Podczas wielkiego kryzysu z lat 1929-1933 w Stanach Zjednoczonych zbankrutowały tysiące banków. Większość z nich stanowiły małe instytucje dysponujące co najwyżej kilkoma placówkami. Fala upadłości nie ominęła jednak również dużych graczy. Wśród nich znalazł się nawet Bank of United States, który mógł się poszczycić największą liczbą klientów w całym kraju. Oto jak do tego doszło.
Krach na nowojorskiej giełdzie w październiku 1929 roku zapoczątkował kryzys gospodarczy, który trwał przez kilka następnych lat. W USA do 1933 roku zbankrutowało blisko 100 tysięcy przedsiębiorstw, a miliony ludzi straciły pracę.
Reklama
Miesięcznie upadały setki banków
Wielki kryzys nie oszczędził również amerykańskiego sektora bankowego. Zgodnie z tym, co pisze Andrew Ross Sorkin na kartach książki 1929. Największy krach w historii Wall Street już w pierwszym półroczu 1930 roku „banki upadały średnio w liczbie 60 miesięcznie”.
Następne miesiące wyglądały tylko gorzej: „w listopadzie liczba ta skoczyła do 254, a miesiąc później do 344”. Masowe wypłacanie depozytów przez klientów zwane runami, było w stanie doprowadzić do upadku nie tylko małe banki.
400 tysięcy deponentów
Również instytucje posiadające setki tysięcy klientów mogły zbankrutować niemal z dnia na dzień. Taki właśnie los spotkał Bank of United States. Został on założony w 1913 roku i jak podkreśla Andrew Ross Sorkin „rozbudował swą działalność w oparciu o robotników-imigrantów zatrudnionych w rozwijającym się wówczas gwałtownie przemyśle odzieżowym”.
Dzięki temu posiadał największą bazę deponentów w całych Stanach Zjednoczonych. Jego klientami było aż 400 tysięcy ludzi, ale na kontach posiadali oni zwykle drobne sumy.
Reklama
Mimo wszystko w szczytowym momencie hossy na nowojorskiej giełdzie za jedną akcję banku trzeba było zapłacić aż 240 dolarów, tymczasem nieco ponad rok od krachu było to już tylko 11,5 dolara. Co gorsza, w okresie hossy bank udzielił wielu ryzykownych pożyczek, które w obliczu szalejącego kryzysu stały się w znacznej mierze nieściągalne.
Plotka, która doprowadziła do runu
10 grudnia 1930 do oddziału przy rogu Southern Boulevard i Freeman Street na nowojorskim Bronksie przyszedł klient, który chciał sprzedać posiadane akcje banku. Kasjer ostatecznie przekonał go, aby tego nie robił twierdząc, że to nadal doskonała inwestycja.
Po opuszczeniu placówki mężczyzna opowiedział o wszystkim kilku znajomym. Mocno jednak podkoloryzował całą historię twierdząc, że bank jest niewypłacalny. Jak pisze autor książki 1929. Największy krach w historii Wall Street:
Pogłoska rozeszła się w tempie błyskawicy i wywołała powszechną panikę: klienci popędzili do banku, by wypłacić gotówkę. Na miejsce wkrótce przybyła policja konna i usiłowała rozpędzić tłum.
Reklama
Jeden z klientów stał w kolejce wiele godzin, by wypłacić dwa dolary, które miał na koncie oszczędnościowym. W miarę szerzenia się tych wieści, klienci zaczęli szturmować także pozostałe oddziały banku.
Przed filią na Bronksie zebrało się tego dnia aż 25 tysięcy ludzi! Wizja upadku, posiadającego setki tysięcy klientów, Bank of United States sprawiła, że przedstawiciele największych banków postanowili działać.
Próba ratowania Bank of United States
Wieczorem 10 grudnia 1930 roku w Sali Gubernatorów na 12 piętrze nowojorskiego gmachu Rezerwy Federalnej odbyło się zebranie najważniejszych ludzi z sektora bankowego. W jego trakcie ustalono, że na ratowanie upadającej instytucji zostanie przeznaczone około 50 milionów dolarów.
Jak podkreśla Andrew Ross Sorkin była to „ogromna suma, jak na próbę ocalenia jednej średniej wielkości instytucji finansowej. Ale skoro te 50 mln mogło uratować cały establishment bankowy, nie można było zmarnować takiej szansy”.
Reklama
Zbankrutowało ponad 9000 banków
Liczono, że informacja o wpompowanie dziesiątków milionów dolarów w Bank of United States uspokoi jego klientów. Tak się jednak nie stało. Zgodnie z tym , co podaje autor książki 1929:
Kolejki przed oddziałami nadal rosły. 20 grudnia, po zamknięciu kolejnego oddziału w Bronksie, przed bankiem zebrało się 5 tys. widzów. Niektórzy przybyli tam z transparentami, na których widniało hasło „Żądamy zwrotu naszych pieniędzy!”. Sześć osób aresztowano. Bank of United States upadł.
W kolejnych latach fala bankructw amerykańskich banków tylko przyspieszyła. Łącznie szacuje się, że podczas wielkiego kryzysu w USA zamknięto ponad 9000 banków!
Kulisy największej katastrofy finansowej XX wieku
Bibliografia
- Andrew Ross Sorkin, 1929. Największy krach w historii Wall Street, Wydawnictwo Poznańskie 2026.
Ilustracja tytułowa: Tłum, który zebrał się po bankructwie Bank of United States (domena publiczna).
