Czy 3 maja to dobra data na jedno z najważniejszych polskich świąt narodowych? Czy naród o takiej historii i strukturze jak nasz faktycznie powinien właśnie w takim wydarzeniu szukać symboliki i wzorców? Kamil Janicki ma poważne wątpliwości.
Ofiarami rewolucji francuskiej padło kilkoro Polaków. Największe emocje towarzyszyły straceniu pięknej Rozalii Lubomirskiej nazywanej księżną wiosenną. Gdy zginęła, miała zaledwie dwadzieścia sześć lat i prawdopodobnie była też w odmiennym stanie...
Podczas licznych wojen toczonych w XVII wieku przez Rzeczpospolitą Obojga Narodów husaria wielokrotnie ścierała się z rajtarami. W bezpośrednim boju, posługująca się bronią palną, jazda przeciwnika miała niewielkie szansę na zwycięstwo ze skrzydlatą...
W XVI i XVII wieku husaria odnosiła wiele spektakularnych triumfów na polach bitew. Jako jazda kopijnicza, atakowała przede wszystkim kopiami, a po ich złamaniu pałaszami i koncerzami. O tym jak skrzydlata kawaleria wykorzystywała, mierzącą nawet...
W połowie 1764 roku na chłopów z położonego na południu Francji regionu Gévaudan padł blady strach. Lotem błyskawicy we wsiach i miasteczkach rozeszła się wieść o atakach tajemniczej bestii, która w brutalny sposób pozbawiała życia swoje ofiary...
W XVI i przez większość XVII wieku husaria nie miała sobie równych w starciu z wrogą jazdą. Sytuacja komplikowała się, gdy naprzeciwko skrzydlatej kawalerii stawały zwarte szyki, uzbrojonych w długą broń drzewcową, pikinierów. Jednak i w takich...
Na XVII-wiecznych polach bitew husaria niejednokrotnie musiała mierzyć się z rajtarią. Pozbawiona długiej broni drzewcowej zachodnioeuropejska jazda stosowała zupełnie odmienne sposoby walki od słynnej skrzydlatej kawalerii Rzeczpospolitej Obojga...
Michelangelo Merisi da Caravaggio zapisał się w historii sztuki jako jeden z prekursorów baroku oraz najwybitniejszych malarzy epoki nowożytnej. Poza niezwykłym talentem artystycznym mistrz światłocienia posiadał również bardzo wybuchowy temperament...
Przez ostatnie dekady swego życia Ludwik XIV zmagał się z wieloma poważnymi dolegliwościami zdrowotnymi. Mimo wszystko zmarł dopiero w wieku 77 lat. Jednak jego ojciec Ludwik XIII oraz następca Ludwik XVI opuścili ten świat w znacznie młodszym wieku...
Gdy mowa o zamku na Wawelu, na różne rzeczy można utyskiwać: na niektóre decyzje co do kształtu ekspozycji, a już zwłaszcza na ceny, które ostatnio… jeszcze zostały podniesione. Jeśli jednak chodzi o podejście ekipy tej placówki, to ja nie mogę...
W XVI i XVII wieku nazywano ich w Polsce deli junakami. Byli elitą lekkiej kawalerii Imperium Osmańskiego, szczególnie chętnie zaciąganą przez dostojników tego państwa jako ich osobista eskorta. Niemal wszystkie elementy ich stroju, broni i...
Filip II Habsburg zasiadał na tronie Hiszpanii od 1556 roku. W 1581 roku został również królem Portugalii. Zwykło się mówić, że nad władanym przez monarchę imperium nigdy nie zachodziło słońce. Jego posiadłości rozciągały się bowiem na pięciu...
Chaty w dzisiejszych polskich skansenach są na ogół przestronne, czyste, zadbane, zwykle też starannie odmalowane i wypełnione urokliwymi sprzętami. Domy otacza uporządkowana zieleń, a całość tworzy wrażenie harmonii i beztroski. Nawet budynki...
25-letni Rembrandt Harmenszoon van Rijn przeprowadził się w 1631 roku z Lejdy do Amsterdamu. Mimo że w rodzinnym mieście artysta posiadał już własną pracownię, to po przenosinach musiał zaczynać od nowa, terminując u znanego marszanda i właściciela...
Wśród wszystkich tajemnic walających się w fałdach czasu wiele jest związanych z muzyką. Fragmenty i całe manuskrypty mistrzowskich dzieł nadal leżą nieodkryte bądź omyłkowo skatalogowane w niekończących się stosach papierzysk w archiwach tak...
Jeśli jesteście statystycznymi Polakami, to większość z was nie poszła w ostatnią niedzielę do Kościoła. Z całą pewnością zrobiło to tylko 27% z was. Czy może, żeby być całkiem precyzyjnym… 27% ogółu Polaków. Całej reszcie za nieobecność na...
Panuje utarte przekonanie, że kobiety w nowożytnej Rzeczpospolitej miały wyjątkowo silną pozycję. Ponoć cieszyły się większą niezależnością niż w innych krajach, były zachwalane przez mężów jako przyjaciółki, traktowano je poważnie i z respektem...
Życie polskiego chłopa z dawnych wieków zaczynało się i kończyło w chacie. Można by pomyśleć, że to banał i truizm. Tak samo przecież życie mieszczanina toczyło się w kamienicy, a szlachcica we dworze. A jednak chodzi o coś więcej, znacznie więcej.
Mikołaj Kopernik był nie tylko uczonym, ale też członkiem kleru. Należał nawet do eksponowanej kapituły warmińskiej. Już sam ten fakt sprawia, że wszelkie sygnały na temat jego relacji z płcią przeciwną zdają się mieć posmak pewnego skandalu. Pisząc...
W średniowieczu ogólne przepisy kościelne nic właściwie nie mówiły o tym, jakie dokładnie wykształcenie i przygotowanie powinien mieć człowiek dopuszczany do poszczególnych święceń duchownych. Zastrzegano tylko, że nie należy dawać tonsury – a...
Liderzy kolejnych powstań narodowych wzywali wprawdzie chłopów do udziału… ale tak samo jak twórcy konstytucji 3 maja nie byli chętni ani gotowi zaproponować im niczego, co ten udział by uzasadniało. Tadeusz Kościuszko pokazywał się w chłopskiej...
W przekonaniu dawnego kleru – a zarazem i w opinii większości wiernych – blichtr, bogactwo oraz okazałość były duchownym właściwie nieodzowne. Twierdzono, że dają prestiż samym duszpasterzom, ale też na swój sposób potwierdzają powagę czy nawet...
Trzeba stanowczo podkreślić, że ani u schyłku istnienia Rzeczpospolitej Obojga Narodów ani w kolejnych dekadach nie było żadnego obiektywnego powodu dla którego chłopi mieliby być chętni z własnej inicjatywy walczyć „za Polskę”. Kryzys i upadek...
Niemal wszystko, co dzisiaj kojarzymy jako funkcje państwa, w dobie przedrozbiorowej było realizowane poza władzą, oddolnie. Szczególnie wiele zadań oddawano zaś w ręce hierarchii kościelnej. Po części wyjaśnia to potęgę kleru w czasach...
Dzisiaj trudno myśleć o Czartoryskich inaczej, niż jako o jednym z najbogatszych i najpotężniejszych rodów arystokratycznych dawnej Rzeczpospolitej. Pozycja tej familii nie zawsze jednak była równie zaszczytna. Przez długi czas Czartoryscy...
W średniowieczu i dobie nowożytnej za rzecz zupełnie nie do pomyślenia uznawano ideę, że król i królowa mogliby spędzać całe nowe wspólnie, w jednym miejscu. By naprawdę, dosłownie spali obok siebie. To by musiało podważać status jednej ze stron...
Historia Nicefora Czernichowskiego to gotowy scenariusz na film przygodowy. Szlachcić z Kresów Rzeczpospolitej Obojga Narodów najpierw trafił wraz z krewnymi do rosyjskiej niewoli. Następnie został zesłany na Syberię, gdzie przez lata powoli piął...
Izabela Czartoryska zapisała się w historii jako jedna z najpotężniejszych kobiet w Polsce XVIII stulecia. Była pisarką, kolekcjonerką, twórczynią sławnych zbiorów puławskich. W roku 1762 to wszystko miała jednak jeszcze przed sobą. Wówczas była...
Przez większość historii nie tylko Polski, ale w ogóle świata zachodniego przeznaczanie w domu całego pomieszczenia ściśle na potrzebę nocnego odpoczynku było czymś… bardzo nieoczywistym. Nie twierdzę rzecz jasna, że sypialnie, czy też alkowy...
Specjalne szkoły dla księży zaczęto tworzyć dopiero w drugiej połowie XVI wieku, pod wpływem decyzji soboru trydenckiego. W Polsce aż do rozbiorów było ich niewiele, brakowało tam zawsze miejsc dla chętnych. A warunki w tych placówkach okazywały...
