Podczas swego panowania Aszurbanipal stoczył szereg zwycięskich wojen. Liczne triumfy panującego od 668 do 627 roku p.n.e. króla Asyrii sprawiły, że jest on powszechnie uważany za ostatniego z wielkich monarchów starożytnego mocarstwa. Wśród wrogów, którzy musieli uznać wyższość wojsk Aszurbanipala znalazł się również władca Elamu, Teumman. Przebieg bitwy pod Til-Tuba udało się odtworzyć dzięki odkryciom dokonanym przez archeologów w pałacu asyryjskiego monarchy.
Selena Wisnom na kartach książki Tajemnice Mezopotamii. Biblioteka pierwszych cywilizacji podkreśla, że „asyryjskie zwycięstwo nad Elamitami to jedna z pierwszych scen, które witały gości przybywających do Pałacu Południowo-Zachodniego w stolicy Aszurbanipala”.
Reklama
Przyjął uciekinierów w swoim pałacu
Batalia rozegrana pod Til-Tuba była wielkim, a jednocześnie dosyć nietypowym triumfem Asyryjczyków. Zwykle nie stawali oni bowiem do walnych batalii. Zamiast tego specjalizowali się w długotrwałych oblężeniach. Tym razem było inaczej.
Wszystko za sprawą inwazji jaką rozpoczął w 653 roku p.n.e. król Elamu, Teumman. Władca państwa położonego na ziemiach obecnego południowo-zachodniego Iranu uderzył wówczas na „północnobabilońskie terytorium kontrolowane przez Asyryjczyków”.

Geneza konfliktu sięgała jednak 664 roku p.n.e., kiedy zmarł poprzedni król Elamu, a Teumman pozbawił władzy legalnego następcę. Ten z kolei znalazł schronienie na dworze Aszurbanipala. Uzurpator miał przez lata domagać się wydania uciekiniera oraz jego rodziny. Ostatecznie zdecydował się zaatakować.
Najazd króla Elamu
Według asyryjskich źródeł odnalezionych przez archeologów w pałacu w Niniwie „wieść o najeździe zastała Aszurbanipala w asyryjskim mieście Arbela”. Król wysłał swoje wojska na spotkanie z przeciwnikiem, sam pozostał zaś na miejscu. Zgodnie z tym co pisze Selena Wisnom:
Reklama
Tymczasem Teumman maszerował na Asyrię. Rozbił obóz na obrzeżach miasta Bit-Imbi. Siły Aszurbanipala zgromadziły się po drugiej stronie granicy, w babilońskim mieście Der. Były gotowe w każdej chwili wkroczyć do Elamu.
Na wieść o pojawieniu się Asyryjczyków Teumman wpadł w panikę i wycofał się do swojej stolicy po posiłki. Gdy przeszedł do defensywy, zajął miejsce nad rzeką Ulai w pobliżu miasta Til-Tuba. Tam doszło do bitwy.

Starożytny komiks na ścianie pałacu
Mimo, że odnalezione przez archeologów – spisane na glinianych graniastosłupach – asyryjskie kroniki nie zawierają dokładnego przebiegu samej batalii, to da się go odtworzyć na podstawie reliefów, które zdobiły pałac Aszurbanipala. Zostały one dodatkowo opatrzony stosownymi podpisami. Jak podkreśla autorka książki Tajemnice Mezopotamii:
To z reliefów dowiadujemy się, jak konkretnie rozstał się z życiem Teumman: że spadł z rydwanu, że uciekał do lasu, że został otoczony przez asyryjskich łuczników i że dopadli go żołnierze, którzy ucięli mu głowę.
Reklama
Płaskorzeźby charakteryzują się niesamowitą wręcz ciągłością. Wzrok płynie gładko od jednego elementu historii do kolejnego, jakby się oglądało komiks, tylko bez podziału na klatki (…).
Przyglądając się reliefowi, możemy śledzić losy Teummana niejakow formule „tam i z powrotem”. Najpierw bowiem ucieka przed Asyryjczykami, a gdy w końcu wpada w ich ręce, jego głowa zostaje poniesiona z powrotem tam, skąd biegł, aż w końcu dociera do Asyrii.

Głowa wystawiana na widok publiczny
Według odnalezionych przez archeologów zapisków powracający z wyprawy żołnierze rzucili głowę nieszczęsnego króla Elamu pod nogi Aszurbanipala. Monarcha później „prezentował ją bogom podczas noworocznych obchodów, aby podziękować za zwycięstwo”. Zadbał również o odpowiednią „konserwację”, aby „dało się ją wystawiać na widok publiczny”.
Płaskorzeźby upamiętniające triumf ostatniego z wielkich królów Asyrii przetrwały w nienaruszonym stanie zaledwie kilkadziesiąt lat. Starożytne imperium upadło bowiem w 612 roku p.n.e. Pałac w Niniwie został wówczas spalony.
Reliefy z monarszej rezydencji czekały ponad 2500 lat, aby ponownie ujrzeć światło dzienne. Zostały odkopane przez angielskich archeologów w połowie XIX wieku. Obecnie można je podziwiać na wystawie w British Museum.
Sekrety najstarszej biblioteki świata








