Żniwa na okupowanych terytoriach wschodnich. Rok 1943.

Brunatna polityka głodu. Od tych obliczeń zależało życie milionów mieszkańców Związku Sowieckiego

Strona główna » II wojna światowa » Brunatna polityka głodu. Od tych obliczeń zależało życie milionów mieszkańców Związku Sowieckiego

Ekspansja Niemiec w XX wieku napotkała na wyzwanie, o którym historycy rzadko wspominają z takim naciskiem, na jaki zasługuje. Mianowicie nawet przed kampanią wrześniową, w Berlinie doskonale zdawano sobie sprawę z tego, że reżim, wywoławszy powszechny konflikt, nie będzie w stanie wyżywić własnych obywateli – nie mówiąc nawet o pozostawieniu wystarczających zasobów podbitej ludności.

Alex J. Kay, autor wydanej niedawno książki Imperium zniszczenia, wyjaśnia, że nawet przed wybuchem II wojny światowej i pomimo wielu wysiłków prowadzonych w tym zakresie, Niemcy nie zdołały osiągnąć samowystarczalności w zakresie produkcji żywności. W 1939 roku import wciąż pokrywał aż 17 procent krajowego zapotrzebowania.


Reklama


„W czasie wojny wartości te nieuchronnie musiały się zwiększyć ze względu na spadek wydajności i zaprzestanie niemieckiego importu z półkuli zachodniej wskutek brytyjskiej blokady morskiej” – pisze wykładowca Uniwersytetu w Poczdamie.

I kwituje: „W rzeczy samej pod koniec 1940 roku deficyt zboża w Europie kontynentalnej, której znaczna część była już w tym czasie pod okupacją niemiecką, istotnie wzrósł”.

Praca przy żniwach w Związku Sowieckim. Rok 1943.
Praca przy żniwach w Związku Sowieckim. Rok 1943.

Bezwzględne plany wobec ludności Związku Sowieckiego

Wówczas w otoczeniu brunatnego dyktatora zakwitła koncepcja, zgodnie z którą kryzysowi mógłby zaradzić konflikt ze Związkiem Sowieckim. Kanclerza przekonywano, że podbój żyznych stepów nadczarnomorskich pozwoliłby w pełni zaopatrzyć Niemcy w żywność.

Gdy jednak niemiecka biurokracja – konkretnie Stan Żywicieli Rzeszy (Reichsnährstand) – podjęła się szczegółowej analizy kwestii, uzyskano liczby o wiele mniej spektakularne.


Reklama


Z szacunków wynikało, że podbój ziem Ukrainy pozwoli zdobyć do czterech ton zboża… ale tylko pod warunkiem „zredukowania sowieckiej konsumpcji”.

Innymi słowy, jeszcze przed operacją Barbarossa założono, że po sukcesie w walkach z ZSRS ludność terytoriów wschodnich będzie planowo i bezwzględnie głodzona.

Żniwa na okupowanych terytoriach wschodnich. Rok 1943.
Żniwa na okupowanych terytoriach wschodnich. Rok 1943.

„Możliwe byłoby pokrycie niemieckiego niedoboru”

Pisano na ten temat w studium, które pod koniec lutego 1941 roku trafiło do rąk dyktatora. I które Alex J. Kay cytuje w książce Imperium zniszczenia.

Nawet jeżeli nie ma pewności, czy OMC [Ośrodki Maszyn i Ciągników] oraz zapasy uda się uchronić przed zniszczeniem w dużych ilościach; jeżeli ponadto, w wyniku wojny, można się spodziewać zbiorów na poziomie najwyżej 70 procent, należy wziąć pod uwagę, że Rosjanin jest przyzwyczajony do dostosowywania swych potrzeb do słabych zbiorów i że przy populacji 160 milionów nawet niewielkie ograniczenie konsumpcji na głowę uwolniłoby znaczne ilości zboża.


Reklama


Wniosek autorów dokumentu brzmiał następująco: „W tych okolicznościach możliwe byłoby pokrycie niemieckiego niedoboru w latach 1941 i 1942”.

Oczywiście nawet wówczas wcale nie myślano o „niewielkim ograniczeniu”. Lutowy raport stał się wstępem do brutalnej polityki żywnościowej, której chociażby Polacy doświadczali już od 1939 roku. I która dalej na wschód miała pociągnąć za sobą wielomilionowe straty w ludności cywilnej.

Źródło

Powyższy tekst powstał na podstawie książki Alexa J. Kaya pt. Imperium zniszczenia (Dom Wydawniczy Rebis 2024).

Autor
Grzegorz Kantecki

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.