Boże Narodzenie w Auschwitz-Birkenau. Tak świętowali więźniowie bloku numer 25

Strona główna » II wojna światowa » Boże Narodzenie w Auschwitz-Birkenau. Tak świętowali więźniowie bloku numer 25

„W każdym bloku [obozu Auschwitz] były choinki i blokowi na swój sposób urządzali wigilię” – pisał Wincenty Gawron, więzień numer 11 237. Oto jak wyglądały obchody świąt Bożego Narodzenia w piekle.

Niemieccy oprawcy z obozu Auschwitz-Birkenau nie zaprzestawali bestialstwa i zbrodni nawet z okazji świąt Bożego Narodzenia. Mimo to Polacy, którzy trafili do Oświęcimia zdołali w 1941 roku zorganizować namiastkę Wigilii.


Reklama


Skromne, ale pełne emocji obchody miały miejsce między innymi w bloku numer 25. Jak wyjaśnia Jarosław Wróblewski, autor książki Rotmistrz poświęconej życiu Witolda Pileckiego, było to „historyczne spotkanie, łączące Polaków różnych przekonań politycznych”.

Relację z obozowej Wigilii 1941 roku pozostawił Wincenty Gawron, autor wspomnień z fabryki śmierci. Poniżej jego słowa.

Obozowa choinka ozdobiona orłem. Praca Leokadii Szymańskiej w zbiorach Miejsca Pamięci i Muzeum Auschwitz-Birkenau.
„Wigilia w 1940 roku”. Obraz Władysława Siwka w zbiorach Miejsca Pamięci i Muzeum Auschwitz-Birkenau.

Boże Narodzenie w Auschwitz-Birkenau w relacji Wincentego Gawrona

Twarz Witolda [Pileckiego] promieniała, a ja, aby dodać jej jeszcze więcej blasku, podprowadziłem go pod choinkę i ostrożnie wyjmując Białego Orła wyciętego z brukwi, podałem mu ten symbol Wolnej Polski, aby umieścił go na wierzchołku drzewka.

Witoldowi zabłysły łzy w oczach. W milczeniu mocno uścisnął mi rękę, po czym wziąwszy ode mnie Orła zawiesił go na choince. Wszyscy odruchowo stanęliśmy na baczność.


Reklama


Choinka była skromna. Jej wystrój – księżyc i gwiazdki zrobione były z brukwi. Trochę ozdób wyciął z kolorowego papieru Gutkiewicz. Heniek Bartosiewicz przyniósł od Sosny tuzin prawdziwych jabłek.

„W każdym bloku były choinki”

Patrząc na choinkę wspominałem rodzinny dom. Chociaż w każdym bloku były choinki i blokowi na swój sposób urządzali Wigilię, to nasz dwudziesty piąty blok miał prawdziwą polską Wigilię. Wkrótce sala zaroiła się od znanych patriotycznych obozowych postaci.

Tekst powstał w oparciu o książkę Rotmistrz autorstwa Jarosława Wróblewskiego.

Przybył dowódca Mazowieckiej Brygady Kawalerii Karcz, dzielny brygadier pułkownik Stawarz, majorzy Malik i Kosiba, oraz znani działacze: socjalista, prezes Związku Kolejarzy Kuryłowicz, narodowiec Rybarski, poseł ludowy Putek, i aktor, a przy tym impresario gwiazdy filmowej Poli Negri – Leopold Brodziński.

Wśród gości dostrzegłem byłego sztubowego z pierwszego bloku Mielcarka, poetę Fuska, porucznika Pauloniego z naszej jarzyniarni, narodowców Niebudka, Świderskiego i wielu innych zacnych członków tajnej organizacji.


Reklama


„Niezapomniana oświęcimska wigilia”

Lopcio złożył mi czułe życzenia świąteczne, inni brali mnie w ramiona jak brata i coś cudownego snuło się między nami jak gdyby aniołki sfrunęły ze ścian i w każde serce wlały słodycz radosnej nowiny. (…)

Ach, niezapomniana oświęcimska Wigilio, nawet za miliony nie oddałbym cię nikomu.

Obozowa choinka ozdobiona orłem. Praca Leokadii Szymańskiej w zbiorach Miejsca Pamięci i Muzeum Auschwitz-Birkenau.
Obozowa choinka ozdobiona orłem. Praca Leokadii Szymańskiej w zbiorach Miejsca Pamięci i Muzeum Auschwitz-Birkenau.

Tu, na samym dnie ludzkiego piekła, gdzie deptano wszystkie nasze uczucia, nawet tu zmartwychwstała bratnia miłość i całą mocą rozpaliła wszystkie dusze.

Była to zasługa Witolda, ale był to też lot polskich serc wznoszących się coraz wyżej, aż pod próg Betlejemskiej Stajenki.

Źródło

Powyższa relacja Wincentego Gawrona została zamieszczona w książce Rotmistrz autorstwa Jarosława Wróblewskiego. Ukazała się ona nakładem wydawnictwa Zona Zero w 2020 roku.

Kompendium wiedzy o bohaterskim rotmistrzu

Autor
Wincenty Gawron
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Seryjni mordercy II RP (2020).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.