Bitwa pod Mokrą (1 września 1939 roku). Niemcy stracili w walce z Polakami dziesiątki czołgów i setki żołnierzy

Strona główna » II wojna światowa » Bitwa pod Mokrą (1 września 1939 roku). Niemcy stracili w walce z Polakami dziesiątki czołgów i setki żołnierzy

1 września 1939 roku pod Mokrą Niemcy spodziewali się łatwego zwycięstwa. Za przełamanie polskich pozycji przyszło im jednak zapłacić bardzo wysoką cenę. Stracili dziesiątki zniszczonych i uszkodzonych czołgów, a setki żołnierzy 4 Dywizji Pancernej zginęło lub zostało rannych.

XVI KZmot generała Kawalerii Ericha Hoepnera nacierał [rankiem 1 września] ku Warcie jednocześnie siłami 1. i 4. DPanc. Był to pierwszy w dziejach wojen przypadek użycia jednocześnie dwóch dywizji pancernych przez jednego dowódcę.


Reklama


Wołyńska Brygada Kawalerii stawia opór

Polska 7. DP zniszczyła mosty w Krzepicach i Opatowie, co zatrzymało niemieckie czołgi tuż po przekroczeniu granicy; straż przednia złożona z motocyklistów parła jednak dalej. Na początku wojny obrońcy nie rozumieli jeszcze, że przeszkody są naprawdę skuteczne tylko wówczas, jeśli są pokryte ogniem – w przeciwnym wypadku przeciwnik po prostu je wyminie lub sforsuje w inny sposób.

Wołyńska BK pułkownika Juliana Filipowicza zajęła mocną pozycję blokującą wokół wsi Mokra; około 6.30 wpadła na nią straż przednia 4. DPanc generała majora Georga-Hansa Reinhardta. Wołyńska BK rozwinęła się dwoma pułkami i batalionem piechoty w okopach zwróconych ku zachodowi, z dwoma pozostałymi pułkami w odwodzie.

Jednostki niemieckiej 4 Dywizji Pancernej czekała twarda przeprawa pod Mokrą. Zdjęcie poglądowe (domena publiczna).
Jednostki niemieckiej 4 Dywizji Pancernej czekała twarda przeprawa pod Mokrą. Zdjęcie poglądowe (domena publiczna).

Choć teren był płaski, większość polskich stanowisk osłaniały lasy. Jak w większości bojów spotkaniowych, Niemcy próbowali rozpoznać polskie pozycje, a gdy już odnaleźli skrzydła, próbowali obejść Polaków od północy.

Około 8.00 grupa bojowa złożona z I/36. ppanc i 12. pułku strzelców (pstrz) uderzyła na pozycje 19. puł, ale ogień obrońców zniszczył cztery czołgi, a dowódca I/36. ppanc, podpułkownik Hans Stenglein, został poważnie ranny.


Reklama


Zniszczył 14 czołgów

Dowodzenie przejął dowódca jednej z kompanii, kapitan Meinard von Lauchert, i nakazał odwrót; niemiecka piechota na pewien czas musiała zalec na polu, przyduszona ogniem. Dowodzący 35. ppanc podpułkownik Heinrich Eberbach odnotował, że pierwsze niepowodzenie, choć niewielkie, spowodowało „panikę na tyłach”.

Od godziny 10.00 4. DPanc przystąpiła do działań z większą determinacją, wyprowadzając trzy skoordynowane uderzenia, które stopniowo zaczęły spychać pierwszą linię Polaków. Filipowicz wprowadził do walki oba odwodowe pułki, które spowolniły niemieckie natarcie, ale go nie zatrzymały.

Artykuł stanowi fragment książki Roberta Forczyka pod tytułem Fall Weiss. Najazd na Polskę 1939 (Rebis 2020).
Artykuł stanowi fragment książki Roberta Forczyka pod tytułem Fall Weiss. Najazd na Polskę 1939 (Rebis 2020).

Jednakże sięgając po siłę zamiast po manewr, 4. DPanc słono płaciła za przełamywanie polskich pozycji. Kapral Leonard Żłób zniszczył ze swego działka 37 mm 14 niemieckich czołgów, choć jego bateria także została zniszczona w walkach.

Podpułkownik Eberbach odnotował, że załogi jego czołgów nie mogły dostrzec wśród drzew obrońców i że polskie karabiny przeciwpancerne prowadziły skuteczny ogień.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Pociąg pancerny włącza się do walki

Na małych odległościach pociski karabinów wz. 35 z łatwością przebijały cienki pancerz czołgów Pz I i Pz II, choć zabicie lub zranienie załogi wymagało kilku trafień. Przebiwszy się przez polskie okopy, I/36. ppanc pognał w kierunku nasypu kolejowego, gdzie natknął się na stanowiska polskiego dywizjonu artylerii.

Czołgi szybko zniszczyły dwie polskie baterie, trzecia jednak zaczęła ostrzeliwać niemieckie czołgi ogniem bezpośrednim. Choć działo 75 mm nie nadawało się szczególnie dobrze do zwalczania czołgów, miało bardzo dużą szybkostrzelność. Jeden z polskich kanonierów, kapral Jan Suski, zniszczył bezpośrednimi trafieniami osiem niemieckich czołgów, w tym kilka Pz II. 


Reklama


Do walki włączył się też polski pociąg pancerny nr 53, uzbrojony w dwa działa 100 mm, dwa 75 mm i 19 karabinów maszynowych, niszcząc kolejne niemieckie czołgi. Choć 4. DPanc zdobyła Mokrą i do 17.00 zmusiła Wołyńską BK do odwrotu, Niemcy nie byli w stanie przeprowadzić pościgu.

Niemieckie straty w bitwie pod Mokrą

4. DPanc utraciła 62 czołgi, w tym 24 całkowicie zniszczone; straty w ludziach wyniosły około 500 żołnierzy. Bitwa pod Mokrą zakończyła się niemieckim taktycznym sukcesem, ale 4. DPanc nie była dobrze dowodzona.

Ogień polskiej artylerii pod Mokrą okazał się morderczo skuteczny. Zdjęcie poglądowe (domena publiczna).
Ogień polskiej artylerii pod Mokrą okazał się morderczo skuteczny. Zdjęcie poglądowe (domena publiczna).

Mimo zastosowania taktyki połączonych broni oraz pewnego wsparcia z powietrza Reinhardt postanowił przebijać się siłą przez umocnioną pozycję przeciwnika, dysponując słabo opancerzonymi czołgami.

Niemieccy dowódcy wciąż nie doceniali tego, jak wielkie uszkodzenia może wyrządzić czołgom ogień dział przeciwpancernych. Innym wnioskiem wynikającym z bitwy pod Mokrą – prawdziwym i dla innych pól bitew – jest to, że znaczną część prowadzenia wojny dźwigają nieliczni, nieustępliwi żołnierze, którzy znają swój fach.

Przeczytaj również o tym, że Stalin już pół roku wcześniej wiedział, że Hitler go zaatakuje. Dlaczego zignorował wszystkie ostrzeżenia?


Reklama


Źródło

Artykuł stanowi fragment książki Roberta Forczyka pod tytułem Fall Weiss. Najazd na Polskę 1939. Jej polskie wydanie ukazało się w 2020 roku nakładem Domu Wydawniczego Rebis.

Polecamy

Tytuł, lead oraz tekst w nawiasie kwadratowym i śródtytuły pochodzą od redakcji. W celu zachowania jednolitości tekstu usunięto przypisy, znajdujące się w wersji książkowej. Tekst został poddany obróbce redakcyjnej w celu wprowadzenia większej liczby akapitów.

Autor
Robert Forczyk
10 komentarzy

 

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.