W powszechnej świadomości wikingowie kojarzą się z postawnymi brodaczami, którzy swoimi gabarytami znacznie przewyższali pozostałą ludność ówczesnej Europy. Czy faktycznie tak było? Odpowiedź na pytanie, jak wysocy byli mieszkańcy wczesnośredniowiecznej Skandynawii dają nam prowadzone od lat badania archeologiczne. Oto co wiemy na temat wzrostu ludzi Północy.

Wykopaliska archeologiczne prowadzone w różnych rejonach Europy jasno dowodzą, że we wczesnym średniowieczu mieszkańcy kontynentu byli sporo roślejsi niż wielu może się wydawać.

Reklama

Wzrost średniowiecznych Europejczyków

Co ciekawe, średnia wzrostu była wówczas wyższa niż w XIX wieku, kiedy polscy chłopi z Galicji mierzyli przeciętnie ledwie po 162 centymetrów. Znajdujący się zaś po drugiej stronie skali mieszkańcy krajów nordyckich 150 lat temu mogli poszczycić się „aż” 171 centymetrami.

Z kolei pomiary kości pochodzących z pochówków dokonywanych od IX do XI wieku dowodzą, że na północy Europy mężczyźni mieli wtedy średnio 173,4 centymetra wzrostu, kobiety zaś 155 centymetrów.

Bardzo podobnie wyglądało to również w przypadku naszych Słowiańskich przodków. We wczesnym średniowieczu sporo niżsi byli jedynie ludzie żyjący na obszarze Italii. Tam średni wzrost mężczyzny wnosił około 167 centymetrów.

Reklama

Jak na tym tle wypadali wikingowie? Czy faktycznie budzący postrach ludzie Północy byli o głowę lub dwie wyżsi od najeżdżanych przez siebie Anglosasów, którzy mieli średnio 173 centymetry wzrostu?

Różnice we zroście wikingów

Odpowiedź na nurtujące nas pytanie daje nam Else Roesdahl w książce pt. Historia Wikingów. Duńska archeolożka i historyczka pisze, że badania szkieletów z jej kraju wykazały, iż w epoce wikingów „przeciętny wzrost mężczyzny wynosił 172,6 cm (…), kobiety zaś 158,1 cm. Zdarzali się jednak osobnicy znacznie wyżsi, najwyższy miał 184,8 cm”.

Dalej zaś dodaje, że szkielety odnajdywane w grobach z najbogatszym wyposażeniem jasno dowodzą, że elita wikingów charakteryzowała się sporo wyższym wzrostem od reszty społeczeństwa. Przyczyna takiego stanu rzeczy tkwiła „z pewnością w lepszych warunkach egzystencji tej grupy”.

Charakterystyczne, że z dwóch mężczyzn znalezionych w podwójnym grobie na Langeland, niższy został ścięty i prawdopodobnie związany, podczas gdy ten drugi został pochowany w normalnej pozycji wraz ze swoją włócznią. Z pewnością chodzi tu o niewolnika (171 cm), który musiał towarzyszyć swemu panu (177 cm) do grobu.

Reklama

Z kolei Anders Winroth w pracy Age of the Vikings podaje, że badania kości 49 dorosłych osób pochowanych na cmentarzysku z okresu wikingów w szwedzkiej miejscowości Fjälkinge wykazały, że wzrost mężczyzn wahał się od 160 do 185 centymetrów, kobiet z kolei od 151 do 171. Średnia nie odbiegała od tej podawanej przez Roesdahl.

Podobne wyniki dały również badania szczątków osób pogrzebanych na cmentarzu w Brattahlid. Była to wikińska osada założona pod koniec X wieku na Grenlandii.

Wyniki badań szkieletu wodza wikingów

Zgodnie z tym, co pisze Robert Ferguson w książce Młot i krzyż. Nowa historia wikingów, w trakcie trwających kilka lat wykopalisk udało się tam odnaleźć pochówki 144 osób. Analiza 69 męskich i 39 kobiecych szkieletów (pozostałe należały do dzieci) wykazała, że średni wzrost wynosił odpowiednio 171 oraz 156 centymetrów. I tutaj kilku mężczyzn mierzyło około 185 centymetrów.

Właśnie 185 centymetrów, lub tylko nieznacznie mniej, miał również wikiński wódz pochowany w IX wieku w norweskim Gokstad. Ale w tym przypadku badania kości przeprowadzone w 2007 roku przez specjalistów ze Szpitala Narodowego w Oslo wykazały, że mężczyzna „cierpiał na akromegalię, objawiającą się przerostem kości i pogrubieniem rysów twarzy (a w młodym wieku gigantyzmem), co musiało mu nadać niesamowity wygląd”.

Reklama

Jak zatem dowodzą powyższe przykłady wikingowie wcale nie górowali wzrostem nad pozostałymi mieszkańcami północnej czy środkowej Europy. Popularny mit upada po konfrontacji z wynikami badań archeologicznych oraz antropologicznych.

Oczywiście lepiej odżywieni przedstawiciele klasy wyższej rzeczywiście mogli być o głowę wyżsi od chłopów z łupionych przez siebie anglosaskich czy frankijskich wsi. Ogółem jednak wikingowie nie byli wcale szczególnie rośli na tle mieszkańców pozostałych regionów kontynentu.

Bibliografia

• Robert Ferguson, Młot i krzyż. Nowa historia wikingów, Wydawnictwo Dolnośląskie 2016.
• Sławomir Leśniewski, Wikingowie, Wydawnictwo Literackie 2025.
• Philip Parker, Furia ludzi Północy. Dzieje świata wikingów, Dom Wydawniczy Rebis 2016.
• Else Roesdahl, Historia Wikingów, Marabut 1996.
• Anders Winroth, Age of the Vikings, Princeton Univers 2016.