Właśnie ukazała się kolejna książka Sławomira Kopra. Autor po raz kolejny zabiera nas w podróż po tajemnicach z życia bohaterów historycznych. Prezentuje mało znane, często dramatyczne historie, zbrodnie, romanse i wielkie skandale. I robi to z charakterystyczną dla siebie umiejętnością zainteresowania czytelnika opisywaną historią i prezentowanymi bohaterami.
W Ascezie, rozpuście i zbrodni pojawiają się postacie znane z pierwszych kart naszych dziejów. Ale są też mniej znane, co nie znaczy, że mniej interesujący bohaterowie.
Reklama
Nie ma sensu wymieniać wszystkich, ale warto zwrócić uwagę na postać Klementyny Mańkowskiej. Piękna kobieta, arystokratka, agentka wywiadu podczas II wojny światowej, pracowała dla tajemniczej polskiej organizacji Muszkieterowie, brytyjskiego wywiadu i… współpracowała z niemiecką Abwehrą.
Mańkowska korzystając ze swojej wyjątkowej urody przekraczała podczas II wojny światowej granice okupowanych przez Niemców stref, których inni nie byli w stanie przejechać. Kapitał urody pozwalał jej zdobywać informacje i ratować się z nieprawdopodobnych sytuacji.
To nie opowieść o Jamesie Bondzie w spódnicy, ale historia, która wydarzyła się naprawdę. Ale sięgnijmy na chwilę do Sławomira Kopry, by odsłonić niewielki fragment historii hrabiny: „Nie wiadomo, jak zakończyłaby się cała eskapada, gdyby nie przypadkowe spotkanie we Lwowie.
Załatwiając kolejne dokumenty w komendanturze Wehrmachtu, na drzwiach jednego z gabinetów hrabina zauważyła tabliczkę z nazwiskiem generała, hrabiego von Rothkircha, którego poznała w Winnogórze jesienią 1939 roku. Niemiec natychmiast się nią zajął, zorganizował podróż do Wysuczki, we Lwowie nie odstępował nawet ani na krok. Spacerowali po mieście, zapraszał ją na kolacje, oboje zachowywali się tak, jakby nie było wojny”.
Reklama
Wbrew pozorom postać Mańkowskiej wiąże się z opowieścią o Jamesie Bondzie. Uważa się, że pierwowzorem dziewczyny agenta 007 stała się inna piękna i odważna Polka, Krystyna Skarbek.
Nie ma sensu opisywać poszczególnych rozdziałów książki, ale chciałbym jeszcze zwrócić uwagę na rozdział o polskich pilotach, bohaterach powietrznej bitwy o Anglię. Nasi lotnicy byli podczas II wojny światowej ulubieńcami angielskich kobiet. Wygrywali nie tylko powietrzne pojedynki z Luftwaffe, ale i barowe starcia z Brytyjczykami. Miejscowi nie mieli z naszymi asami też szans u kobiet. Czy ta opowieść obniża ich bohaterstwo? Nie sądzę.
Czy warto zajmować się życiem prywatnym bohaterów historycznych?
Często nie tylko wobec Sławomira Kopra, ale i wobec innych autorów opisujących życie prywatnych historycznych postaci i ich wpływ na dziejowe decyzje pojawia się zarzut, że nie ma co pisać o osobistych sprawach, że to nie ma znaczenia, że to kwestie niewarte poruszania. Motywacje krytyków posługujących się zwykle mentorskim tonem są różne.
Będzie to traktowanie historii jako narzędzia propagandy politycznej, usilne pragnienie budowania pomników i głębokie przekonanie o własnych racjach. Ale to bez sensu. Robienie z naszych bohaterów wzorów niczym z Sèvres i zamykanie ich w szklanej kapsule nie jest dobrym rozwiązaniem. Biało-czarne historie, jednowymiarowe postacie, podobnie jak czczenie kamiennych posągów jest interesujące dla niewielkiej grupy ludzi.
Reklama
Robienie z historycznych postaci i aniołów nie sprawi, że czytelnicy zainteresują się historią. Bohaterowie historyczni są ludźmi. Mają swoje zalety, ale mają też wady i słabości. Pozbawianie ich tych cechów jest bezsensowne i bezcelowe, chyba że twórcom takich ułomnych życiorysów zależy na zanudzeniu czytelnika i zniechęceniu do historii i książek. Na szczęście przy lekturze tej i innych książek Sławomira Kopra nuda nam nie grozi. I bardzo dobrze.
Jak pisze Bohdan Cywiński w poważnej i ważnej pracy, czyli w Rodowodach niepokornych:
Wiadomo bowiem, że nie mozolnie wkuwane w szkołach daty bitew i dywagacje o prawach rozwoju społeczeństw kształtują w sposób zasadniczy naszą osobistą wizję przeszłości narodowej. Skuteczniejsza od nich okazywała się zawsze legenda, wysnuwana przez literaturę, pieśń, malarstwo, wspomnienia, które umiały – bądź epicką barwną narracją, bądź lirycznym zbliżeniem – ożywić sprawy pozornie umarłe.
Kończąc recenzję, zastanawiam się, jaką literaturą inspirował się Sławomir Koper rozpoczynając przygodę z pisaniem. Może genialnie napisaną, niedoszłą pracą doktorską Karola Zbyszewskiego Niemcewicz od przodu i tyłu? A praca świetnego znawcy naszej historii, Zbyszewskiego zaczyna się tak:
Raźno wzięli się do współpracy państwo Marceli i Jadwiga Niemcewiczowie, toteż równo w 9 miesięcy po nocy poślubnej, 16-go lutego 1758 r., przyszedł na świat pierwszy owoc ich działalności – Julianek. Rodzice tak zasmakowali w robocie, że dorzucili mu potem jeszcze 15-ścioro rodzeństwa.
Przyjemnej i pożytecznej lektury, Kopra, Zbyszewskiego i innych nienudnych autorów. Nudnych twórców podrzućmy tym, których nie lubimy.
Skandale, które zmieniły historię Polski
