Jadąc przez wioski Mazowsza napotykamy budowlę niezwykłą, o architekturze odmiennej, do jakiej nie nawykliśmy. Przyzwyczajeni bowiem jesteśmy do XIX wieku, do klasycystycznych dworów i pałaców z kolumnowym portykiem w elewacji frontowej. Rzadziej...
Potężne przedsięwzięcie, jakim była budowa dziewiętnastowiecznej Centralnej Kolei Pacyficznej, pochłonęło krew, pot i łzy tysięcy wycieńczonych robotników. Biali amerykańscy osadnicy chcieli udawać, że to oni stoją za tym wiekopomnym sukcesem. Jak...
Początki Kulturkampfu. Tak wyglądały pierwsze lata wojny Ottona von Bismarcka z Kościołem katolickim
Odkąd w 1862 roku Otto von Bismarck został premierem Prus robił wszystko co w jego mocy, aby doprowadzić do zjednoczenia Niemiec. Dążąc do osiągnięcia tego celu początkowo starał się unikać wszelkich wewnętrznych tarć na tle religijnym. Wszystko...
Dziś Kalifornia to zagłębie technologii, przemysłu filmowego i miliarderów. Nim jednak rozwinął się tam amerykański sen, doszło do przerażającego ludobójstwa, o którym dziś USA wolałoby nie pamiętać. Aby zająć ziemię, nowi osadnicy musieli pozbyć...
W XXI w. przywykliśmy w Polsce do pewnych standardów: łóżko, własna kołdra i poduszka, pachnący (nie śmierdzący!) pokój, odrobina przewiewu i prywatności. Gdyby przyszło nam przenocować w prawdziwej XIX-wiecznej kurnej chacie, mina by nam zrzedła...
Celem życia Ottona von Bismarcka było zjednoczenie Niemiec pod berłem pruskich Hohenzollernów. Aby zrealizować ten projekt kanclerz był gotów właściwie na wszystko. Doskonałym przykładem jest tutaj postawa polityka wobec katolików i papieża Piusa IX.
Wrogość wobec Żydów tylko dlatego, że są częścią konkretnego narodu i wyznania to jeden z najstarszych i najbardziej znanych przykładów ksenofobii. Żydowski historyk, prof. Omar Bartov, w książce „Izrael. Co poszło nie tak?” wyjaśnia, jak ten...
Cesarz Franciszek Józef Habsburg i Elżbieta Bawarska doczekali się czwórki dzieci. W 1858 roku na świat przyszedł jedyny syn monarszej pary, Rudolf. Arcyksiążę nigdy jednak nie zasiadł na tronie Austro-Węgier. Zginął w wieku zaledwie 30 lat...
Kiedy w styczniu 1863 roku Polacy chwycili za broń przeciwko carskiej Rosji Otto von Bismarck od razu dostrzegł okazję do zacieśnienia relacji na linii Berlin-Petersburg. Pruski premier złożył Aleksandrowi II Romanowowi ofertę, która była dla...
Ofiarami rewolucji francuskiej padło kilkoro Polaków. Największe emocje towarzyszyły straceniu pięknej Rozalii Lubomirskiej nazywanej księżną wiosenną. Gdy zginęła, miała zaledwie dwadzieścia sześć lat i prawdopodobnie była też w odmiennym stanie...
Kiedy 17 czerwca 1816 roku francuska fregata „Meduza” oraz trzy inne jednostki wyruszały w rejs do Senegalu nikt nie przypuszczał, że wyprawa zakończy się tragedią, która wstrząśnie opinią publiczną nad Sekwaną. Niekompetencja kapitana oraz jego...
Rozpoczęte w nocy z 22 na 23 stycznia 1863 roku powstanie styczniowe było najdłuższym zrywem niepodległościowym w naszej historii. Nieco ponad 30 lat po klęsce powstania listopadowego Polacy znów chwycili za broń i stanęli do nierównej walki z...
Postać włoskiego wirtuoza Niccolò Paganiniego dla jego współczesnych owiana była tajemnicą. Już za życia artysty zaczęły pojawiać się pierwsze pogłoski, że wszedł w pakt z diabłem. Powracają do dziś. O karierze wielkiego kompozytora i skrzypka piszą...
Stoczona 18 marca 1863 roku bitwa pod Grochowiskami była ostatnim dużym starciem Żuawów Śmierci w trakcie powstania styczniowego. Dzięki postawie elitarnej formacji, dowodzonej przez pułkownika Franciszka de Rochebrune’a, udało się tego dnia wygrać...
Chaty w dzisiejszych polskich skansenach są na ogół przestronne, czyste, zadbane, zwykle też starannie odmalowane i wypełnione urokliwymi sprzętami. Domy otacza uporządkowana zieleń, a całość tworzy wrażenie harmonii i beztroski. Nawet budynki...
Wśród wszystkich tajemnic walających się w fałdach czasu wiele jest związanych z muzyką. Fragmenty i całe manuskrypty mistrzowskich dzieł nadal leżą nieodkryte bądź omyłkowo skatalogowane w niekończących się stosach papierzysk w archiwach tak...
Dzisiaj budowa własnego domu to przedsięwzięcie przy którym trudno nie osiwieć. Albo przerażająco kosztowne, albo, gdy wszystko próbuje się robić samemu, równie przerażająco długotrwałe. Zwykle zresztą i takie, i takie. Kiedyś rzecz wyglądała jednak...
Niemieckie dowództwo doskonale zdawało sobie sprawę, że rozpoczęcie nieograniczonej wojny podwodnej może doprowadzić do czynnego włączenia się Stanów Zjednoczonych w globalny konflikt. Mimo wszystko zdecydowano się na podjęcie ryzyka. Oto co stało...
Życie polskiego chłopa z dawnych wieków zaczynało się i kończyło w chacie. Można by pomyśleć, że to banał i truizm. Tak samo przecież życie mieszczanina toczyło się w kamienicy, a szlachcica we dworze. A jednak chodzi o coś więcej, znacznie więcej.
Dawni polscy chłopi dużo bardziej dbali o czystość domu i ubrań, niż o higienę osobistą. Zarówno do prania garderoby, jak i podstawowego sprzątania chat przykładano wagę w pierwszej kolejności z powodu robactwa, stanowiącego stałą, niepowstrzymaną...
Rozpoczęta 21 lutego 1916 roku bitwa pod Verdun stała się jednym z symboli koszmaru walk pozycyjnych na froncie zachodnim podczas wielkiej wojny. W jej trakcie życie straciły setki tysięcy żołnierzy Ententy oraz kajzerowskich Niemiec. Tak o...
Półtora wieku temu Galicja stanowiła jeden z najbardziej zacofanych regionów Europy. Powszechna nędza odbijała się na wszelkich aspektach egzystencji tamtejszych chłopów. Nie inaczej sytuacja wyglądała w przypadku długości życia, która była...
W 1806 roku car Rosji Aleksander I, sojusznik Prus, podążył z pomocą Fryderykowi Wilhelmowi III. Rozpoczęła się tzw. I wojna polska. Na Wielką Armię Napoleona ruszyła blisko 150-tysięczna armia rosyjska. Francuzi zwyciężyli Rosjan pod Pułtuskiem (26...
W pierwszej dekadzie XX wieku potęgi europejskie były zaangażowane w proces modernizacji swoich sił zbrojnych, co określono dość nieprecyzyjnym terminem „wyścigu zbrojeń”. W sytuacji, gdy wyposażenie armii kontynentalnych mocarstw było porównywalne...
Zwiedzając rozsiane po Polsce skanseny można dojść do wniosku, że dawni chłopi żyli co prawda skromnie, ale w ich chatach panowały przynajmniej czystość i porządek. Wiejska rzeczywistość wyglądała jednak diametralnie inaczej. Oto co niespełna 200...
Na dawnej wsi nie było wiele miejsca na sentymenty. Dotyczyło to nawet relacji między chłopami oraz ich dziećmi. 150 lat temu zimny chów był normą w galicyjskich chatach. Publiczne okazywanie uczuć pociechom było zaś bardzo źle widziane wśród...
Nikołaj Przewalski był jednym z najważniejszych badacz środkowej i wschodniej Azji drugiej połowy XIX wieku. Potomek kresowej polskiej szlachty na stałe zapisał się w annałach historii dzięki odkryciu, którego dokonał podczas przeprowadzonej w 1879...
Życie galicyjskich chłopów diametralnie odbiegało od obecnych realiów. Po upływie 150 lat często trudno nam sobie nawet wyobrazić codzienność mieszkańców wsi zaboru austriackiego. Doskonałym przykładem były surowe praktyki, które sprawiały, że...
Po zniesieniu pańszczyzny galicyjska wieś borykała się z szeregiem problemów. Nędza, głód i postępujące rozdrobnienie gospodarstw były codziennością milionów chłopów z zaboru austriackiego. Fatalny wpływ na życie poddanych Franciszka Józefa miały...
Ilekroć mówi się o polskich powstaniach narodowych, powraca pewien zasadniczy wątek. Twierdzi się, że właściwie każdy przegrany zryw mógłby potoczyć się zupełnie inaczej, gdyby tylko masy chłopskie, składające się na jakieś 75% całej ludności...
