To nie jest zwykła nieruchomość z ogłoszenia. Przy ulicy Wyspa w Kędzierzynie-Koźlu na sprzedaż wystawiono budynek, który jest częścią dawnej Twierdzy Koźle. Cena wynosi 1 430 tysięcy złotych. Obiekt ma około 800 m² powierzchni. Zabudowa stoi na działce o powierzchni 2 516 m² położonej na wyspie Ostrówek, tuż przy historycznej części miasta.
Obiekt przy ul. Wyspa 3 figuruje w rejestrze zabytków jako budynek forteczny. To jedna z zachowanych części prawobrzeżnych umocnień dawnej Twierdzy Koźle, związana z zespołem Reduty na Ostrówku i datowana na około połowę XVIII wieku. W bryle budynku do dziś widać jego wojskowe pochodzenie.
Reklama
Historia wyjątkowej fortecy
Zachował charakterystyczny półkolisty układ, a także elementy typowe dla dawnej architektury obronnej. O wyjątkowym charakterze budynku świadczą masywne sklepienia ceglane oraz poziome otwory strzelnicze. Twierdza ta dopiero w XIX wieku została gruntownie przebudowana na cele mieszkalne.
Twierdza Koźle była jednym z ważniejszych założeń obronnych na Śląsku. Miasto do dziś zachowało czytelny ślad dawnych umocnień. Pozostałości zlikwidowanej w 1874 roku zabudowy obronnej są obecnie uznawane za jeden z najcenniejszych zespołów fortyfikacji w Polsce.
Sama Twierdza Koźle ma znacznie dłuższą i szerszą historię niż pojedynczy budynek przy ulicy Wyspa 3. Jej początki wiążą się z połową XVIII wieku, kiedy po przejęciu Śląska Prusacy zaczęli wzmacniać strategiczne punkty nad Odrą.
Po przejęciu Śląska przez Prusy około 1743 roku rozpoczęto rozbudowę i przebudowę kozielskich umocnień według projektu gen. Gerharda Corneliusa von Walrawe. Całość tworzyły między innymi bastiony, baszty, reduty czy fosy. Nie był to więc pojedynczy fort, ale rozległy system obronny, któremu podporządkowany był rozwój miasta.
Twierdza mocno wpłynęła na wygląd i funkcjonowanie Koźla. Miasto, które wcześniej rozwijało się według średniowiecznego układu urbanistycznego, musiało zostać dopasowane do wymogów wojskowych. Przebudowa twierdzy nadała fortyfikacjom Koźla kształt sześcioramiennej gwiazdy.
W ramach tych prac wyburzano wcześniejsze budynki i ograniczano możliwości rozwoju zabudowy mieszkalnej. Warownia miała bronić Śląska i dolnego odcinka Odry, ale dla mieszkańców oznaczała też życie w mieście podporządkowanym wojsku.
Reklama
W historii miasta szczególnie mocno zapisało się oblężenie z czasów wojen napoleońskich. Według oficjalnego opisu historii Kędzierzyna-Koźla trwało ono od 23 stycznia do 9 lipca 1807 roku. Miasto poniosło wtedy duże straty, ale sama warownia przetrwała. To właśnie dzięki takim wydarzeniom Koźle zyskało opinię miasta wyjątkowo trudnego do zdobycia i ważnego militarnie.
W XIX wieku znaczenie takich umocnień zaczęło jednak stopniowo maleć. Rozwój techniki wojskowej sprawił, że dawne systemy obronne stawały się coraz mniej skuteczne. Ostatecznie twierdzę zlikwidowano w latach siedemdziesiątych XIX wieku. Mimo to nie zniknęła ona z krajobrazu miasta.
Przeciwnie, do dziś zachował się czytelny układ dawnych umocnień, a jej pozostałości są są dziś uznawane za wyjątkowo cenny zespół dawnych fortyfikacji, wyróżniający się także skalą zachowanego układu przestrzennego. Widać to nie tylko w pojedynczych budynkach, lecz także w ukształtowaniu terenu dawnego Koźla.
W praktyce oznacza to, że przyszły nabywca kupuje fragment militarnej historii miasta. Budynek ma XVIII-wieczny rdzeń forteczny, a jego obecna forma jest efektem późniejszego przekształcenia na cele mieszkalne. Budynek zachował charakterystyczne cechy dawnego obiektu obronnego, a jednocześnie od lat funkcjonuje jako nieruchomość mieszkalna.
Reklama
Oferta sprzedaży na Nieruchomosci-online.pl
Budynek przy ulicy Wyspa 3 pełnił funkcję wartowni nr 2 w systemie prawobrzeżnych fortyfikacji. Jak wynika z relacji obecnego właściciela, w obiekcie mieszkali niegdyś oficerowie, a w budynku położonym naprzeciwko mieścił się sztab. W razie zagrożenia forteca miała więc nie tylko znaczenie obronne, ale stanowiła również zaplecze codziennego funkcjonowania wojskowego organizmu miasta.
Ślady tej pierwotnej funkcji są widoczne do dziś w samej strukturze budynku. Parter zachował masywne ceglane sklepienia i otwory strzelnicze, a grubość murów dochodzi miejscami do 70–100 cm. Z biegiem czasu obiekt utracił jednak wyłącznie militarny charakter.
Osobny rozdział w historii tego miejsca dopisał jego obecny właściciel, który kupił fortecę około 20 lat temu, gdy budynek był już mocno zniszczony i opuszczony. Jak wspominał w rozmowie z portalem Nieruchomosci-online.pl, decyzja o zamieszkaniu w zabytkowym obiekcie miała początkowo powstrzymać dalszą dewastację. Z czasem forteca stała się nie tylko domem rodziny, ale też przestrzenią użytkową, gdyż w podziemiach prowadzono zajęcia związane ze szkoleniami zawodowymi.
Dzisiejszy stan zabudowy jest dobrze udokumentowany. Według aktualnej oferty obiekt ma około 800 m² powierzchni mieszkalnej, kilkadziesiąt pomieszczeń, 3 łazienki i 4 kondygnacje. Około 150 m² jest stale zamieszkana, a kolejne 150 m² to pokoje gościnne. Cena jest do negocjacji.
Reklama
W opisie pojawia się także informacja o dwóch budynkach gospodarczych oraz o przygotowanym projekcie przebudowy. Zakłada on stworzenie 12 mikroapartamentów oraz 3 większych mieszkań dwupokojowych. Co ważne, nieruchomość ma pozwolenie na budowę oraz zgodę konserwatora zabytków na remont.
Budynek w niezwykłej lokalizacji
Atutem nieruchomości jest nie tylko sam XVIII-wieczny mur, ale też otoczenie. Ostrówek pozostaje jedną z najbardziej malowniczych części dawnego Koźla, z dostępem do rzeki, sąsiedztwem zabytków i terenów rekreacyjnych. Z jednej strony daje to wyjątkowe położenie, z drugiej nakłada na właściciela obowiązki wynikające z ochrony zabytku.
Tego typu nieruchomości nie da się potraktować jak zwykłej inwestycji. Każda ingerencja musi łączyć się z charakterem miejsca, jego historią i ograniczeniami konserwatora. Właśnie dlatego nowy właściciel musi być gotowy do pracy z obiektem zabytkowym i rozumieć, że ten adres ma duże znaczenie dla miasta.
Na rynku nieruchomości trafiają się stare pałace, dwory, młyny czy dawne szkoły. Forteca na wyspie to jednak zupełnie inna historia. W tym przypadku wartość budynku nie wynika wyłącznie z lokalizacji czy powierzchni użytkowej Jest on przede wszystkim materialnym śladem epoki, w której Koźle było twierdzą, a nie tylko spokojną częścią miasta.
