Zwyczajny dom w starożytnym Egipcie

Jak mieszkali starożytni Egipcjanie? Tak wyglądały domy w państwie faraonów

Strona główna » Starożytność » Jak mieszkali starożytni Egipcjanie? Tak wyglądały domy w państwie faraonów

Ile pomieszczeń miał typowy dom w starożytnym Egipcie? Do czego służyły i jak były wyposażone poszczególne pokoje? Czym siedlisko zwyczajnej rodziny różniło się od willi bogacza? Historyczka Charlotte Booth opisuje życie Egipcjan na przykładzie Teb w XIV wieku p.n.e.

Większość ludności żyje w bardzo prostych budynkach, zbudowanych z cegły mułowej z gliny wydobytej z Nilu. Dachy tych domów zrobione są z gałęzi drzew.


Reklama


Nie zdarza się, aby ktoś mieszkał sam ani by w domach rodzinnych był jakiś wolny pokój do wynajęcia nowo przybyłym. Większość wiejskich domów jest mała, liczy około czterech pokoi i ma zwykle zaledwie 40 metrów kwadratowych. Nie zdziw się, gdy przekonasz się, iż mieszkają w nich trzy pokolenia, być może nawet dwanaście osób.

Dom dla ludzi i zwierząt

Oprócz mieszkańców ludzkich w wielu domach żyją też koty odstraszające gryzonie, pies strażniczy lub myśliwski, kaczki lub gęsi (dla jajek, a później również mięsa) oraz kozy (dla mleka). Domy zazwyczaj nie są więc spokojnymi, zacisznymi przystaniami. To samo dotyczy należących do ludzi z klas wyższych dużych willi, gdzie zwierzęta domowe trzyma się na otwartych dziedzińcach.

Egipski dom z czterema pokojami
Egipski dom z czterema pokojami. Ilustracja z książki

Zwierzęta są kluczem do samowystarczalności i bardzo cennym towarem. Właściciele zatem pilnie ich strzegą.

Pierwszy pokój. Kolumna czyli bogactwo

[W typowym domu o czterech pomieszczeniach] do pierwszego pokoju wchodzi się prosto z ulicy. Często znajduje się w nim duże łóżko-skrzynia, zdobione niekiedy wizerunkiem boskiego karła o lwiej głowie, Besa, oraz ciężarnej krokodylej bogini Ta-Uret.


Reklama


Pierwszy pokój – miejsce, do którego najpierw wkracza gość – jest najprzyjemniejszy wizualnie. Wielu ludzi, jeśli to możliwe, ma w tym pokoju kolumnę, lub dwie, jeśli mają skłonność do ostentacji. Kolumny są oznaką bogactwa, a kolumny kamienne robią szczególnie duże wrażenie. Nierzadko więc maluje się kolumny drewniane tak, by wyglądały na granitowe i wzbudzały podziw sąsiadów.

Domy są albo podłużne (wąski korytarz prowadzi z pierwszego pokoju do drugiego, i tak dalej) albo kwadratowe. Zależy to od dostępności ziemi i sposobu rozbudowy domu wraz z upływem lat. Nie trzeba mieć na to zgody władz. Wystarczy posiadać ziemię i środki niezbędne do budowania.

Tekst stanowi fragment książki Charlotte Booth pt. Jak przeżyć w starożytnym Egipcie (Wydawnictwo Poznańskie 2022).

Pokój rodzinny

W drugim pokoju zwykle centralnym miejscem jest duża platforma służąca do siedzenia za dnia i spania w nocy. Dla wygody na tym podwyższeniu rozłożyć można rozmaite koce i poduszki.

Jako że pokój przeznaczony jest do zebrań rodzinnych, mile widziani są w nim również przodkowie, dlatego też zgodnie z tradycją umieszcza się tu ślepe wrota poświęcone ulubionemu bóstwu lub przodkowi, wymalowane na ścianie lub wyrzeźbione w niej.


Reklama


Przez te ślepe wrota domownicy pozwalają duchom przodków wchodzić do środka i brać udział we wszystkim, co dzieje się w tym pokoju.

Zależnie od potrzeb. Trzecie pomieszczenie

Trzecie pomieszczenie, do którego przechodzi się bezpośrednio z pokoju rodzinnego, to miejsce wielozadaniowe, wykorzystywane zgodnie z potrzebami danej rodziny. Może być miejscem pracy, magazynem czy warsztatem.

Zwyczajny dom w starożytnym Egipcie
Zwyczajny dom w starożytnym Egipcie we (względnie udanym) wyobrażeniu twórców gry Assassin’s Creed: Origins.

Rzemieślnicy realizują tu prywatne zamówienia, kobiety szyją ubrania i buty na sprzedaż. W nocy ten pokój może być sypialnią dla kobiet. (…).

Kuchnia w egipskim domu

Pokój ostatni i bez wątpienia najważniejszy to kuchnia, zazwyczaj znajdująca się na tyłach domu. Nie ma w niej dachu i przypomina otoczony murami dziedziniec. Przy jednej ze ścian zbudowany jest gliniany piec, a w podłodze wykopane są doły, by można w nich było przechowywać amfory.


Reklama


W niektórych kuchniach znajduje się również silos do magazynowania zboża, co może być cennym udogodnieniem w czasie głodu.

Światło, dym, sadza

Ogólnie rzecz biorąc, jedynym źródłem naturalnego światła w domach z cegły mułowej są małe szczeliny przy szczytach ścian w pierwszym pokoju.

Rzeźba (model) egipskiego domu z XVIII w. p.n.e. w zbiorach Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku (lic. CC0).
Rzeźba (model) egipskiego domu z XVIII w. p.n.e. w zbiorach Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku (lic. CC0).

Ściany w tym pokoju są nieco wyższe niż w innych. To oznacza, że niekiedy domy są dość zadymione, jeśli równocześnie palą się lampy olejne i piec. Przez to nieraz na ścianach gromadzi się sadza.

Domy bogaczy

Główna różnica między tymi przeciętnymi domami a domami bogaczy polega na połączeniu większej dodatkowej przestrzeni życiowej oraz na dodaniu ogrodu, w którym można uprawiać warzywa. (…)


Reklama


Domy bogaczy często zwrócone są na północ, by wykorzystać orzeźwiające północne wiatry. Oczywiście nie zawsze jest to możliwe, a jeśli nie jest, to wówczas buduje się korytarzyk od nie do końca idealnego wejścia do drugiego, skierowanego na północ, tak aby stworzyć na gościach wrażenie, że lokalizacja jest idealna.

W dużych willach może być nawet trzydzieści pokoi, w tym sala przyjęć z kolumnami, a także pokoje dla kobiet z domu lub służby wraz z rodzinami, a do tego ogród z małym jeziorem do połowu ryb.

Źródło

Powyższy tekst stanowi fragment książki Charlotte Booth pt. Jak przeżyć w starożytnym Egipcie. Ukazała się ona nakładem Wydawnictwa Poznańskiego w 2022 roku.

Tytuł, lead oraz śródtytuły pochodzą od redakcji. Tekst został poddany podstawowej obróbce korektorskiej.

Fascynujący przewodnik po państwie faraonów

Autor
Charlotte Booth

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.