Ryksa Bolesławówna. Zapomniana polska królowa północy

Strona główna » Średniowiecze » Ryksa Bolesławówna. Zapomniana polska królowa północy

W roku 1125 w Szwecji panował król Magnus Nilsson, zwany Magnusem Silnym, który pochodził z Danii i został wybrany królem tylko w Götalandzie. Był obdarzony słusznym wzrostem — co najmniej metr dziewięćdziesiąt — i opisywany jako „piękny, silny, szczodry i mądry”. W 1127 roku ożenił się z Ryksą, córką polskiego króla Bolesława Krzywoustego.

Ona miała siedemnaście lat, a on dwadzieścia. Mieli dwóch synów: Knuta i Nielsa. Ich małżeństwo, podobnie jak większość związków w rodzinach królewskich, miało podłoże polityczne. Polska i Dania wojowały z (…) plemionami słowiańskimi na Pomorzu. Wspólnie miały większe szanse na zduszenie oporu.


Reklama


Mąż numer 1. Wielkie ambicje i szybkie wdowieństwo

Ojciec Magnusa, Niels, był królem Danii. Magnus chciał przejąć również duńską koronę, ale czuł zagrożenie ze strony kuzyna Knuta Lavarda. Dlatego zorganizował zasadzkę i bestialsko zamordował kuzyna, a następnie uciekł do Skanii.

Wzbudziło to ogromną wściekłość Duńczyków. Krewni Knuta Lavarda skrzyknęli armię i flotę. Ich oddziały zeszły na ląd w Foteviken w Skanii 4 czerwca 1134 roku.

Symboliczny nagrobek Magnusa Nilssona wykonany w XVI wieku
Symboliczny nagrobek Magnusa Nilssona wykonany w XVI wieku. Miejsce, gdzie faktycznie spoczywają kości króla pozostaje nieznane (fot.

Rozgorzała zacięta bitwa, w której król Magnus po raz pierwszy w Skandynawii poprowadził do walki wojowników na koniach, co najmniej trzystu jeźdźców. Mimo to zginął nie tylko on, lecz także sześciu biskupów i liczne grono księży, które się do niego przyłączyło. (…)

Mąż numer 2. Związek korzystny politycznie… do czasu

Dwudziestosiedmioletnia królowa Ryksa została wdową. Zabrała synów i wróciła do Polski, gdzie nadal panował jej ojciec, Bolesław III Krzywousty.


Reklama


W Krakowie oświadczył się jej książę nowogrodzki Włodzimierz. Ponieważ wrogowie Polski byli jednocześnie wrogami Włodzimierza w walce o Kijów, zapadła szybka decyzja o ślubie, który nastąpił latem 1135 roku.

Na świat przyszła córka, Zofia, która jakiś czas później została wydana za Waldemara I Wielkiego, króla Danii, syna Knuta Lavarda, którego zabił mąż Ryksy, Magnus.

Tekst stanowi fragment książki Hermana Lindqvista pt. Przez Bałtyk. 1000 lat polsko-szwedzkich wojen i miłości (Wydawnictwo Poznańskie 2022).

Scena polityczna zmieniała się bardzo szybko. Sojusz Polski z Nowogrodem przestał być potrzebny, więc Ryksa odeszła od męża i wróciła do Szwecji, w której panował król Swerker, przedstawiciel zamożnego rodu z Östergötlandii, znanego z nadawania męskim potomkom dość niecodziennych imion — jego ojciec nazywał się Cornube albo Karnuka, a dziadek ze strony ojca Kol.

Król nieco wcześniej owdowiał, a Ryksa miała trochę ponad trzydzieści lat i wciąż była uznawana za piękność. Ślub odbył się w 1142 roku i Ryksa po raz drugi została królową Szwecji. Możliwe, że urodził im się syn, który dostał imię po dziadku po kądzieli, czyli Bolesław. Po szwedzku Burislev.


Reklama


Mąż numer 3. Zachwycony polską pięknością

Zarówno królowa Ryksa, jak i większość szwedzkiej elity władzy brała w 1152 roku udział w synodzie w Linköping, podczas którego — pod przewodnictwem legata papieskiego kardynała Mikołaja z Albano (Nicholas Breakspear) — uregulowano prawny status Kościoła w kraju.

Kardynał został później papieżem Hadrianem IV, jedynym Anglikiem na czele Stolicy Apostolskiej. Spotkanie nie przyniosło wielu rozstrzygnięć, uczestnicy uzgodnili zasadniczo tylko tyle, że Szwedzi będą płacić świętopietrze, czyli specjalny trybut na rzecz papieża. A z uwagi na to, że Stolica Apostolska przyjmowała wyłącznie brzęczącą walutę, w Götalandzie trzeba było ponownie uruchomić bicie monet.

Król Swerker I. Płaskorzeźba w kościele w szwedzkim Ödeshög tradycyjnie uważana za wyobrażenie ostatniego męża Ryksy Bolesławówny.

Nastąpił powrót do rzemiosła niewykonywanego przez sto lat. Żeby ucywilizować Szwedów, wprowadzono nowe prawa, między innymi zakaz noszenia broni na co dzień, Szwedzi bowiem, choć nie byli już dzikimi wikingami, to jednak szybko sięgali po nóż.

Kolejne morderstwo, kolejne wdowieństwo

Król Swerker został zamordowany w drodze do kościoła w dniu Bożego Narodzenia w 1156 roku.


Reklama


Jako sprawcę wskazano osobistego koniuszego króla, jednak pomysłodawcą zamachu był duński król Magnus Henriksson, podjudzony przez swoją matkę Ingrid, osobliwą kobietę, która miała pięciu mężów i piętnaścioro dzieci. Jej mężowie ginęli jeden po drugim z rąk zamachowców lub na polu walki.

Ryksa ponownie została wdową i niedługo potem zmarła, dzięki czemu uniknęła kolejnego wielkiego bólu. W 1157 roku zamordowany został jej syn z małżeństwa z Magnusem Silnym, duński król Knut.

Źródło

Powyższy tekst stanowi fragment książki Hermana Lindqvista pt. Przez Bałtyk. 1000 lat polsko-szwedzkich wojen i miłości. Ukazała się ona nakładem Wydawnictwa Poznańskiego w 2021 roku.

Tytuł, lead oraz śródtytuły pochodzą od redakcji. Tekst został poddany podstawowej obróbce korektorskiej.

Szwedzkie spojrzenie na temat historycznych relacji z Polską

Autor
Herman Lindqvist

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Damy złotego wiekuDamy Władysława Jagiełły czy Epoka hipokryzji czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy srebrnego wieku (2022).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.