Dzisiaj budowa własnego domu to przedsięwzięcie przy którym trudno nie osiwieć. Albo przerażająco kosztowne, albo, gdy wszystko próbuje się robić samemu, równie przerażająco długotrwałe. Zwykle zresztą i takie, i takie. Kiedyś rzecz wyglądała jednak...
Niemieckie dowództwo doskonale zdawało sobie sprawę, że rozpoczęcie nieograniczonej wojny podwodnej może doprowadzić do czynnego włączenia się Stanów Zjednoczonych w globalny konflikt. Mimo wszystko zdecydowano się na podjęcie ryzyka. Oto co stało...
Życie polskiego chłopa z dawnych wieków zaczynało się i kończyło w chacie. Można by pomyśleć, że to banał i truizm. Tak samo przecież życie mieszczanina toczyło się w kamienicy, a szlachcica we dworze. A jednak chodzi o coś więcej, znacznie więcej.
Dawni polscy chłopi dużo bardziej dbali o czystość domu i ubrań, niż o higienę osobistą. Zarówno do prania garderoby, jak i podstawowego sprzątania chat przykładano wagę w pierwszej kolejności z powodu robactwa, stanowiącego stałą, niepowstrzymaną...
Rozpoczęta 21 lutego 1916 roku bitwa pod Verdun stała się jednym z symboli koszmaru walk pozycyjnych na froncie zachodnim podczas wielkiej wojny. W jej trakcie życie straciły setki tysięcy żołnierzy Ententy oraz kajzerowskich Niemiec. Tak o...
Półtora wieku temu Galicja stanowiła jeden z najbardziej zacofanych regionów Europy. Powszechna nędza odbijała się na wszelkich aspektach egzystencji tamtejszych chłopów. Nie inaczej sytuacja wyglądała w przypadku długości życia, która była...
W 1806 roku car Rosji Aleksander I, sojusznik Prus, podążył z pomocą Fryderykowi Wilhelmowi III. Rozpoczęła się tzw. I wojna polska. Na Wielką Armię Napoleona ruszyła blisko 150-tysięczna armia rosyjska. Francuzi zwyciężyli Rosjan pod Pułtuskiem (26...
W pierwszej dekadzie XX wieku potęgi europejskie były zaangażowane w proces modernizacji swoich sił zbrojnych, co określono dość nieprecyzyjnym terminem „wyścigu zbrojeń”. W sytuacji, gdy wyposażenie armii kontynentalnych mocarstw było porównywalne...
Zwiedzając rozsiane po Polsce skanseny można dojść do wniosku, że dawni chłopi żyli co prawda skromnie, ale w ich chatach panowały przynajmniej czystość i porządek. Wiejska rzeczywistość wyglądała jednak diametralnie inaczej. Oto co niespełna 200...
Na dawnej wsi nie było wiele miejsca na sentymenty. Dotyczyło to nawet relacji między chłopami oraz ich dziećmi. 150 lat temu zimny chów był normą w galicyjskich chatach. Publiczne okazywanie uczuć pociechom było zaś bardzo źle widziane wśród...
Nikołaj Przewalski był jednym z najważniejszych badacz środkowej i wschodniej Azji drugiej połowy XIX wieku. Potomek kresowej polskiej szlachty na stałe zapisał się w annałach historii dzięki odkryciu, którego dokonał podczas przeprowadzonej w 1879...
Życie galicyjskich chłopów diametralnie odbiegało od obecnych realiów. Po upływie 150 lat często trudno nam sobie nawet wyobrazić codzienność mieszkańców wsi zaboru austriackiego. Doskonałym przykładem były surowe praktyki, które sprawiały, że...
Po zniesieniu pańszczyzny galicyjska wieś borykała się z szeregiem problemów. Nędza, głód i postępujące rozdrobnienie gospodarstw były codziennością milionów chłopów z zaboru austriackiego. Fatalny wpływ na życie poddanych Franciszka Józefa miały...
Ilekroć mówi się o polskich powstaniach narodowych, powraca pewien zasadniczy wątek. Twierdzi się, że właściwie każdy przegrany zryw mógłby potoczyć się zupełnie inaczej, gdyby tylko masy chłopskie, składające się na jakieś 75% całej ludności...
Prowadzona pod koniec XIX i na początku XX wieku prężna rozbudowa sieci kolejowej na Dalekim Wschodzie carskiej Rosji stanowiła dla wielu okazję do zbicia ogromnych fortun. Jednym z ludzi, którzy dorobili się gigantycznych pieniędzy na dostawach...
O rozbiorach opowiada się zawsze jako o wielkiej katastrofie, nie tylko dla państwa ale i dla elit, które dotąd nim rządziły. Obraz wcale nie jest jednak tak jednoznaczny, o czym doskonale świadczy rozmowa Mirosława Maciorowskiego z profesorem...
Toczona od 8 lutego 1904 roku na Dalekim Wschodzie wojna rosyjsko-japońska boleśnie obnażyła słabość imperium Romanowów. Carska armia ponosiła jedną porażkę za drugą, a podpisany 5 września 1905 roku pokój w Portsmouth jasno pokazał, że to Tokio...
Wiosną 1861 r. po ogrodzie Saskim spacerowały tłumy kobiet od stóp do głów w czerni, łącznie z kwiatami na kapeluszach. Obok biegały dzieci w czarno-białych ubrankach, trzymające lalki w czarnych sukienkach i obręcze do zabaw okręcone czarnymi i...
„Potwór potężny, tajemniczy, patrzący podejrzliwie otworami strzelnic, zionący paszczami armat” – pisał Artur Oppman o Cytadeli Warszawskiej, przez Rosjan zwanej Aleksandrowską.
Rozpoczęta w 1891 roku budowa Kolei Transsyberyjskiej była przedsięwzięciem jakiego świat wcześniej nie widział. Aby połączyć Moskwę z Władywostokiem położono ponad 9 tysięcy kilometrów torów. A w trwające 25 lat prace zaangażowanych było aż 400...
W dawnych wiejskich domach używano przedmiotów, po które dzisiaj już w ogóle się nie sięga. Na przykład w niemal każdej chacie chłopskiej bezpośrednio przy wejściu wisiał niepozorny, ale też niezwykle przydatny kawałek drewna o charakterystycznym...
Dla dawnych polskich chłopów ślub to była przede wszystkim transakcja. Decyzji niemal nigdy nie podejmowali jednak młodzi. Pertraktacje nie były zaś ani proste… ani jednoznaczne.
Nędza Galicji w cyfrach – wydana w 1888 roku i wielokrotnie wznawiana, dziś uznawana za jedną z najważniejszych publikacji o tematyce ekonomicznej i społecznej końca xix wieku – zyskała sławę niemal natychmiast. W ciągu zaledwie dwóch tygodni...
Według popularnego i ciągle powtarzanego mitu w rejonie Łowicza żyli przed rozbiorami jedni z najbogatszych, najlepiej traktowanych i najbardziej samodzielnych chłopów w całej Polsce. Ich wyjątkowa sytuacja miał wynikać z tego, że byli...
W ponurym, przepełnionym pracą ponad siły, pełnym wyrzeczeń i tragedii świecie polskich chłopów nie było wiele miejsca na optymizm. Mieszkańcy dawnej wsi przede wszystkim się bali: nie tylko sił natury, głodu i świeckiego pana, ale też pana w...
W dzisiejszych czasach jest rzeczą absolutnie oczywistą, że przywódca mocarstwa musi na bieżąco otrzymywać wiadomości nie tylko o stanie kraju, ale i o każdym ważnym zdarzeniu na arenie międzynarodowej. Dawniej jednak pozyskiwanie aktualnych i...
Na galicyjskiej wsi głód był codziennością. W sytuacji, gdy blisko połowa gospodarstw miała mniej niż dwa hektary ziemi uprawnej miliony chłopów stale niedojadały. Dla wielu ubogich włościan jedyną okazją, aby najeść się do syta była praca u...
Ciąża i poród wiązały się na dawnej polskiej wsi z ogromnym zatrzęsieniem przesądów i zabobonnych praktyk. Obawiano się zarówno wrogich guseł, jak i zwłaszcza prowokowania losu poprzez niewłaściwe zachowanie. Polscy chłopi oczekiwali, że ich żony...
Dzisiaj aż trudno to sobie wyobrazić, ale jeszcze na przełomie XVIII i XIX wieku ogromna część, a zapewne nawet większość chat wiejskich w Polsce, w ogóle nie miała kominów wyprowadzonych ponad strzechę. Nad nalepą (a więc cokołem z gliny służącym...
Na dawnej polskiej wsi panowało powszechne przeświadczenie, że odpowiedzialność za to, by dziecko urodziło się żywe, silne i zdrowe, spoczywa tylko na matce. Ona, przez nieostrożność, ignorowanie starych nakazów, złe instynkty czy choćby błądzące...
Reklama
Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Wawel. Biografia, Warcholstwo czy Cywilizacja Słowian. Jego najnowsza książka to Życie w chłopskiej chacie (2024). Strona autora: KamilJanicki.pl.
Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej.