Co jedli wikingowie? Nie wzięlibyście do ust "dodatków", które trafiały do ich potraw we wczesnym średniowieczu

Strona główna » Średniowiecze » Co jedli wikingowie? Nie wzięlibyście do ust "dodatków", które trafiały do ich potraw we wczesnym średniowieczu

Życie mieszkańców wczesnośredniowiecznej Skandynawii zdecydowanie nie należało to łatwych. Surowe warunki klimatyczne sprawiały, że byli zmuszeni mieszkać w ciemnych i zadymionych domach. Aura wpływała również bezpośrednio na to, co lądowało na ich talerzach. Oto jak wyglądała dieta przeciętnego wikinga.

Zachowane źródła sugerują, że wikingowie, a więc mieszkańcy Skandynawii sprzed XI stulecia, jadali zwykle dwa razy dziennie. Posiłki, podawane rano oraz wieczorem, serwowano w drewnianych miskach. Jako że jedzono głównie rękami podstawowym sztućcem był krótki nóż, który zarówno mężczyźni, jak i kobiety zawsze nosili przy sobie.


Reklama


Do spożywania zup, gulaszów oraz owsianki używano ponadto łyżek, wykonanych z drewna lub rogu jelenia. Nie znano za to widelców.

Słone, kwaśne i monotonne

Surowy klimat Skandynawii zdecydowanie nie sprzyjał uprawie zbóż. Z uwagi na krótki okres wegetacji oraz dużą wilgotność siano głównie jęczmień oraz owies. Na południu Danii, gdzie panowały wyższe temperatury, dochodziła do tego również pszenica (orkisz).

Rekonstrukcja wnętrza wikińskiego domu w L'Anse aux Meadows (D. Gordon E. Robertson/CC BY-SA 3.0).
Rekonstrukcja wnętrza wikińskiego domu w L’Anse aux Meadows (D. Gordon E. Robertson/CC BY-SA 3.0).

Kim Hjardar w książce pt. Wikingowie. Najeźdźcy z morza podkreśla, że „jedzenie w czasach wikingów było przeważnie słone, kwaśne, zjełczałe i nieurozmaicone”. Większość ludzi Północy musiała zadowalać się na co dzień ciemnym jęczmiennym chlebem.

Wykopaliska archeologiczne dowodzą, że wczesnośredniowieczni Skandynawowie dodawali do pieczywa również owies, siemię lniane, groch, a nawet korę sosnową. Znajdowały się w nim ponadto znaczne ilości kamiennego pyłu, powstającego podczas mielenia ziarna na domowych żarnach.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Jego domieszka sprawiała, że uzębienie ówczesnych ludzi (dotyczyło to zresztą nie tylko wikingów) szybko się ścierało. To z kolei powodowało, że ból zębów był prawdziwą zmorą mieszkańców wczesnośredniowiecznej Europy.

Poza przaśnym oraz wypiekanym na zakwasie chlebem razowym wikingowie spożywali również sporo owsianki. Ale na jasne pieczywo mogli sobie pozwolić tylko przedstawiciele elity. Profesor Kirsten Wolf w pisze w książce pt. Daily Life of the Vikings, że:


Reklama


Ciasto zagniatano w drewnianych korytkach, umieszczano na okrągłych żelaznych patelniach z długimi uchwytami, które następnie wkładano do gorącego popiołu. Chleb wypiekano również w specjalnie do tego celu przeznaczonych piecach o kształcie kopuły.

Zwierzęta gospodarskie i dziczyzna

Poza pieczywem wikingowie jedli także spore ilości mięsa, które dostarczały zarówno zwierzęta gospodarskie, jak i te żyjące na wolności. Ówcześni Skandynawowie hodowali drób, owce, świnie, bydło oraz konie.

Skamieniały chcleb odnaleziony w grobie szwedzkiego wikinga (The Swedish History Museum, Stockholm/CC BY 2.0).
Skamieniały chcleb odnaleziony w grobie szwedzkiego wikinga (The Swedish History Museum, Stockholm/CC BY 2.0).

Mięso tych ostatnich również lądowało w żołądkach wikingów, szczególnie podczas uroczystości o charakterze religijnym. Wykopaliska dowodzą ponadto, że wieprzowina pojawiała się z zasady na stołach zamożniejszych wikingów.

Poza dziczyzną (łosie, jelenie, renifery, zające) oraz dzikim ptactwem jedzono oczywiście dużo ryb. Na terenie Norwegii i Szwecji były to głównie dorsze i czarniaki. W przypadku Danii z kolei łowione w Bałtyku śledzie. Dietę urozmaicano sobie także rybami słodkowodnymi.


Reklama


Polowano ponadto na foki, morsy i wieloryby. Ich mięso uchodziło za prawdziwy rarytas, tłuszcz zaś wykorzystywano do oświetlania pomieszczeń. Zgodnie z tym, co podaje Kirsten Wolf:

Mięso przygotowywano na różne sposoby. Można je było gotować w żelaznym lub steatytowym [kamiennym] kotle zawieszonym na trójnogu nad otwartym ogniem lub zawiesić na łańcuchach na belce stropowej. Mogło być również pieczone na rożnie lub pieczone w dołach wypełnionych gorącymi kamieniami. W celu konserwacji mięso było marynowane w serwatce lub solance, wędzone, suszone lub solone.

Duńskie znakczki pocztowe przedstawiające życie codzienne wikingów (domena publiczne).
Duńskie znaczki pocztowe przedstawiające życie codzienne wikingów (domena publiczne).

Nabiał, warzywa i przyprawy

Ważny element codziennej diety wikingów stanowił również nabiał. Pito krowie, kozie oraz owcze mleko. Wytwarzano również sery oraz masło. Z kolei serwatkę, która wytrąca się w trakcie produkcji sera, wykorzystywano do kiszenia oraz traktowano jako napój gaszący pragnienie .

Należy jednak pamiętać, że bydło w średniowieczu było znacznie mniej wydajne niż zwierzęta, które rolnicy dzisiaj trzymają w oborach. Szacuje się, że krowy hodowane przez wikingów dawały zaledwie od 300 do 900 litrów mleka rocznie. Dla porównania obecnie średnia w Polsce wynosi ponad 6000 litrów!


Reklama


Jeżeli chodzi o warzywa, to w przydomowych ogródkach na pewno uprawiano groch, fasolę cebulę, kapustę oraz cykorię. Jedzono także dzikie owoce, takie jak różne gatunki jagód, jabłka, gruszki czy śliwki. Owoce wykorzystywano najprawdopodobniej także do produkcji wina. Poza typ pito piwo oraz miody.

Potrawy doprawiano różnego rodzaju ziołami oraz przyprawami. Dzięki znaleziskom archeologicznym wiemy, że bez wątpienia wykorzystywano: chrzan, pietruszkę, koper, rzeżuchę, miętę, majeranek, tymianek, arcydzięgiel oraz czosnek niedźwiedzi. Zamożniejsi wikingowie mogli sobie pozwolić również na pochodzące z importu egzotyczne przyprawy.

Bibliografia

  1. Kim Hjardar, Wikingowie. Najeźdźcy z morza, Wydawnictwo RM 2018.
  2. Else Roesdahl, Historia Wikingów, Marabut 1996.
  3. Kirsten Wolf, Daily Life of the Vikings, Greenwood Press 2004.
Autor
Rafał Kuzak

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Damy srebrnego wieku, Damy złotego wiekuDamy Władysława Jagiełły, Epoka hipokryzji czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Wawel. Biografia (2022).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.