Maria I Tudor. Dlaczego córka Henryka VIII stała się symbolem krwawego terroru?

Strona główna » Nowożytność » Maria I Tudor. Dlaczego córka Henryka VIII stała się symbolem krwawego terroru?

Maria I Tudor zasiadała na tronie zaledwie pięć lat. Panowanie córki Henryka VIII zapisało się jednak w historii Anglii jako okres krwawych prześladowań religijnych. Królowa, która była zagorzałą katoliczką, chciała za wszelką cenę doprowadzić do powrotu Albionu na łono Kościoła katolickiego. Aby osiągnąć swój cel rozpaliła stosy. Szybko zyskała przydomek Krwawej Marii.

Historia Marii Tudor, jedynego dziecka spłodzonego przez króla Henryka VIII z Katarzyną Aragońską, które przeżyło i dorosło, tak naprawdę zaczyna się od jej ojca. Katarzyna była pobożną katoliczką, świetnie się zresztą składało, ponieważ Henryk był tak katolicki, że papież nazwał go obrońcą wiary.


Reklama


Henryk porzuca wiarę katolicką

Ale tu pojawia się Anna Boleyn. Henryk zapragnął ją poślubić, jednak Kościół rzymskokatolicki nie zezwalał na rozwód (jako że para przeżyła dwadzieścia cztery lata w związku małżeńskim i miała dziedzica, stwierdzenie nieważności małżeństwa nie wchodziło w grę).

Portret Marii wykonany w 1544 roku (Mistrz Jan/domena publiczna).
Portret Marii wykonany w 1544 roku (Mistrz Jan/domena publiczna).

Król zatem doprowadził do rozłamu z Kościołem rzymskokatolickim, założył Kościół anglikański i ogłosił się jego głową, a w 1533 roku ożenił się z Anną Boleyn.

W kolejnych latach rozwiązywano klasztory w całej Anglii, a ci, którzy pozostali wierni Kościołowi rzymskokatolickiemu, zostali zgładzeni. Annę Boleyn także czekała egzekucja za „czary”, ale to dopiero za trzy lata, co – jak dochodzę do wniosku teraz, gdy to piszę – wcale nie było takim długim okresem.


Reklama


Katarzyna Aragońska zmarła w 1536 roku. Wcześniej, po rozwodzie, została zamknięta w niewielkim zamku, Marię ogłoszono nieprawą, a prawo pierworództwa przeszło na Elżbietę, córkę Henryka i Anny. Katarzyna nie mogła widywać swego ukochanego dziecka, co łamało serca im obu.

Zagorzała katoliczka

W tej sytuacji Maria szukała oparcia w wierze katolickiej, co pozwoliło jej utrzymać więź z hiszpańską rodziną matki i zarazem pokazać środkowy palec ojcu, który ją wydziedziczył. Kiedy Edward, nieporadny i jedyny żyjący syn Henryka, doszedł do władzy, publicznie błagał Marię, by porzuciła katolicyzm. Niewzruszenie odmawiała.

Artykuł stanowi fragment książki  Jennifer Wright pt. I że ci (nie) odpuszczę. Najbardziej mordercze kobiety w historii (Wydawnictwo Poznańskie 2022).
Artykuł stanowi fragment książki Jennifer Wright pt. I że ci (nie) odpuszczę. Najbardziej mordercze kobiety w historii (Wydawnictwo Poznańskie 2022).

Król Edward VI Tudor żył tylko piętnaście lat. Wystarczająco długo, by skarżył się na to, że Maria wciąż pozostawała katoliczką, lecz za krótko, by uczynić coś ponadto. Po jego śmierci, dzięki serii skrajnie skomplikowanych manewrów, Maria przejęła tron i natychmiast podjęła wysiłki, żeby odkręcić wszystko to, co zrobił jej ojciec. (…)

Z perspektywy czasu zabicie trzystu protestantów wydaje się lekką przesadą. Portal History.com, przyjmując bardzo przychylną Marii perspektywę, podaje:


Reklama


Ale jej własny ojciec, Henryk VIII, stracił osiemdziesiąt jeden osób za herezję… dlaczego więc przypisujemy religijne prześladowania Marii?

Cóż, ponieważ trzysta osób to prawie cztery razy tyle co osiemdziesiąt jeden, History.com. I nikt nie pisze książek o Henryku VIII jako zrównoważonym człowieku. Wszyscy możemy się zgodzić z tym, że mordowanie wcale mu nie przeszkadzało.

Królowa Maria i jej mąż Filip II (Hans Eworth/domena publiczna).
Królowa Maria i jej mąż Filip II (Hans Eworth/domena publiczna).

Setki ludzi trafiło na stos

Wkrótce po przejęciu tronu [w 1553 roku] Maria poślubiła Filipa II, króla Neapolu, i zaczęła likwidować osoby wykazujące brak lojalności względem Kościoła rzymskokatolickiego – paliła je żywcem. Wśród setek skazanych znalazł się Tomasz Cranmer, jeden z tych, którzy umożliwili ojcu rozwód. Postanowiła go zabić nawet po tym, jak wyrzekł się wiary.

W istocie wielu spośród „heretyków” zapewne wcale nie było zagorzałymi protestantami. Jak napisała Anna Whitelock w książce Maria Tudor: pierwsza królowa Anglii: „Wielu z nich pochodziło spośród chłopów i rzemieślników, na których donosili sąsiedzi lub członkowie rodziny – padali oni ofiarą prywatnych niesnasek lub lokalnych kłótni”.

Egzekucje przeprowadzone z rozkazu Marii zostały zapamiętane, ponieważ wiele z nich John Foxe uwiecznił w Księdze męczenników chrześcijańskich. Jego opisy „straszliwych i krwawych czasów królowej Marii” pozostały na długo w angielskiej wyobraźni. Choć Foxe upiększył niektóre aspekty, to palenie na stosie było doprawdy makabryczne.

Strach, który trwał 400 lat

Pewna kobieta, na którą doniosła własna ciotka, została spalona żywcem. Nikt nie wspomniał o tym, że skazana była w ciąży. Wśród płomieni powiła niemowlę. Gdy jeden z gapiów pochwycił dziecko, rzekomo wrzucono je z powrotem na stos.

Maria na portrecie namalowanym rok po objęciu przez nią rządów (Antonis Mor/domena publiczna).
Maria na portrecie namalowanym rok po objęciu przez nią rządów (Antonis Mor/domena publiczna).

Rządy Marii trwały stosunkowo krótko, bo pięć lat. Warto podkreślić, że nie doczekała się dziedzica. Niektórzy historycy twierdzą, że gdyby urodziła następcę, mogłaby z powrotem uczynić Anglię katolickim krajem. Tak się jednak nie stało, więc korona przypadła w udziale jej protestanckiej siostrze Elżbiecie.

Daleki od chęci przywrócenia w kraju katolicyzmu lud angielski – i właściwie lud na całym świecie – zaczął się obawiać, że katoliccy władcy mogą być bardziej lojalni wobec papieża niż własnych obywateli. Strach trwał czterysta lat – o wiele dłużej niż płoną stosy.

Przeczytaj również o największym nałogu Henryka VIII. Ucierpiały nawet kościelne dzwony


Reklama


Źródło

Artykuł stanowi fragment książki Jennifer Wright pt. I że ci (nie) odpuszczę. Najbardziej mordercze kobiety w historii. Książka ukazała się w Polsce nakładem Wydawnictwa Poznańskiego. Tłumaczenie Monika Skowron.

Najbardziej mordercze kobiety w historii

Autor
Jennifer Wright

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Damy złotego wiekuDamy Władysława Jagiełły czy Epoka hipokryzji czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy srebrnego wieku (2022).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.