Jak Niemcy prześladowali polski Kościół w czasie II wojny światowej?

„Klechy są naszymi śmiertelnymi wrogami” – grzmiał Hans Frank. Od momentu najazdu na Polskę we wrześniu 1939 roku Niemcy zrobili wszystko, by wyplenić z kraju katolicyzm, uważany za „ostatnią ostoję polskiego nacjonalizmu”. W praktyce oznaczało to jedno: likwidację polskiego duchowieństwa.

Swoją przelaną krwią podczas okupacji niemieckiej Kościół w Polsce najdobitniej potwierdził swój sprzeciw wobec ideologii narodowosocjalistycznej (…). Ogółem naziści wymordowali w czasie II wojny światowej około 2000 polskich kapłanów i ponad 200 sióstr zakonnych.


Represje na terenach wcielonych do Rzeszy

Najostrzejsze represje spadały na katolicyzm na obszarach bezpośrednio wcielonych do III Rzeszy (a zatem w Wielkopolsce, na Pomorzu i w okręgu łódzkim). Liczby mówią same za siebie.

W diecezji włocławskiej wymordowano 49% duchowieństwa, w chełmińskiej – 48%, w łódzkiej – niemal 37%, w poznańskiej – 31%. Na polskim Pomorzu (diecezje włocławska i chełmińska) spośród 690 księży narodowi socjaliści aresztowali (według wciąż nieprecyzyjnych szacunków) 460 kapłanów.

Egzekucja w Bydgoszczy, wrzesień 1939 r. W centrum ksiądz Kazimierz Stepczyński (domena publiczna).

214 z nich zostało zamordowanych (wymordowano m.in. wszystkich członków kapituły katedralnej w Pelplinie). Resztę kapłanów wygnano na teren Generalnej Guberni. Do 1940 roku na Pomorzu pełniło posługę duszpasterską zaledwie 20 księży.

Wymazać katolicką tożsamość

Jedną z pierwszych decyzji okupacyjnych wojsk niemieckich, które weszły do Poznania w 1939 roku, było wysadzenie w powietrze pomnika Najświętszego Serca Jezusowego. To był zwiastun antychrześcijańskiej polityki, której gorliwym wykonawcą okazał się hitlerowski namiestnik Kraju Warty Artur Greiser.

Przeczytaj też: Tureckie ludobójstwo na Ormianach. Relacje naocznych świadków mrożą krew w żyłach

To na jego polecenie w latach 1939–1944 zamknięto ok. 1300 kościołów i kaplic katolickich, a około 500 z nich – włącznie z katedrą poznańską – zamieniono na magazyny. Gestapo deportowało z Wielkopolski do obozów koncentracyjnych i więzień 1092 polskich księży.

662 z nich nigdy już nie wróciło do ojczyzny, ponosząc męczeńską śmierć w nazistowskich katowniach. Wielkopolska – w myśl zarządzeń Greisera – utracić miała nie tylko swój polski charakter; wymazane miały być także wszelkie ślady jej katolickiej tożsamości. Temu m.in. służyło zarządzenie Greisera o usuwaniu przydrożnych krzyży i świątków, charakterystycznych dla wielkopolskiej wsi.


Wróg swastyki

Krzyż był wrogiem swastyki. Polski Kościół był prześladowany nie tylko na terenach wcielonych  do Niemiec. W samej diecezji warszawskiej narodowi socjaliści zamordowali 212 katolickich księży.

Podobną politykę wobec polskiego duchowieństwa III Rzesza prowadziła również na wschodnich terenach Rzeczypospolitej. 31 lipca 1943 roku gestapo aresztowało w Nowogródku 11 sióstr zakonnych ze Zgromadzenia Świętej Rodziny z Nazaretu.

Tekst stanowi fragment książki Grzegorza Kucharczyka pod tytułem Chrystofobia. 500 lat nienawiści do Jezusa i Kościoła (Fronda 2020).
Tekst stanowi fragment książki Grzegorza Kucharczyka pod tytułem Chrystofobia. 500 lat nienawiści do Jezusa i Kościoła (Wydawnictwo Fronda 2020).

Następnego dnia wszystkie zakonnice zostały rozstrzelane. Dzisiaj są one kandydatkami na ołtarze jako męczenniczki za wiarę.

2500 księży w Dachau

Prawdziwą kalwarią zgotowaną katolickiemu duchowieństwu (nie tylko polskiemu) przez narodowych socjalistów był obóz koncentracyjny w Dachau, obóz zagłady „wyspecjalizowany” w eksterminacji katolickich księży.


W czasie całej II wojny światowej przewinęło się przez niego ponad 2500 księży z 24 narodów. Jeden z więźniów Dachau, holenderski ksiądz DeConnick, tak opisywał pracujących tam nadzorców więziennych:

Nigdy przed Dachau nie widziałem na własne oczy prawdziwej nienawiści. Oczu płonących podłością, ust wykrzywionych w gniewie na sam widok księdza.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Ofiary medycznych eksperymentów

Jedynym ustępstwem – co prawda istotnym – władz III Rzeszy była zgoda na zbudowanie w obozie kaplicy, w której uwięzieni kapłani mogli odprawiać mszę świętą.

Pierwsza msza w Dachau została odprawiona 22 stycznia 1941  roku przez polskiego kapłana, ks. Pawła Prabuckiego (zmarł rok później z wycieńczenia). Po zakończeniu Najświętszej Ofiary wszyscy zgromadzeni w kaplicy księża-więźniowie zaintonowali „Christus vincit!”.

Wśród więźniów Dachau znalazło się około 2500 księży (domena publiczna).

Pełny opis martyrologii katolickiego duchowieństwa uwięzionego w Dachau zająłby wiele tomów. Dość wspomnieć o przybyłym 29 października 1941 roku do obozu transporcie 530 polskich księży (w tym wielu w podeszłym wieku), z których zimę przeżyło jedynie ośmiu.

Dość wspomnieć o polskich kapłanach przeznaczanych do barbarzyńskich „eksperymentów medycznych”. (Podczas swej wizyty w Dachau, w 1942 roku, Heinrich Himmler osobiście wybrał 20 polskich kapłanów do tych „doświadczeń”. Później ten sam los spotkał kolejnych 120 księży.)

Przeczytaj też: Jezus Chrystus w nazistowskiej propagandzie i nauce

„Klechy są naszymi śmiertelnymi wrogami…”

Na koniec przytoczmy słowa, które najdobitniej obrazują ogrom i motywy nienawiści narodowych socjalistów do Kościoła, zwłaszcza Kościoła w Polsce. Hans Frank – szef hitlerowskiej administracji okupacyjnej w Generalnej Guberni – zanotował:

Jestem tak mądry i wiem, że klechy są naszymi śmiertelnymi wrogami […]. Kościół pozostawał w rezerwie jako ostatni ośrodek polskiego nacjonalizmu, jak długo były jeszcze do dyspozycji inne środki działania.

Hans Frank (fot. Bundesarchiv / CC-BY-SA 3.0).

Kościół jest dla umysłów polskich centralnym punktem zbornym, który promieniuje stale w milczeniu i spełnia przez to funkcję jakby wiecznego światła.

Gdyby wszystkie światła dla Polski zgasły, to wtedy zawsze jeszcze była Święta z Częstochowy i Kościół […]. Katolicyzm nie jest bowiem w tym kraju żadnym wyznaniem, lecz koniecznością życiową.

Przeczytaj też o tureckim ludobójstwie na Ormianach. Sprawcy nigdy nie ponieśli konsekwencji.


Źródło

Tekst stanowi fragment książki Grzegorza Kucharczyka pod tytułem Chrystofobia. 500 lat nienawiści do Jezusa i Kościoła. Ukazała się ona w 2020 roku nakładem Wydawnictwa Fronda.

Sprawdź w księgarni wydawcy

Tytuł, lead i śródtytuły pochodzą od redakcji. W celu zachowania jednolitości tekstu usunięto przypisy, znajdujące się w wersji książkowej. Tekst został poddany obróbce redakcyjnej w celu wprowadzenia większej liczby akapitów.

Ilustracja tytułowa: polscy księża i cywile w Bydgoszczy, 1939 rok (domena publiczna).

Autor
Grzegorz Kucharczyk
11 komentarzy
  • W Niemczech większość księży miała się zupełnie dobrze. Katolicka partia Zentrum w 1933 roku poparła Hitlera w Reichstagu, w zamian za podpisanie przez niego konkordatu. Od tej pory niemiecki Episkopat zezwolił katolikom na wstępowanie do NSDAP.

    • Tu jest informacja o prześladowaniach polskich księży i zakonnic katolickich. Polskich – nie niemieckich. Poza tym o katolickich duchownych , a nie protestanckich. Dzięki istnieniu i działalności duchownych katolickich Naród Polski przetrwał agresję i wrogie działania sąsiadów i innych państw : Niemcy , Rosja , Turcja , Tatarzy , Austria , Szwecja. Przetrwaliśmy również ateistyczne ataki komunistów. Przetrwamy również agresję naszych wewnętrznych wrogów – ateistów , przeróżnych dewiantów i wrogów rodzin polskich , gdyż kościół katolicki broni wartości rodziny polskiej – katolickiej.

  • Moim skromnym zdaniem to naginanie faktow, polscy ksieza gineli jak wszyscy inni w Polsce. Z opowiadan dziadkow wiem ze koscioly czesto wlasnie byly jedynymi budynkami zostawianymi po niszczeniu wsi. Watykan ,podczas 2 giej wojny popieral III – cia rzesze , a na jej poczatku zupelnie oficjalnie (!) (zbieznosc interesow w mordowaniu Zydow? -nie nie jestem zydem :). Kosciol swiecil im czolgi , maszyny bojowe a nazistowscy zolnieze zolnieze (mordercy nie zolnieze!) mieli na metalowych klamrach grawerowany napis ‚GOT MIT UNS” – tl. Bog Z Nami . Popytajcie dziadkow , potwierdza. Nie jestem wrogo nastawiony do Kosciola , wiem ze wielu ludziomjego nauki pomagaja , ale moim zdaniem warto spojrzec na ta sprawe szerzej i wziac pod uwage wieksza ilosc faktow, a nie tylko wybrane ,budujac cos w gruncie rzeczy oderwane od rzeczywistosci.

  • Przypomnę także, że większość przywódców III Rzeszy i najgorszych nazistowskich zbrodniarzy było Katolikami. Katolikiem był przywódca SS Heinrich Himmler – absolwent kolegium jezuickiego i niedoszły jezuita, który zamiast do zakonu poszedł na ochotnika na wojnę, wbrew woli ojca – katolickiego fanatyka. Swój „czarny zakon” – SS, wzorował na regułach jezuickich. Katolikami byli także : Bawarczyk Heinrich Mueller – szef Gestapo, a także Austriacy – następca Heydricha na stanowisku szefa RSHA – Ernst Kaltenbrunner, jego protegowany i osobisty przyjaciel – „architekt” Holokaustu Adolf Eichmann, szef gestapo w GG Odilo Globocnik, a także najohydniejsi zbrodniarze – komendanci obozów zagłady – Stangl i Wagner.

  • Rozumiem, że Niemcy odmawiali masowo wykonania rozkazu mordowania polskich księży pozostawiając to zadanie nazistom.

  • Absolutnie nie rozumiesz. Niemcy, czy też naziści, bo byli nimi także, a może przede wszystkim Austriacy, mordowali głównie polskich księży, z Watykanem utrzymując stosunki nie tylko poprawne, co wręcz przyjazne. Po wojnie watykańscy urzędnicy byli ogromnie zaangażowani w ratowanie i ukrywanie przed alianckim wymiarem sprawiedliwości nazistów. Przodowali w tym biskupi austriaccy, słowaccy i chorwaccy.

  • Katolicki zbrodniarz, ksiądz Josef Tiso, dyktator Słowacji, kolaborował z III Rzeszą i wysyłał słowackich Żydów do Auschwitz

Pozostaw odpowiedź Jan Bogatko Anuluj

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Anna Winkler

Doktor nauk społecznych, filozofka i politolożka. Zajmuje się przede wszystkim losami radykalizmu społecznego. Interesuje się historią najnowszą, historią rewolucji i historią miast, a także kobiecymi nurtami historii. Chętnie poznaje dzieje kultur pozaeuropejskich.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.