Oddział Armii Krajowej napadł na polskiego księdza i splądrował plebanię. Takie metody nie był rzadkością

Armia Krajowa miała ścisłe, rygorystyczne zasady pozyskiwania żywności i zaopatrzenia. Inne grupy partyzanckie nie podzielały jednak jej etosu. Także niektórzy AK-owcy ignorowali narzucone sobie reguły. Podziemne sądy reagowały na ich naruszenia z pełną surowością.

Na polskiej prowincji w latach okupacji było to zjawisko ustawiczne. Partyzanci pukali po zmroku do drzwi dworów, które jeszcze nie zostały przejęte w zarząd przez okupanta.


Reklama


Mama Barbary Morawskiej pełniła obowiązki w zastępstwie aresztowanego przez Niemców ogrodnika w majątku pod Opocznem. Kobieta zapamiętała, że do dworu przychodzili młodzi uzbrojeni mężczyźni:

Później partyzanci przechodzili dość często, głęboką nocą. Z okna naszego pokoju w oficynie widziałyśmy światło w dworskiej jadalni, słychać było fortepian, na którym grała siostra dziedziczki legionowe piosenki oraz nowe, nieznane nam, partyzanckie. Dziedziczka szła do chlewni wybierać wieprzka.

Żołnierze Armii Krajowej znajdowali często pomoc w ziemiańskich dworkach (domena publiczna).
Żołnierze Armii Krajowej znajdowali często pomoc w ziemiańskich dworkach (domena publiczna).

Byli to prawdopodobnie żołnierze AK, ale przychodzili też inni, o których mówiło się „bandyci”. Tych nie przyjmowano poczęstunkiem i fortepianowym koncertem. Sami wybierali sobie wieprzka, a od dziedzica żądali gotówki. Dziś sądzę, że nie byli to zwykli bandyci.

Dawali tylko kwity z pieczątką

Z opisanych metod korzystało wiele grup, które nachodziły nocą albo prywatne domy, albo dwory ziemiańskie i gwałtem zabierały żywność, kradnąc przy okazji wszystko, co nie było przybite do ziemi.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Pół biedy, jeśli był to zorganizowany oddział trzymany krótko przez swojego dowódcę. Tacy ludzie przyszli nocą do domu, w którym ukrywała się Danuta Warga-Ruszkiewicz.

Kompletnie umundurowani mężczyźni rozsiedli się w mieszkaniu. Jeden zwinął masło, inny szpilki od patefonu. Kiedy mieszkająca tam kobieta zwróciła na to uwagę dowódcy, ten skrzyczał podkomendnych i natychmiast kazał im zwrócić co ukradli.


Reklama


Okazało się, że ten oddział buszował w całej miejscowości. Jak zanotowała Danuta Warga-Ruszkiewicz w swoich wspomnieniach:

We wsi wzięli kilka świń, ale nie płacili. Dawali kwity z pieczątką „Armia (lub może Gwardia) Ludowa im. Tadeusza Kościuszki” – dla wytłumaczenia przed Niemcami, dlaczego nie ma świni.

W trakcie okupacji dla mieszkańców wsi prawdziwą zmorą było rekwirowanie inwentarza przez organizacje podziemne  (domena publiczna).
W trakcie okupacji dla mieszkańców wsi prawdziwą zmorą było rekwirowanie inwentarza przez organizacje podziemne (domena publiczna).

Splamiony mundur

Podobne odwiedziny nie zawsze kończyły się szczęśliwie. Z kolei zachowanie „gości” niekoniecznie licowało z godnością munduru polskiego wojska walczącego o niepodległość.

Do bandytyzmu poza członkami komunistycznej Armii Ludowej posuwali się też niektórzy AK-owcy. Ich niechlubne działania spotykały się jednak z reakcją podziemnych sądów.


Reklama


W Dokumentach Komisji Sądowych Komendy Głównej Armii Krajowej, zachowała się na przykład informacja o iście rozbójniczym napadzie leśnego oddziału na plebanię.

W nocy na 24 X [19]44 w Zakliczynie kilku osobników umundurowanych i uzbrojonych w broń automatyczną i krótkie pistolety przyszło na plebanię do ks. Kozuba Jana, gdzie przy użyciu groźby zabrali:

Nawet plebanie bywały celem napadów. Ilustracja poglądowa (domena publiczna).
Nawet plebanie bywały celem napadów. Ilustracja poglądowa (domena publiczna).

1 świnię 100 kg żywej wagi, 1 jałówkę 150 kg żywej wagi, 1 parę trzewików i 4 bochenki chleba – ogólnej wartości około 50000 zł, nadto zażądali wódki i grozili ks. Kozubowi, że mogą go zastrzelić. Sprawcy byli furmanką, a jeden był na koniu brudnobiałym.

Po opisie powyższych okoliczności w dokumencie znajduje się krótkie podsumowanie. W wyniku przeprowadzonego śledztwa dowiedziono, że za rozbojem stała szajka z AK-owskiego „oddziału nr II Żelbetu z ppor Tadeuszem na czele”.

Bibliografia

  1. Dokumenty Komisji Sądowych KG AK AAN 203/XI-42.
  2. Instrukcja zaopatrzenia dla kwatermistrzostwa, KG AK AAN 203/V-1.
  3. Morawska B., „Bajka” na wygnaniu, [w:] Moje wojenne dzieciństwo. Tom 2, red. Eulalia Rudak, Warszawa 1999.
  4. Warga-Ruszkiewicz D., Czas lęku i nadziei, Kraków 1997.

Ilustracja tytułowa: Orzełek Armii Krajowej (Topory /CC BY-SA 4.0)

Autor
Aleksandra Zaprutko-Janicka
15 komentarzy

 

Pozostaw odpowiedź WOJAK Anuluj

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Seryjni mordercy II RP (2020).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.