Fiat 126p. Ile kosztował i jak długo trzeba było czekać na malucha w gierkowskiej Polsce?

Strona główna » Historia najnowsza » Fiat 126p. Ile kosztował i jak długo trzeba było czekać na malucha w gierkowskiej Polsce?

W okresie rządów Edwarda Gierka fiat 126p stał się obiektem marzeń milionów ludzi. Samochód był symbolem dobrobytu i wysokiej pozycji społecznej. Aby go kupić należało jednak czekać latami i wydać niemałe pieniądze. Było warto?

Produkcja Polskiego Fiata 126p, bodaj najtrwalszego i najświetniejszego symbolu gierkowskiej Polski, ruszyła 6 czerwca 1973 roku w Bielsku-Białej, a dwa lata później maluchy zaczęły zjeżdżać z taśmy produkcyjnej w Tychach. Pierwsze egzemplarze zostały oczywiście wyprodukowane we Włoszech, w fabryce Fiata w Cassino, we wrześniu 1972 roku.


Reklama


Odpalanie na kij

Premiera autka odbyła się podczas salonu samochodowego w Turynie, a miesiąc później można go było zobaczyć pyszniącego się na warszawskim placu Defilad. Oględziny zostały przeprowadzone przez prawdziwe tłumy.

Włosi produkowali malucha do 1980 roku, Polacy dwadzieścia lat dłużej, a w tym czasie na drogi zjechało ponad 3,3 miliony sztuk Polskiego Fiata 126p. Z tej liczby blisko 900 tysięcy wyprodukowano w okresie, kiedy to I sekretarzem KC PZPR był Edward Gierek.

Włoski wersja fiata 126 z 1973 roku (Camilla Giribardi/domena publiczna).
Włoski wersja fiata 126 z 1973 roku (Camilla Giribardi/domena publiczna).

Do 1976 roku auto wytwarzano z wykorzystaniem włoskich części, później był to już rzeczywiście produkt „made in Poland”. Dość zresztą zawodny. Sześciomiesięczna gwarancja mijała szybko, a kłopoty zostawały.

Psuło się w maluchach niemal wszystko, ale najwięcej problemów sprawiały przeguby, prądnica, akumulator, skrzynia biegów oraz kiepskie hamulce. I, przede wszystkim, linki. W efekcie większość użytkowników wyposażała swoje „bolidy” w kij lub listwę, które były niezastąpione przy odpalaniu malucha.


Reklama


Ale wobec radości posiadania własnych czterech kółek nikt nie narzekał. Tym bardziej, że prosta konstrukcja pozwalała niemal każdemu użytkownikowi na samodzielną naprawę pojazdu. Całe szczęście, bo sieć prywatnych warsztatów samochodowych rozwinęła się dopiero w drugiej połowie lat siedemdziesiątych, a nieliczne punkty Polmozbytu z serwisowaniem wszystkich maluchów z pewnością by sobie nie poradziły.

Niemal 20 średnich krajowych

Władze długo deliberowały, ile ma kosztować ten „samochód dla ludu”, bo w kraju, w którym nie obowiązywały prawa wolnego rynku, cenę ustalano w Komitecie Centralnym PZPR. Zdzisław Rurarz, wówczas doradca ekonomiczny Gierka, próbował przekonać Sztygara, aby sprzedawać samochód podczas licytacji — jego nabywcą miał stać się ten, kto zaproponował wyższą cenę. A ta, z punktu widzenia władz, była istotna, bo Polsce groziła inflacja.

Artykuł stanowi fragment książki Piotr Gajdziński pt. Gierek. Człowiek z węgla (Wydawnictwo Poznańskie 2022).
Artykuł stanowi fragment książki Piotra Gajdzińskiego pt. Gierek. Człowiek z węgla (Wydawnictwo Poznańskie 2022).

Sprzedaż auta mogła zmniejszyć to zagrożenie. Ta nowatorska forma, zupełnie nieprzystająca do panującej w Peerelu ideologii, Gierkowi się jednak nie spodobała. Aby jednak nie zrazić do siebie Rurarza — doradca przewidywał, że podczas licytacji samochody z Bielska-Białej będą osiągały cenę około 80 tysięcy złotych — nieco podwyższył propozycję Tadeusza Wrzaszczyka, ministra przemysłu maszynowego, który wycenił auto na 68 tysięcy.

Ostatecznie Polacy kupowali malucha o 1000 złotych drożej, a na giełdach płacili od 110 do 120 tysięcy złotych. Średnia pensja wynosiła w tych latach 3,5 tysiąca złotych. Ale zgromadzenie odpowiedniej kwoty, choć niełatwe, to dopiero początek ciernistej drogi do posiadania własnego samochodu.

Pięć lat oczekiwania

„W celu ułatwienia ludności nabycia samochodu osobowego Polski Fiat 126p, którego cena wynosi 69 000 złotych, Polska Kasa Oszczędności z dniem 5 lutego 1973 roku rozpocznie przyjmowanie przedpłat na książeczki oszczędnościowe” — ogłoszono. I Polacy rzucili się do kas. Dosłownie, system przedpłat został wyczerpany już 15 marca 1973 roku.

Teraz pozostawało regularnie wpłacać pieniądze i cierpliwie czekać. Pięć lat. Szczęśliwcy cieszyli się jednak wcześniej, bo książeczki losowano i wówczas okres oczekiwania skracał się do czterech, trzech, a bywało nawet, że do zaledwie dwóch lat.

Posiadanie malucha było marzeniem milionów Polaków. Ale jak takim maleństwem wybrać się na rodzinne wcaesy? (Stiopa/CC BY-SA 3.0).
Posiadanie malucha było marzeniem milionów Polaków. Ale jak takim maleństwem wybrać się na rodzinne wcaesy? (Stiopa/CC BY-SA 3.0).

Oczywiście pod warunkiem że szczęściarz mógł natychmiast uregulować całą kwotę. Z reguły mógł, ludzie na potęgę zapożyczali się, aby tylko zdobyć ten największy w latach siedemdziesiątych skarb, przedmiot marzeń, jednoznaczny symbol dobrobytu i wysokiej pozycji społecznej. Co równie istotne, przedmiot zazdrości sąsiadów, znajomych i członków rodziny. Bo zajechać własnym fiacikiem pod biuro to był sznyt, który dzisiaj po prostu trudno zrozumieć.

Spełniona obietnica

Podczas prezentacji auta na placu Defilad w Warszawie ogłoszono, że jest to „prototyp Polskiego Fiata 126p, który zapoczątkuje erę masowej indywidualnej motoryzacji w naszym kraju”. Była to jedna z nielicznych obietnic, którą Gierek i jego ekipa rzeczywiście spełnili — w 1971 roku po polskich drogach jeździło niewiele ponad pół miliona samochodów osobowych, na końcu dekady już znacznie ponad dwa miliony.


Reklama


Bo choć tego modelu nie wyposażano fabrycznie ani w radio, ani nawet w prawe lusterko, to jednak ten samochodzik powiózł Polaków w zupełnie nową erę. Zmienił Polskę i Polaków daleko bardziej niż telewizja. Bardziej nawet niż chcieli tego peerelowscy władcy.

Przeczytaj również o tym czy za Gierka naprawdę żyło się tak dobrze? Sprawdzamy koszty życia i zarobki Polaków

Źródło

Artykuł stanowi fragment książki Piotra Gajdzińskiego pt. Gierek. Człowiek z węgla (Wydawnictwo Poznańskie 2022).

Całościowe spojrzenie na postać I sekretarza PZPR

Autor
Piotr Gajdziński

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.