Głodujący chłopiec w Atenach. Rok 1942.

Grecja podczas II wojny światowej. Niemcy zagłodzili setki tysięcy cywilów

Strona główna » II wojna światowa » Grecja podczas II wojny światowej. Niemcy zagłodzili setki tysięcy cywilów

Niemiecka okupacja Grecji trwała niespełna cztery lata i przyniosła krajowi zupełną katastrofę. Zginęło ponad pół miliona osób, z czego 300 tysięcy na skutek głodu. Przemysł upadł niemal w całości. Mosty, drogi i porty w większości nie nadawały się do użytku. Zostawała tylko płonna nadzieja na lepszą przyszłość.

Najpierw, 28 października 1940 roku, zaatakował Mussolini – chcąc zaimponować Hitlerowi szybką, zwycięską kampanią, bez jego zgody zamachnął się na Grecję. Lecz chociaż rzucił do boju całą masę żołnierzy, a w pewnym momencie nawet osobiście pokazał się na froncie, musiał uznać wyższość greckiej armii i szybko zarządził odwrót.


Reklama


Niedługo później, [w styczniu 1941 roku, premier Ioannis] Metaksas zmarł niespodziewanie na ropowicę gardła, a nowy rząd w Atenach zgodził się przyjąć pomoc ofiarowaną przez brytyjskiego premiera Winstona Churchilla. W Grecji wylądowały brytyjskie siły ekspedycyjne w liczbie 50 tysięcy żołnierzy.

Hitler był wściekły na włoskiego sojusznika, który bez pytania otworzył kłopotliwy front na Bałkanach. Musiał iść mu na ratunek, co oznaczało odwleczenie planowanego ataku na Związek Radziecki.

Niemiecka inwazja na Grecję. Kwiecień 1941 roku.

Walka bez szans

Był początek kwietnia 1941 roku, gdy niemiecka armia ruszyła z odsieczą, atakując Grecję od strony Jugosławii. Razem z Niemcami przeciwko Grekom i Brytyjczykom szli Bułgarzy i pojedyncze oddziały włoskie.

Obrońcy Grecji walczyli dzielnie, byli jednak bez szans. Rząd oraz rodzina królewska ewakuowali się na Kretę, a później do Egiptu. Zabrali ze sobą część armii wraz z siłami brytyjskimi.


Reklama


W Kairze powstał rząd emigracyjny. Nie miał on jednak większego znaczenia, bo w Atenach instalował się już nowy, kolaboracyjny ośrodek władzy.

Tysiąc razy drożej niż przed okupacją

Okupanci podzielili Grecję na trzy strefy: niemiecką, włoską i bułgarską. (…) Warunki życia w całym kraju pogarszały się z dnia na dzień. By wyżywić obcych żołnierzy, zarządzono konfiskatę zboża, warzyw i owoców, zwierząt hodowlanych, oliwy z oliwek. Zakazano transportu produktów rolnych między strefami okupacyjnymi, między miastami, między lądem a wyspami. Rekwirowano wozy i łódki rybackie.

Tekst stanowi fragment książki Dionisiosa Sturisa pt. Nowe życie. Jak Polacy pomogli uchodźcom z Grecji. Ukazała się ona nakładem Wydawnictwa Poznańskiego w 2022 roku.

Szybko opustoszały sklepowe półki i stoiska na lokalnych jarmarkach. Za to prężnie rozwijał się czarny rynek, gdzie ceny szybowały do niewiarygodnych poziomów – bochenek chleba kosztował 2 miliony drachm, czyli prawie tysiąc procent drożej niż przed okupacją.

Włosi i Niemcy przejmowali kontrolę nad najważniejszymi przedsiębiorstwami państwowymi, w tym także nad kopalniami, dzięki czemu do Rzeszy docierały niezliczone transporty złota, rudy żelaza, chromu, niklu, magnezytu, manganu czy boksytów.


Reklama


Wrodzy żołnierze rabowali, co się dało, nie oszczędzając nawet szpitali czy aptek.

Z powodu walk nie wszędzie udało się przeprowadzić żniwa i zasiewy, a Brytyjczycy przez wiele miesięcy nie chcieli poluzować blokady morskiej (zrobią to dopiero na skutek presji ze strony obywateli oraz po dyplomatycznych zabiegach Watykanu), bo uważali, że jakakolwiek pomoc humanitarna dostarczana na okupowane tereny wzmocni hitlerowców.

Lata strasznego głodu

Do kraju, gdzie żyzna ziemia potrafi rodzić dwa razy do roku, zbliżał się straszny głód. W dużych miastach dzienne racje żywnościowe zredukowano do 100 gramów chleba, kubka słodzonej herbaty i miski zupy, a więc do około 300 kalorii. Kto wytrzymałby taką dietę? Jak długo!?

Ci, którzy mieli siły, możliwości i odwagę, by złamać okupacyjne przepisy, uciekali przed głodem do wiosek i na wyspy.

Najgorsza była pierwsza okupacyjna zima na przełomie 1941 i 1942 roku. Każdego dnia umierało z głodu co najmniej czterysta osób, a bywało, że i tysiąc. Nie było komu uprzątać zwłok z ulic. Brakowało miejsca na indywidualne pochówki, więc grzebano ludzi w masowych grobach. (…)

Głodujący chłopiec w Atenach. Rok 1942.
Głodujący chłopiec w Atenach. Rok 1942.

Pół miliona ofiar

[Niemcy wycofali się z Grecji kontynentalnej w październiku 1944 roku]. Po blisko czterech latach okupacja dobiegła końca. Jej bilans był katastrofalny.

Zginęło ponad pół miliona osób, z czego 300 tysięcy na skutek głodu. Przemysł upadł niemal w całości. Mosty, drogi i porty w większości nie nadawały się do użytku. Statki floty handlowej spoczywały na dnie morza. Ceny żywności i wszystkich najpotrzebniejszych towarów wzrosły o kilkaset procent. Jedna po drugiej wybuchały epidemie gruźlicy, duru brzusznego czy malarii.


Reklama


Mimo to Grecy trwali w euforii. 12 października 1944 roku niemiecki żołnierz tuż przed opuszczeniem greckiej stolicy zdjął nazistowską flagę z masztu na Akropolu. Kilka dni później jej miejsce na powrót zajęła flaga grecka.

W Atenach, Salonikach i wszędzie tam, skąd kolejno wychodzili hitlerowcy, eksplodowała radość i nadzieja na to, że nareszcie nastaną spokojne, normalne czasy.

Źródło

Powyższy tekst stanowi fragment książki Dionisiosa Sturisa pt. Nowe życie. Jak Polacy pomogli uchodźcom z Grecji. Ukazała się ona nakładem Wydawnictwa Poznańskiego w 2022 roku.

Tytuł, lead oraz śródtytuły pochodzą od redakcji. Tekst został poddany podstawowej obróbce korektorskiej.

Autor
Dionisios Sturis

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Damy złotego wiekuDamy Władysława Jagiełły czy Epoka hipokryzji czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy srebrnego wieku (2022).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.