Reinhardt Gehlen. Do końca lat 60. XX wieku niemieckim wywiadem kierował były generał Abwehry

Mocodawcy Reinhardta Gehlena doskonale zdawali sobie sprawę z jego dawnej kariery. Za wysługiwanie się nazistowskiemu reżimowi generał nigdy nie poniósł konsekwencji. Przeciwnie – szybko przejął stery nad liczącą setki agentów siecią wywiadowczą Niemiec Zachodnich.

Awansowany do stopnia generała majora Reinhardt Gehlen był od 1942 roku kierownikiem wydziału Fremde Heere Ost (FHO), czyli Obce Siły Zbrojne Wschód, i udało mu się przeżyć upadek swojego szefa, kontestującego władze nazistowskie admirała Canarisa.


Reklama



Admirał stracił łaski Hitlera, kiedy na początku 1944 roku powiedział mu, że uważa wojnę za przegraną. 9 kwietnia 1945 roku Canaris zawisł nago na szubienicy w obozie koncentracyjnym we Flossenburgu, oskarżony o to, że rzekomo miał należeć do grupy spiskowców, która 20 lipca poprzedniego roku przeprowadziła zamach na Hitlera.

Gehlenowi udało się jednak uniknąć okrutnych represji, jakie spadły na setki innych osób związanych ze spiskowcami, przetrwał także trudną dla oficerów wywiadu reorganizację Abwehry przeprowadzoną przez mianowanego na jej szefa SS-Brigadeführera Waltera Schellenberga, który wcielił ją do Reichssicherheitshauptamt (RSHA), czyli Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy.

Reinhardt Gehlen jako oficer Abwehry. Fotografia z okresu II wojny światowej.

Przygotowania do nowego życia

Gehlen, przewidujący ostateczną klęskę Niemiec równie wyraźnie jak jego mistrz Canaris, skierował część personelu FHO do zadań mających przygotować go do życia po zakończeniu wojny.

Na krótko przed kapitulacją Niemiec Gehlen wraz z grupą swoich najbliższych współpracowników ze sztabu zszedł do podziemia, uprzednio zakopując w ponad pięćdziesięciu oddzielnych kryjówkach w bawarskich oraz austriackich Alpach wodoszczelne kanistry, w których znajdowały się nagrane na mikrofilmy akta oraz inne dokumenty dotyczące wojsk radzieckich oraz niemieckiej działalności szpiegowskiej.


Reklama



Materiały te miały zaskarbić Gehlenowi łaski Amerykanów, w których ręce zamierzał się oddać. Zmikrofilmowane akta zawierały również informacje na temat niemieckich agentów pozostawionych rozmyślnie na obszarach Niemiec, Polski oraz Czechosłowacji, zajętych później przez Armię Czerwoną.

Według danych Stasi w samej tylko radzieckiej strefie okupacyjnej w Niemczech znajdowało się sześciuset takich przeszkolonych i wyekwipowanych w odpowiedni sprzęt agentów organizacji Gehlena.

Artykuł stanowi fragment książki Douglasa Boyda pod tytułem "Córki" KGB (Bellona 2020).
Artykuł stanowi fragment książki Douglasa Boyda pod tytułem „Córki” KGB (Bellona 2020).

Niemoralna propozycja

22 maja 1945 roku w Bawarii Gehlen dobrowolnie poddał się oficerowi Counter-Intelligence Corps (CIC), kontrwywiadu armii Stanów Zjednoczonych, i został tymczasowo aresztowany. Zaproponował wówczas układ, który wzbudziłby oburzenie, gdyby zaproponowano go jakiejkolwiek innej agencji wywiadowczej.

W zamian za uwolnienie swoje i kilku najbliższych współpracowników Gehlen zaoferował Amerykanom zakopane materiały wywiadowcze oraz kontrolę nad siatką agentów znajdujących się na terenach okupowanych przez Rosjan.


Reklama



Nazwisko Gehlena zostało więc usunięte z listy amerykańskich jeńców wojennych. Oficjalnie przestał istnieć, co zablokowało Rosjanom wszelkie możliwości występowania o ekstradycję tej kluczowej dla walk na froncie wschodnim postaci.

Cztery miesiące później, kiedy propozycję układu przedstawioną przez Gehlena przerzucali między sobą generał Walter Bedell Smith, szef sztabu generała Eisenhowera, „Wild Bill” Donovan, dawny szef Office of Strategic Services (OSS), oraz Allen Dulles, kierownik biura OSS w szwajcarskim Bernie, Gehlen mógł już być pewny, że we właściwy sposób rozegrał tę partię.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Organizacja Gehlena

Pod koniec września wraz z trzema wyższymi oficerami jego sztabu został samolotem przewieziony do Stanów Zjednoczonych — już nie w charakterze jeńca wojennego, ale cenionego współpracownika, który będzie pomagał w przygotowaniach do zimnej wojny.

Jako małą premię dla swoich nowych szefów oraz dowód dokładności oferowanych przez siebie informacji Gehlen zdemaskował kilku oficerów OSS, którzy potajemnie należeli do Komunistycznej Partii Stanów Zjednoczonych.

Reinhardt Gehlen na fotografii z początku lat 70. XX wieku.

Następnie Gehlen w lipcu 1946 roku z powrotem pojawił się w Niemczech, będąc pod ochroną G-2, czyli wydziału wywiadu armii Stanów Zjednoczonych. Do końca tego roku udało mu się doprowadzić do zwolnienia z obozów jenieckich i więzień wielu byłych oficerów Abwehry, którzy później stanowili jądro odrodzonego FHO.

Siedzibą tej organizacji stało się Pullach, a kontrolę nad nią sprawowała nominalnie Central Intelligence Agency (CIA), czyli Centralna Agencja Wywiadowcza, od chwili sformowania w 1947 roku.

Przeczytaj też: Popularny angielski autor o ubeckich zbrodniach. Potrzeba więcej takich książek

Sztab i siatka agentów Gehlena —początkowo nazywana przez jej amerykańskich szefów po prostu Organizacją Gehlena — rozrosła się do stanu prawie czterystu oficerów oraz paru tysięcy informatorów.

Początkowo obowiązywał zakaz zatrudniania w niej byłych członków SS. Nie jest jasne, czy wynikał on z zastrzeżeń moralnych, czy też z obawy, że tacy ludzie mogą okazać się podatni na szantaż ze strony NKWD lub innych podobnych organizacji, znających czarne strony ich życiorysu.


Reklama



Ciepła posada

Po powstaniu 7 września 1949 roku Republiki Federalnej Niemiec jej władze zaczęły wywierać naciski na Amerykanów, żeby przekazali im kontrolę nad zachodnioniemiecką służbą wywiadowczą.

Naciski odniosły pożądany skutek w 1956 roku, kiedy dowodzenie tą służbą przeszło w niemieckie ręce, a jej nazwę zmieniono na Bundesnachrichtendienst (BND), czyli Federalna Służba Wywiadowcza.

Wewnętrzny raport CIA poświęcony planom utworzenia Bundesnachrichtendienst. Dokument z 1952 roku.

Gehlen został jej pierwszym szefem i funkcję tę sprawował aż do 1968 roku, kiedy to został zmuszony do ustąpienia wskutek wyjścia na jaw spektakularnych niedociągnięć w zabezpieczeniu kontrwywiadowczym Służby, łącznie nawet z przeniknięciem do niej agentów radzieckich oraz wschodnioniemieckich.

Przeczytaj też o psychicznych torturach Stasi. Jak wschodnioniemiecka bezpieka łamała ludzi i wpędzała ich w szaleństwo?

Źródło

Tekst stanowi fragment książki Douglasa Boyda pod tytułem „Córki” KGB. Ukazała się ona w Polsce w 2020 roku nakładem wydawnictwa Bellona.

Polecamy

Tytuł, lead i śródtytuły pochodzą od redakcji. W celu zachowania jednolitości tekstu usunięto przypisy, znajdujące się w wersji książkowej. Tekst został poddany obróbce redakcyjnej w celu wprowadzenia większej liczby akapitów.

Autor
Douglas Boyd
6 komentarzy
  • Nie zgadzam się z twierdzeniem autora, że Gehlen był nazistą, fakty temu zdecydowanie przeczą. Gdyby był nazistą, to Canaris, jako zdeklarowany antynazista, nie pozwolił by mu awansować , zwłaszcza w służbach wywiadowczych, czyli „na własnym podwórku”. Być może nie był bezpośrednio zaangażowany w spisek przeciw Hitlerowi, jednak uznawanie go za nazistę, co moim zdaniem nieuzasadniona nadinterpretacja. To że był wyższym oficerem Wehrmachtu, nawet to, że brał udział w przygotowaniach do inwazji na ZSRS, ani że pełnił funkcję dowódczą na antyrosyjskim odcinku wywiadowczego frontu, nie czyni go automatycznie nazistą. Sądzę, że autor chciał tym „chwytem marketingowym” uczynić swój artykuł bardziej sensacyjnym, a przez to bardziej dla czytelnika interesującym, zupełnie zbędnie oczywiście. Wkładu Gehlena z powojenny rozwój zachodniego świata i powstrzymanie rosyjskiego ( wówczas sowieckiego) imperializmu, umniejszać nie należy, chociaż uważam, że lepiej do tej roli nadawał by się Schellenberg, podobny Gehlenowi oportunista, ale bardziej rzutki, a jeszcze lepiej obeznany w kwestiach wywiadowczych, nie tylko tych dotyczących spraw rosyjskich. Przeciw Schellenbergowi oficjalnie przemawiało to, że był oficerem SS, blisko powiązanym z najwyższymi kręgami władzy tej organizacji, nawet z samym Himmlerem. Przynależność do SS nie zamknęła jednak drogi do błyskotliwej kariery w USA von Braunowi, który także był wyższym oficerem SS, a nawet bezpośrednio powiązany ze zbrodniami w obozie koncentracyjnym Mittelbau-Dora, który jako strategiczny kompleks zbrojeniowy, w znacznej mierze własnie jemu podlegał. O kwestii odsunięcia Schellenberga w tworzeniu powojennego niemieckiego wywiadu, zadecydowały raczej sprzeciwy Brytyjczyków, którzy nie mogli mu wybaczyć udziału w skandalu z niemal udanym „uprowadzeniem” nastawionego pronazistowsko ich ex króla. tak przedstawił to sam Schellenberg w swoich pamiętnikach i coś jest na rzeczy, biorąc pod uwagę, że został on przez brytyjski wywiad otruty, co skutkowało ciężką chorobą , a w perspektywie rychłym jego zgonem.

    • NATO to jedyna organizacja, która mogła a i do dzisiaj może powstrzymać rosyjski imperializm, natomiast odnoście nazizmu, to w dzisiejszych czasach jest na świecie tylko jedno państwo, które, choć temu wyraźnie przeczy, a swój etos opiera oficjalnie na komunizmie, to moralnie, mentalnie i politycznie jest państwem nazistowskim. Tym państwem jest Rosja. Przewidział to zresztą Churchill, nie tylko wielki mąż stanu, ale i wizjoner, który po zakończeniu wojny powiedział: ” za kilkadziesiąt lat w Europie odrodzi się faszyzm, a ci nowi faszyści dla niepoznaki, sami siebie nazywać będą antyfaszystami”. Powiedział to o Rosji i jego słowa w 100 % się sprawdziły.

    • Ciebie może nie, ale twojego przodka na pewno zmajstrował krasnoarmiejec podczas „wyzwalania”, udzielając twojej prababci „bratniej pomocy”. Sentyment do protoplasty rodu jak widać pozostał.

    • Odpowiedz na pytanie: Kim jesteś, skoro rozsądek, który uzasadnia znajomość odwiecznego , śmiertelnego wroga, nazywasz „rusofobią”?

Pozostaw odpowiedź Jabłko Anuluj

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.