Syjonizm jest jedną z najbardziej znanych ideologii XX wieku, jednak mało kto wie, że człowiek, który stał się jednym z jej twórców, urodził się w Polsce i to w roku ostatniego rozbioru. Cwi Hirsz Kaliszer, jak pisze Michael Stanislawski w książce „Syjonizm”, jest wymieniany wśród trzech prekursorów całego ruchu syjonistycznego.
Gdybyśmy zapytali dowolnego Polaka o to, kim jest Cwi Hirsz Kaliszer, spojrzałby na nas zaskoczony. W polskich podręcznikach do historii nie pisze się o tym urodzonym w naszym kraju Żydzie, który miał przemożny wpływ w gruncie rzeczy na cały świat. Ideologia, jaka wykluła się w jego umyśle, stała się zaczątkiem ruchu, który doprowadził do powstania państwa Izrael.
Reklama
Kaliszer przyszedł na świat w wielkopolskim Lesznie, gdzie także trafił na naukę do lokalnej jesziwy, czyli żydowskiej szkoły talmudycznej. Tam odbierał edukację pod kierunkiem uczonych znawców Talmudu. Dorastanie w dość nowoczesnej, jak na tamte czasy, a więc przełom XVIII i XIX wieku, Wielkopolsce miało wpłynąć między innymi na to, jak odbierał idee oświeceniowe.
Po tym jak Cwi Hirsz Kaliszer ożenił się z Henriette Cohn, musiał opuścić jesziwę, w której do edukacji dopuszczano tylko kawalerów. W ślad za rodziną, która już wcześniej się tam przeprowadziła, osiadł w Toruniu, gdzie trafił na nauki do własnego ojca. Mężczyzna głęboko zaangażował się w życie lokalnej społeczności i bardzo szybko zaczął sprawować obowiązki rabina, choć oficjalnie jeszcze nim nie był.
Cwi Hirsz Kaliszer chlubił się tym, że za swoją działalność nie pobiera od braci w wierze pieniędzy. Z punktu widzenia „owieczek” było to niezwykle chwalebne, z punktu widzenia Henrietty, która musiała utrzymać natchnionego męża, już mniej. Tym niemniej małżeństwo musiało się jakoś układać, skoro urodziło im się aż jedenaścioro dzieci.
Znaleźć dom w Ziemi Obiecanej
W 1825 r. Kaliszer został oficjalnie rabinem. Gdy na dobre rozpoczął swoją działalność religijną, zajął się między innymi analizowaniem filozofii chrześcijańskiej i judaistycznej oraz porównywaniem ich. Na tej podstawie snuł własne rozważania, które w przyszłości miały stać się podwalinami ruchu, jaki zaprowadził setki tysięcy żydowskich osadników do Palestyny.
Reklama
Rabin doszedł do wniosku, że Żydzi powinni, na przekór dawnemu podejściu, nakazującemu czekanie na boską interwencję, jaka zaprowadzi rozproszony naród wybrany do Ziemi Obiecanej, wziąć się do roboty. Był przekonany, że muszą aktywnie podjąć działania mające na celu zasiedlenie Ziemi Izraela.
Widział w tym między innymi sposób na zapewnienie lokum bezdomnym Żydom z całej Europy i metodę na przemienienie żebraków w samowystarczalnych rolników, uprawiających pola w Ziemi Świętej. Jak chciał do tego doprowadzić?
Ścieżka, jaką wytyczył w opublikowanej w 1862 r. w Ełku pracy „Derishat Tzion”, obejmowała cztery elementy. Rozpoczęcie wielkiej zbiórki wśród Żydów we wszystkich krajach. Następnie zakup ze zgromadzonych pieniędzy jak największych obszarów ziemi w Izraelu i wdrożenie na niej uprawy.
Założenie w Izraelu lub we Francji żydowskiej szkoły rolniczej, która kształciłaby potencjalnych osadników oraz stworzenie oddziałów militarnych, które miałyby zapewnić bezpieczeństwo powstającym koloniom.
Reklama
Dał sygnał do kolonizacji Palestyny?
Swoje idee Cwi Hirsz Kaliszer zaczął wprowadzać w życie już znacznie wcześniej, w połowie lat 30. XIX w. Poglądy szerzył dzięki korespondencji z innymi rabinami oraz z bogatymi i wpływowymi członkami społeczności żydowskich.
W 1860 r. w Toruniu razem z innymi działaczami zorganizował konferencję na temat żydowskiego osadnictwa Ziemi Obiecanej. „Dopiero po powstaniu syjonizmu owi „prekursorzy” zostali przez zwolenników syjonizmu odnalezieni i niejako wezwani na świadków obrony jego poszczególnych odłamów.
I tak, po utworzeniu w 1902 roku ruchu syjonizmu religijnego (Mizrachi) jego przywódcy, atakowani przez tradycjonalistycznych i ortodoksyjnych rabinów z całego świata, poszukiwali autorytetów, które mogły uwiarygodnić ich stanowisko” – pisze o Cwim Hirszu Kaliszerze i innym filozofie syjonizmu Jehudzie Solomonie Alkalaim Michael Stanislawski w książce „Syjonizm”
W 1861 r. powstało stowarzyszenie Związek dla Kolonizacji Palestyny, która miała zająć się wprowadzaniem idei toruńskiego rabina w życie. Sam Kaliszer przez całe życie marzył o emigracji do Izraela, jednak nie zdołał zrealizować tego marzenia. Zmarł w Toruniu w 1874 r.
Tak powstał ruch syjonistyczny. Sformułowali cztery jasne zasady
Ta książka pokaże ci, czym tak naprawdę jest syjonizm
