Królowa Elżbieta II. Obraz Loreny Ziraldo

„Gdzie jest królowa, kiedy kraj jej potrzebuje?”. Najbardziej krytykowane dni z życia Elżbiety II

Strona główna » Historia najnowsza » „Gdzie jest królowa, kiedy kraj jej potrzebuje?”. Najbardziej krytykowane dni z życia Elżbiety II

Śmierć Elżbiety II została przyjęta z żalem, ale dała też mediom z całego świata pretekst, by przypomnieć jak złożone i kontrowersyjne jest dziedzictwo brytyjskiej królowej. Siłą rzecz powraca temat ponurych dni, które zachwiały monarchią. Oto jak rodzina królewska i sama Elżbieta II zareagowali na tragiczny wypadek księżnej Diany – rozwiedzionej żony księcia Walii, który 8 września 2022 roku wstąpił na tron jako Karol III.

[W pierwszym tygodniu po śmierci Diany, która nastąpiła 31 sierpnia 1997 roku] trzeba było zająć się kwestiami praktycznymi: organizacją pogrzebu i smutnym zadaniem sprowadzenia jej ciała z Francji.


Reklama


Ponieważ była rozwiedzioną księżną Walii bez królewskiego tytułu, urzędnicy z Pałacu z początku nie wiedzieli, jaki przypisać jej status. (…) Z pewnością nie mogła zostać potraktowana jak każdy inny obywatel, który zginął za granicą.

Wbrew niektórym doniesieniom królowa, książę Walii i ich doradcy w pełni zgodzili się co do tego, że należy ją potraktować jak pełnoprawnego członka rodziny królewskiej.

Wiazd do tunelu, w którym doszło do wypadku (Erik1980/CC BY-SA 3.0).
Wjazd do tunelu, w którym doszło do śmiertelnego wypadku księżnej Diany (Erik1980/CC BY-SA 3.0).

Żarty w kazaniu, ani jednej modlitwy

Zanim Karol poleciał z siostrami Diany do Paryża, wraz z resztą rodziny królewskiej – w tym książętami Williamem i Harrym – wziął udział w niedzielnym nabożeństwie w kościele Crathie w pobliżu posiadłości Balmoral.

Chłopcom pozwolono zdecydować, mogli zostać w domu. Chcieli jednak pojechać na mszę. Choć trwała godzinę, ani razu nie wspomniano o śmierci Diany, nie odmówiono też za nią ani jednej modlitwy.


Reklama


Pastor trzymał się przygotowanego wcześniej kazania o wątpliwych radościach związanych z przeprowadzką. Okrasił je żartami szkockiego komika Billy’ego Connolly’ego. Była to pierwsza z wielu różnic w podejściu do sprawy między społeczeństwem a Pałacem. Różnice te najpierw raziły, a potem doprowadziły do otwartej niechęci. (…)

„Możemy się tylko domyślać, jak trudno jej czasami było”

Do milionów ludzi z całego świata, którzy dosłownie nie mogli lub nie chcieli uwierzyć, że ich księżna nie żyje, ogrom straty zaczął docierać dopiero wtedy, gdy w niedzielę 31 sierpnia o siódmej wieczorem odrzutowiec BAE 146 z jednostki Queen’s Flight zbliżył się do RAF Northolt.

Artykuł stanowi fragment książki Andrew Mortona pt. Diana. Jej historia. Jej nowe wydanie ukazało się nakładem wydawnictwa  Marginesy.
Tekst stanowi fragment książki Andrew Mortona pt. Diana. Jej historia. Jej nowe wydanie ukazało się nakładem wydawnictwa Marginesy.

Jej trumnę, udekorowaną królewską flagą i wieńcem z białych lilii od rodziny, przez płytę lotniska przeniosło w ciszy ośmiu żołnierzy RAF-u. Obserwowali to premier i wielu wojskowych i rządowych dostojników.

Ciało Diany przewieziono najpierw do prywatnej kostnicy, a potem do pałacu Świętego Jakuba. (…) Przemawiając do narodu ze swojego okręgu wyborczego w Sedgefield, premier Tony Blair, którego łączyły z królową i księciem Karolem ciepłe relacje, świetnie oddał poczucie straty i rozpacz.


Reklama


Mówił, nie korzystając z notatek. Łamiącym się głosem opisał Dianę jako „cudowną, ciepłą istotę ludzką”. „Zmieniła życie tak wielu osób w Wielkiej Brytanii i na całym świecie, niosła wszystkim radość i pocieszenie. Możemy się tylko domyślać, jak trudno jej czasami było”. (…)

Rozpaczający naród, obojętna monarchia

Choć był to pierwszy z wielu hołdów złożonych przez najważniejsze osobistości z całego świata, doskonale oddawał nastrój narodu w tym historycznym tygodniu, w którym Brytyjczycy z powagą i wściekłą godnością postawili przed sądem ancien régime, a zwłaszcza elitarne, drapieżne i zdominowane przez mężczyzn mass media i obojętną monarchię.

Kwiaty układane na cześć Diany pod pałacem Kensington
Kwiaty układane na cześć Diany pod pałacem Kensington. 1 września 1997 (fot. Maxwell Hamilton, lic. CC-BY-SA 2,0).

Na tydzień Wielka Brytania uległa flower power: zapach i widok milionów bukietów był wymownym niemym świadectwem miłości ludzi do kobiety, którą, kiedy żyła, establishment tak bardzo gardził.

Pałac Buckingham uznał więc, że właściwym krokiem będzie ogłoszenie, że pogrzeb stanie się wyjątkową uroczystością ku czci wyjątkowej osoby.

Wiązanki, wiersze, świece i kartki, które zostały złożone pod bramami pałaców Kensington i Buckingham i w innych miejscach, mówiły wiele o nastrojach narodu i stanie Wielkiej Brytanii. „Rodzina królewska nigdy cię nie szanowała, ale ludzie tak”, napisano na jednej z kartek.


Reklama


Tysiące ludzi, z których większość nigdy nie poznała Diany, szły w milczeniu pod pałac Kensington, by wyrazić żal, smutek, poczucie winy i ubolewanie. Zupełnie obcy sobie ludzie przytulali się i pocieszali, inni czekali cierpliwie, aż będą mogli złożyć Dianie hołd, niektórzy modlili się w ciszy. Gdy zapadał zmrok, skąpane w eterycznym blasku tysięcy świec ogrody stawały się celem pielgrzymek, które znalazłyby uznanie nawet u Chaucera. (…)

Royalsi nie chcą przerywać urlopów

Rodzina królewska, przez tydzień siedząca w odosobnieniu w Balmoral, sprawiała wrażenie zdumionego tym, co się stało, klanu, który raczej odsuwał się od narodu, niż przewodził mu w żałobie. Choć takie założenie wydawało się bardzo niesprawiedliwe, ludzie byli coraz bardziej zirytowani. Nie było to niczym nowym.

Trumna księżnej Diany
Trumna księżnej Diany. 6 września 1997 (fot. PaddyBriggs, domena publiczna).

Pod koniec lat osiemdziesiątych, kiedy Wielka Brytania doświadczyła serii przerażających katastrof, zwłaszcza tragedii na stadionie piłkarskim w Hillsborough, katastrofy samolotu Pan Am w Lockerbie i zatonięcia statku wycieczkowego „Marchioness”, rzucała się w oczy nieobecność rodziny królewskiej: woleli nie przerywać urlopu niż uczestniczyć w nabożeństwach żałobnych.

Pod ich adresem padło wtedy wiele krytycznych słów, ale ta złość wkrótce minęła. Tym razem siła ludzkich uczuć była o wiele większa. Prawdopodobnie dobrze się stało, że zaplanowane na tamten tydzień tropienie jeleni nie doszło do skutku.


Reklama


Nie wolno kłaść kwiatów przed pałacem

Nabożeństwo w kościele w Crathie wstrząsnęło ludźmi. Ich niechęć narastała: Pałac okazywał większe zainteresowanie protokołem niż ich życzeniami. Irytowało ich wiele drobnych, ale znaczących rzeczy, na przykład to, że policja początkowo nie zgadzała się na składanie kwiatów przed pałacem Buckingham.

Flaga państwowa nad Pałacem, w przeciwieństwie do powiewających na prawie każdym innym budynku użyteczności publicznej w Wielkiej Brytanii, nie została nawet opuszczona do połowy masztu.

Królowa Elżbieta II. Obraz Loreny Ziraldo
Królowa Elżbieta II. Obraz Loreny Ziraldo (lic. CC-BY-SA 4,0).

Ludzie pragnący złożyć Dianie hołd czekali niekiedy aż dwanaście godzin, żeby móc złożyć podpis w jednej z pięciu ksiąg kondolencyjnych wyłożonych w pałacu Świętego Jakuba – ich liczbę zwiększono do czterdziestu trzech dopiero po wielu skargach.

„Gdzie jest królowa, kiedy kraj jej potrzebuje?”

Ważniejsze od nieadekwatnej reakcji rodziny królewskiej na ogrom publicznego smutku było wrażenie, że odwróciła się ona od narodu, gdy najbardziej jej potrzebował.

Decyzja królowej o przybyciu do Londynu dopiero w sobotę rano, w dniu pogrzebu, skłoniła historyka lorda Blake’a do skrytykowania dworzan za zbyt sztywne trzymanie się królewskiego protokołu. „Nigdy nie będzie drugiej księżnej Diany”, powiedział.


Reklama


Gazeta „The Sun” jak zwykle wyraziła się dosadniej: „Gdzie jest królowa, kiedy kraj jej potrzebuje? Dziewięćset kilometrów od Londynu, serca narodowej żałoby”.

Choć raz nie była to wyłącznie tabloidowa tyrada. Ludzie pragnęli, by głowa nowoczesnego demokratycznego państwa zjednoczyła się z narodem i pocieszyła go, zajmując miejsce na środku sceny, a nie obserwowała ich z boku.

Źródło

Powyższy tekst stanowi fragment książki Andrew Mortona pt. Diana. Jej historia. Jej nowe wydanie ukazało się nakładem wydawnictwa Marginesy.

Prawda o życiu księżnej Diany

Kup na Empik.com

Tytuł, lead oraz śródtytuły pochodzą od redakcji. Tekst został poddany obróbce redakcyjnej w celu wprowadzenia większej liczby akapitów.

Autor
Andrew Morton

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Damy złotego wiekuDamy Władysława Jagiełły czy Epoka hipokryzji czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy srebrnego wieku (2022).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.