Gdy mówi się o tym, jakim właściwie państwem była przedwojenna Polska, jak się w niej żyło i jakie ludzie mieli perspektywy, pewien mit uparcie wysuwa się na plan pierwszy. Lubimy sobie wyobrażać historię II RP jako opowieść o trudnym, nie całkiem...
Po przejęciu władzy przez brunatnego dyktatora rodzina Anny Frank wyjechała w 1934 roku z Niemiec do Holandii. Uciekinierzy znaleźli schronienie w Amsterdamie. Nie zamierzali jednak pozostawać tam na stałe. Rodzice późniejszej autorki słynnego...
23 lutego 1922 roku przed Sądem Okręgowym w Warszawie ruszył proces prawdopodobnie najgorszej morderczyni w dziejach Polski, a także jej trzech najbliższych pomocnic. 74-letnia Marianna Laskowska sama przyznawała, że „przez całe życie trudniła się...
W przedwojennej Polsce karę śmierci stosowano na masową skalę i bez żadnej kontroli. Zaraz po odzyskaniu niepodległości zostały wprowadzone tymczasowe przepisy o sądach doraźnych, które pozwalały skazywać na śmierć bez aktu oskarżenia, w ekspresowym...
Przedwojenna Polska to był kraj, w którym właściwie nikt, w najmniejszych stopniu, nie rozumiał jeszcze czym jest prywatność. A tym bardziej ochrona prywatności. Taki koncept właściwie nie istniał. A na pewno nie istniał dla władz i nie godziły się...
Jak wygląda zwyrodnialec, który z zimną krwią zabił przynajmniej siedem kobiet? Gdy w 1922 roku na ławie oskarżonych zasiadł pierwszy (a w każdym razie pierwszy ujawniony) seryjny morderca przedwojennej Polski, Szczepan Paśnik, to pytanie było na...
W czasach Związku Sowieckiego w nauce o wiele ważniejsze od faktów okazywały się powiązania polityczne, a zwłaszcza dobre kontakty z najwyższymi władzami partii. Trudno o lepszy przykład niż tak zwany łysenkizm – zbiór pseudonaukowych teorii, który...
Sceneria była jak z bajki. Kwieciste łąki, pola ciągnące się po horyzont, a między nimi „wesołe chałupy łowickie, tonące w zieleni sadów”. Pogoda też dopisywała. Słoneczny, letni poranek wygonił ludzi przed zagrody, na trawę, pod rozłożyste korony...
W dwudziestoleciu międzywojennym, wbrew popularnym wyobrażeniom, zimy wcale nie zawsze były mroźne i śnieżne. Na przykład w Krakowie najwyższą styczniową temperaturę w ogóle w całym XX stuleciu odnotowano nie gdzieś u jego schyłku, ale w roku 1925...
Jeśli wyszukacie w internecie jakąkolwiek listę polskich rekordów zimna, to od razu spostrzeżecie, że większość z nich padła w 1929 roku. Szczegóły się różnią, bo czasem uznaje się tylko pomiary oficjalne, a czasem nie, ale ogólny obraz rzeczy jest...
W przedwojennej Polsce mieliśmy obowiązek szkolny, rodzice musieli wysyłać dzieci na lekcje. Jednocześnie edukacja była bezpłatna. Tyle, że obie te bazowe zasady działały bardziej w teorii, niż w praktyce. To był głównie pozór. Szczegóły zmieniały...
Niewiele jest równie upartych, utrwalonych mitów na temat II Rzeczpospolitej, co ten dotyczący ówczesnej edukacji. Pokutuje pogląd, że może i przedwojenna Polska była krajem biednym, wyniszczonym zaborami i wojną, a do tego zmagającym się z serią...
Prowadzona pod koniec XIX i na początku XX wieku prężna rozbudowa sieci kolejowej na Dalekim Wschodzie carskiej Rosji stanowiła dla wielu okazję do zbicia ogromnych fortun. Jednym z ludzi, którzy dorobili się gigantycznych pieniędzy na dostawach...
„Potwór potężny, tajemniczy, patrzący podejrzliwie otworami strzelnic, zionący paszczami armat” – pisał Artur Oppman o Cytadeli Warszawskiej, przez Rosjan zwanej Aleksandrowską.
Mirosław Maciorowski pyta na kartach książki Powstańcy. Marzyciele i realiści: Czy Roman Dmowski (1864–1939) zasłużył na tytuł „ojca niepodległości” ex aequo z Józefem Piłsudskim? Jego rozmówca, profesor historii Maciej Górny odpowiada…...
W dawnych wiejskich domach używano przedmiotów, po które dzisiaj już w ogóle się nie sięga. Na przykład w niemal każdej chacie chłopskiej bezpośrednio przy wejściu wisiał niepozorny, ale też niezwykle przydatny kawałek drewna o charakterystycznym...
Urodzona w Stanach Zjednoczonych Josephine Baker przeszła do historii, jako jedna z największych gwiazd francuskiej estrady. Chociaż rozpoznawalność zdobyła już w swojej ojczyźnie, to prawdziwą gwiazdą została dopiero nad Sekwaną. O jej pierwszym...
Sztuka ludowa zawsze była czym innym dla mieszkańców wsi, a czym innym dla miastowych, którzy próbowali ją opisać, zrozumieć albo docenić. W dwudziestoleciu międzywojennym polskie władze po raz pierwszy zaczęły otaczać wytwory chłopskiego rękodzieła...
W 1924 roku w Sejmie Rzeczpospolitej Polskiej uchwalono ustawę o ochronie i popieraniu sztuki ludowej. Państwo objęło opieką ludowe rękodzieło, traktując wspieranie go zarówno jako inicjatywę ekonomiczną mającą poprawić warunki materialne wsi...
W 1930 roku na kartach pisma „Pielęgniarka Polska” ukazał się dość osobliwy artykuł. Jego autorka, doktor Ewa Cybulska z Lecznicy w Hołosku pod Lwowem, przekonywała, że personel medyczny nie powinien ograniczać się do „fizycznej strony niedomagań...
Międzynarodową Wystawę Sztuk Dekoracyjnych i Nowoczesnego Przemysłu otwarto w Paryżu w kwietniu 1925 roku. Cóż to było za wydarzenie! W ciągu sześciu miesięcy przyciągnęła kilkanaście milionów zwiedzających i zapoczątkowała styl, który dziś znamy...
W październiku 1929 roku, na łamach świeżo powołanego pisma „Pielęgniarka Polska”, poruszono zasadniczy temat: tego, jak wyglądał dzień pracy w zawodzie, we względnie zwyczajnej placówce. Pewne szczegóły zaskakują. Inne okażą się zupełnie znajome i...
Historia kryminalna, która rozegrała się w Warszawie w ostatnich dniach września 1938 roku była niby dość zwyczajna, a jednak jedyna w swym rodzaju. Wpływowy i zamożny architekt Zbigniew Gierszewski zginął we własnym mieszkaniu, od strzału oddanego...
Ciąża i poród wiązały się na dawnej polskiej wsi z ogromnym zatrzęsieniem przesądów i zabobonnych praktyk. Obawiano się zarówno wrogich guseł, jak i zwłaszcza prowokowania losu poprzez niewłaściwe zachowanie. Polscy chłopi oczekiwali, że ich żony...
6 czerwca 1932 roku przed warszawskim sądem ruszył proces Zyty Woronieckiej – zbiedniałej arystokratki, która związała się z oszustem pragnącym jej (nieistniejącego) majątku. I która, przez wiele miesięcy poniżana i niszczona psychicznie, wreszcie...
Rola w „Rejsie” Marka Piwowskiego przyniosła Janowi Himilsbachowi ogromną popularność. W momencie premiery filmu miał on już jednak blisko 40 lat i był to jego debiut aktorski. Wcześniej nie miał nic wspólnego z kinem. O tym, jak wyglądały jego...
Miejsce akcji to Skolimów. Kiedyś odrębna wieś, dzisiaj część Konstancina-Jeziorny, położona zaledwie kilka kilometrów od krańcowej stacji warszawskiego metra – Kabaty. Rzecz dzieje się 4 lutego 1922 roku, chwilę po godzinie dziewiątej...
Żadna inna zbrodnia w całej historii przedwojennej Polski nie odbiła się tak szerokim echem jak sprawa Rity Gorgonowej. Guwernantki, która związała się ze swym pracodawcą, nie zdołała jednak wzbudził sympatii jego nastoletniej córki. Wreszcie...
30 stycznia 1938 roku na komendę policji w Łodzi wparowała zdesperowana kobieta, raportująca, że właśnie otrzymała list od porywaczy. Trzy dni wcześniej Maria Zajdlowa zgłosiła zaginięcie 12-letniej córki Zosi. Teraz przyniosła odręczną wiadomość, w...
Olga Boznańska większość swojego dorosłego życia spędziła w Paryżu. nad Sekwaną wynajmowała pracownię, ale poza tym była również współwłaścicielką rodzinnej kamienicy przy ulicy Wolskiej 21 (dziś Piłsudskiego) w Krakowie. Na przełomie XIX i XX wieku...
Reklama
Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Wawel. Biografia, Warcholstwo czy Cywilizacja Słowian. Jego najnowsza książka to Życie w chłopskiej chacie (2024). Strona autora: KamilJanicki.pl.
Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej.