W oczach Sarmatów głównym przeznaczeniem kobiety było małżeństwo. Na czele rodziny stał mężczyzna, więc w dniu ślubu córki spod władzy ojca przechodziły pod władzę męża, którego zwykle wybierali im rodzice. O doli szlachcianek w czasach...
Gdyby dawni chłopi usłyszeli, że w tym zakresie są tacy sami, jak szlachcice, zapewne by się przerazili. Gdyby jaśniepanom powiedzieć, że mają gust identyczny jak chłopi, pewnie by się wściekli. A tymczasem zarówno jednych, jak i drugich, łączył...
Władający samodzielnie od 1689 do 1725 roku Piotr I Wielki w pełni zasłużył na swój przydomek. Dzięki jego szeroko zakrojonym reformom Rosja zdobyła pozycję nowożytnego mocarstwa. Cara cechowało jednak okrucieństwo i bezwzględność. Nawet najmniejsze...
Stanisław Staszic pisząc o aparycji polskich włościan u schyłku istnienia Rzeczpospolitej Obojga Narodu stwierdzał z goryczą, że były to postacie „wyschłe, znędzniałe, obrosłe, zakopciałe”. Taki obraz mieszkańców ówczesnej wsi znajduje potwierdzenie...
Dzisiaj są urocze, ugłaskane, z morałem. Takie, żeby ich bohaterowie stali się ukochanymi postaciami z dziecięcych marzeń. Nie zawsze tak było. Baśnie opowiadane w chłopskich chatach Francji, Niemiec czy Anglii setki lat temu aż trudno rozpoznać w...
Ludwik XIV zapisał się w historii jako jeden z największych władców nowożytnej Europy. To właśnie na jego polecenie wzniesiono wspaniały pałac w Wersalu, gdzie nie zabrakło również obszernego apartamentu kąpielowego. Problem polegał jednak na tym...
W ostatnich latach słowo „pańszczyzna” odmieniano już publicznie przez wszystkie przypadki i to zawsze w negatywnym kontekście. Mowa była o ucisku, gnębieniu, wyzysku i przemocy na dawnej wsi. Tymczasem, gdy spojrzeć na to wszystko, co...
Pierwsze małżeństwo Piotra Wielkiego zdecydowanie nie było udane. Ostatecznie car z dynastii Romanowów zmusił swoją drugą połówkę, aby wstąpiła do klasztoru. Jego następną żoną została zaś córka chłopa, Marta Skowrońska, która przeszła do historii...
System karania na dawnej polskiej wsi pańszczyźnianej był surowy. Chłopstwo było pilnowane nie tylko przez pana, wójta i plebana, ale i przez siebie nawzajem. W systemie pełnym wszechobecnej inwigilacji, napędzanym wciąż rosnącymi powinnościami i...
Piotr I Wielki zasiadł na rosyjskim tronie jeszcze jako dziecko. W efekcie panowanie Romanowa trwało aż 43 lata. Umierając 8 lutego 1725 roku monarcha miał jednak dopiero 53 lata. Zanim car wyzionął ducha przez wiele dni cierpiał potworne katusze, a...
Mikołaj Kopernik zapisał się w historii jako człowiek wielu talentów. Kanonik warmiński podczas swego siedemdziesięcioletniego życia zajmował się między innymi zagadnieniami związanymi z ekonomią, matematyką, kartografią czy strategią wojskową...
Wsi spokojna, wsi wesoła. Choć nie zawsze. Bywały takie chwile w roku, gdy jednak polska wieś przestawała być spokojna zamiast tego mieszkańcy wilkiem patrzyli jeden na drugiego, bo zbliżało się jedno konkretne wydarzenie. Gdybyście kiedyś...
Jako ordynat klecki Marcin Mikołaj Radziwiłł posiadał bajeczne bogactwa. Krajczy wielki litewski był jednym z najzamożniejszych magnatów w Rzeczpospolitej Obojga Narodów pierwszej połowy XVIII wieku. Chociaż dysponował niemal nieograniczonymi...
Przez długi czas warszawski Pałac Błękitny był bezpieczną przystanią dla Izabeli i Adama Kazimierza Czartoryskich. Wszystko zmieniło się 10 stycznia 1780 roku, gdy w magnackiej rezydencji doszło do tragicznego wypadku. Jego ofiarą padła ukochana...
Zamek w Nieświeżu był symbolem wpływów oraz bogactwa Radziwiłłów. Ozdobę pałacu jednego z najpotężniejszych rodów Rzeczpospolitej Obojga Narodów stanowiła wspaniała kolekcja dzieł sztuki oraz bogata biblioteka. Znajdowały się tam również bezcenne...
Stanisław Szczęsny Potocki był jednym z najbogatszych ludzi w Rzeczpospolitej Obojga Narodów schyłku XVIII wieku. Budując nowy pałac w Tulczynie potężny magnat nie szczędził środków, a wzorem dla powstającej na Podolu rodowej rezydencji stał się...
„Chłopaki nie płaczą” to w Polsce znacznie więcej niż frazes z popularnej piosenki. To życiowa zasada, traktowana zupełnie na serio. Możecie nie zdawać sobie z tego w pełni sprawy, ale jest to też aspekt kultury, który zdecydowanie odróżnia nas od...
Zanim Jan III Sobieski został jednym z najszerzej pamiętanych polskich władców, był zwyczajnym bogatym szlachcicem, który akurat się zakochał w zamężnej sąsiadce. To właśnie za jej sprawą stał się częścią stronnictwa profrancuskiego w Polsce. Jak...
Jaka powinna być żona? Na to nasi pradziadowie zdecydowanie mieli własne pomysły, które czytane z dzisiejszej perspektywy wywołują prawdziwą zgrozę. Pewien nowożytny dekalog dla polskich pań może niejednego przyprawić o zawrót głowy.
W nowożytnej Polsce władza spoczywała w rękach mężczyzn. Kobiety miały im rodzić dzieci i umacniać sojusze. Tymczasem, jak podkreśla Sławomir Koper w „Polskich zdrajczyniach”, w gronie najwybitniejszych polityków Rzeczpospolitej znalazły się...
Maria Kazimiera d’Arquien przybyła na polski dwór z Francji i przez dekady uważała się za wierną poddankę francuskiego króla. W pewnym momencie jednak Ludwik zorientował się, że pupilka królowej Ludwiki Marii ma potężne ambicje. Francuski...
Ucisk na polskiej wsi pańszczyźnianej był wprost nie do zniesienia. Przemoc, wyzysk, gniew i poniżenie ponoć nie doprowadziły jednak nad Wisłą do eksplozji. W Niemczech było inaczej. Tam chłopi wzniecili ogromną rebelię w nadziei na poprawę własnego...
Podczas niemieckiej wojny chłopskiej z lat 1524-1525 obie strony dopuściły się wielu okrucieństw. Jednym z symboli krwawego konfliktu stał się los, jaki chłopi zgotowali hrabiemu Ludwikowi von Helfenstein. Mąż nieślubnej córki cesarza Maksymiliana I...
Polska magnateria słynęła na całą Europę z chełpienia się swym bogactwem. Najświetniejsi panowie królestwa przepuszczali bajeczne sumy, a wokół nich kręcił się cały tabun służby i zauszników. Utrzymanie dworu stanowiło jednak gigantyczny wydatek...
Gdybyśmy współcześnie przypadkiem odziedziczyli średniej wielskości zamek, nie wiedzielibyśmy, co z nim zrobić. Fajnie byłoby go mieć, jest jednak jedno „ale”. Oprócz posiadania kluczy do całkiem niemetaforycznych bram musielibyśmy mieć...
Biegnący przez Małopolskę i Śląsk szlak Orlich Gniazd to jedna z najbardziej znanych tras turystycznych w Polsce. Przemierzając ponad 160 kilometrów można zobaczyć kilkanaście średniowiecznych twierdz oraz ruin zamków. O tym jak wyglądała historia...
Gdyby nie to, że był wnukiem Bony Sforzy i Zygmunta Starego i synem szwedzkiego króla, wiódłby spokojne życie. Król, którego wszyscy kojarzą z kolumny stojącej w centrum Warszawy, był uzdolniony artystycznie i językowo. Zygmunt, który w wolnych...
Na początku XVI wieku Krzyżacy posiadali w Świętym Cesarstwie Rzymskim około 120 klasztorów. Część z nich należała do najbogatszych instytucji klasztornych na ziemiach niemieckich. Jednak decyzja podjęta przez wielkiego mistrza Albrechta...
Jadąc przez wioski Mazowsza napotykamy budowlę niezwykłą, o architekturze odmiennej, do jakiej nie nawykliśmy. Przyzwyczajeni bowiem jesteśmy do XIX wieku, do klasycystycznych dworów i pałaców z kolumnowym portykiem w elewacji frontowej. Rzadziej...
Na początku XVI wieku przytłaczająca większość włościan żyjących w krajach niemieckojęzycznych posiadała pełną wolność osobistą, płacąc czynsze za uprawianą przez siebie ziemię. Ich los wcale jednak nie różnił się aż tak bardzo od doli chłopów...
