Podczas niemieckiej wojny chłopskiej z lat 1524-1525 obie strony dopuściły się wielu okrucieństw. Jednym z symboli krwawego konfliktu stał się los, jaki chłopi zgotowali hrabiemu Ludwikowi von Helfenstein. Mąż nieślubnej córki cesarza Maksymiliana I Habsburga skonał w męczarniach. Oto jaka kara spotkała ludzi odpowiedzialnych za jego śmierć.
Wojna chłopska była największym wystąpieniem ludowym w nowożytnej Europie aż do czasu rewolucji francuskiej. W buncie skierowanym przeciwko świeckim panom oraz Kościołowi katolickiemu wzięły udział setki tysięcy mieszkańców niemieckich wsi.
Reklama
Atak chłopów na Weinsberg
Jednym z symboli okrucieństw do jakich wówczas dochodziło były wydarzenia, które rozegrały się w wittenberskim Weinsbergu 16 kwietnia 1625 roku. W wielkanocny poranek zbuntowani chłopi pod wodzą Jäckleina Rohrbacha zaatakowali miasto oraz górujący nad nim zamek należący do hrabiego Ludwiga von Helfenstein.
Zgodnie z tym co podaje profesor Lyndal Roper w książce pt. Lato ognia i krwi. Wojna chłopska w Niemczech 1524-1525 „przechodzący handlarz solą dał chłopskim wojskom znać, że zamek jest opuszczony”. Atak z zaskoczenia sprawił, że twierdza upadła po zaledwie godzinie, a w ręce buntowników wpadła żona hrabiego Margareta oraz jego dzieci. Arystokratka była nieślubną córką nieżyjącego już wówczas cesarza Maksymiliana I Habsburga, stanowiła więc cenną zakładniczkę.
Jej mąż oraz towarzyszących mu około 60 rycerzy w tym czasie przebywali w samym Weinsbergu, który mógł długo stawiać opór chłopom. Dysponował bowiem solidnymi murami obronnymi. Jak jednak podkreśla Lyndal Roper „miasto był całkowicie »prochłopskie« i otworzyło armii rebeliantów bramy”.
Najeźdźcy schwytali hrabiego i wielu żołnierzy, zajmując miasto w zaledwie „dwie godziny”, jak odnotował jeden z dowódców chłopskich Dietrich von Weiler, „człowiek o wyprostowanej posturze i męskiej budowie”, uciekł na wieżę kościelną, gdzie został postrzelony, a jego ciało zrzucono na cmentarz poniżej w ramach „widowiska”.
Reklama
Inny młody szlachcic dał chłopu osiem guldenów w zamian za darowanie mu życia i ucałował go, ale gdy towarzysz chłopa zakrzyknął: „Zadźgajcie ich wszystkich, zadźgajcie ich!”, ten uderzył młodzieńca w szyję, powalając go na ziemię, gdzie dobili go inni chłopi.
Marny koniec hrabiego von Helfenstein
Był to jednak dopiero początek krwawego „spektaklu”. Zbuntowani chłopi zapędzili hrabiego oraz około 25 jego podwładnych na łąkę za miastem. Tam zmuszono ich do „biegu przez praszczęta”. Była to kara stosowana w przypadku najemników, stanowiła więc dodatkową hańbę dla rycerzy.
Jak wyjaśnia autorka książki Lato ognia i krwi. Wojna chłopska w Niemczech 1524-1525 prowadziła ona do całkowitego wyczerpania i śmierci. Ludwig von Helfenstein został zmuszony do „biegu w kierunku flagi szpalerem między dwoma szeregami żołnierzy, którzy dźgali go pikami, więc umierał, nie dotarłszy do celu”.
Muzykant hrabiego, który „zjadł z nim obiad”, zerwał kapelusz hrabiego z jego martwej głowy i nałożył go na własną, oświadczając, że pragnie zostać szlachcicem, i podobno unurzał włócznię w tłuszczu hrabiego. Następnie dopuścili się „wielu niechrześcijańskich rozpustnych czynów” z damami żony hrabiego (…).
Reklama
Zadając cios nożem w ramię jej młodemu synowi – prawdopodobnie po to, by uczynić go niezdolnym do noszenia rycerskiej broni – „zabrali wszystko, co mieli, i zawieźli ich na wozie z gnojem do Heilbronnu”. Zamek spalili doszczętnie.
Odwet szlachty na chłopach
Wieści o losie zgotowanym hrabiemu von Helfenstein przez zbuntowanych chłopów wzbudziły grozę wśród członków walczącego z ludową rebelią Związku Szwabskiego. Stojący na jego czele Jerzy Truchsess von Waldburg postanowił za wszelką cenę pościć śmierć arystokraty.
W ramach zemsty rozkazał 21 maja spalić Weinsberg, który na kolejne 28 lat utracił prawa miejskie. Z dymem poszło również dziesięć wsi należących do miasta. Uznano bowiem, że zamieszkujący je chłopi wspierali rebeliantów.
Szczególnie okrutna kara spotkała Jäckleina Rohrbacha. Został on „przykuty do jabłoni dwoma żelaznymi łańcuchami i spalony żywcem, panowie zaś osobiście dokładali drewna do ognia”. Podobny los czekał również grajka, który zabrał kapelusz martwego hrabiego.
Historia wojny chłopskiej
Bibliografia
Lyndal Roper, Lato ognia i krwi. Wojna chłopska w Niemczech 1524-1525, Prześwity 2026.
