Krystyna Skarbek. Początek kariery najsłynniejszej polskiej agentki II wojny światowej

Strona główna » II wojna światowa » Krystyna Skarbek. Początek kariery najsłynniejszej polskiej agentki II wojny światowej

Zasług Krystyny Skarbek dla brytyjskiego wywiadu nie sposób przecenić. Przedsiębiorcza Polka już od początku wojny rwała się do działania. Jak doszło do tego, że została zwerbowana przez naszych sojuszników i na czym polegały jej pierwsze misje?

Krystyna Skarbek znalazła się w niewielkiej grupie kobiet, które zostały wysłane na teren Francji. Zanim jednak do tego doszło, musiała zdobyć zaufanie brytyjskich służb. O tym, jak postawiła na swoim, opowiadają w książce Walczyły w cieniu mężczyzn. Kobiety wojowniczki II wojny światowej Gordon Thomas i Greg Lewis.


Reklama


Christine Granville uwielbiała przygody, kochała ży­cie i mężczyzn, którzy opisywali ją jako „ten typ kobiety, przed którymi ostrzegały nas nasze matki”. Miała silną wolę, znała wiele języków i była nieprawdopodobnie odważna. Vera Atkins mówiła, że jest „pięknym stworzeniem o nienasyconym apetycie na miłość i śmiech”.

Urodzona w Polsce jako Krystyna Skarbek, miała matkę pochodzenia żydowskiego i ojca arystokratę. Wychowano ją w wierze katolickiej i głębokiej miłości do ojczyny. Podróżowała po Afryce z mężem, gdy Polska została zaatakowana. Przyjechała do Wielkiej Brytanii, pragnąc jakoś pomóc.

Bezcenne mikrofilmy

MI6 dostrzegło jej potencjał; zwerbowano ją, przeszkolono i wysłano na Węgry jako dziennikarkę. Stamtąd organizowała drogi dostaw zaopatrzenia dla polskiego podziemia, odbywając na własną rękę serię niebezpiecznych podróży przez granicę.

Krystyna Skarbek,

Organizowała także akcje propagandowe, mające przekonać Polaków, że Brytyjczycy ich nie opuścili, oraz wspólnie ze starym znajomym z polskiej armii, z którym wkrótce nawiązała romans, planowała akty sabotażu.

Dwukrotnie aresztowano ją na Węgrzech, lecz udało się jej uciec. W Polsce próbowała przekonać matkę – ojciec zmarł przed wojną – aby ukryła się, gdyż jej żydowskie pochodzenie było powszechnie znane. Matka odmówiła i niedługo później została aresztowana przez Gestapo. Granville już nigdy jej nie zobaczyła.

W lutym 1941 roku przemyciła z Polski mikrofilm zawierający materiał zrobiony przez członków podziemia i zawiozła go poobijanym starym oplem do Sofii, stolicy Bułgarii. Tam nawiązała kontakt z młodym attaché lotniczym poselstwa brytyjskiego i wręczyła mu mikrofilm.

Przeczytaj też: Kobieta, która wykradła Polakom tajemnicę Enigmy. Działała na rozkaz naszych „sojuszników”

Okazało się, że zawierał zdjęcia setek czołgów, oddziałów wojska i dywizji pancernych koncentrowanych w pobliżu granicy z Rosją. Granville dostarczyła pierwszych danych wywiadowczych świadczących o tym, że Hitler szykował atak na swojego sprzymierzeńca, Związek Radziecki.

Na scenę wkracza Christine Granville

Przez Jugosławię, Turcję, Syrię i Palestynę przedostała się do Egiptu, gdzie została zwerbowana do SOE pod angielsko brzmiącym nazwiskiem Christine Granville, które przybrała w czasie pobytu na Węgrzech. Jej mocodawcy byli zachwyceni danymi wywiadowczymi, których dostarczała.

Tekst stanowi fragment książki Gordona Thomasa i Grega Lewisa Walczyły w cieniu mężczyzn. Kobiety wojowniczki II wojny światowej (Bellona 2019). Znajdziesz ją w atrakcyjnej cenie w księgarni Wydawcy.

Jej przedwojenne podróże i arystokratyczna krew oznaczały, że znała ważnych ludzi w wielu krajach europejskich i mogła dostarczyć informacji o ich działalności i koneksjach politycznych. Przygotowała także szczegółowe opracowanie na temat mostów w Syrii, gdy przez nią przejeżdżała.

Granville została przyjęta do FANY [First Aid Nursing Yeomanry, czyli Korpus Pielęgniarskiej Pierwszej Pomocy], chociaż mundur założyła tylko raz, do zdjęcia do identyfikatora. W październiku 1942 roku przeszła w Kairze szkolenie dla radiotelegrafistów, przygotowując się do planowanego zrzutu na misję w Turcji. Operację odwołano.

Na początku 1944 roku ukończyła szkolenie spadochronowe w Palestynie, w bazie RAF Ramat David, niedaleko Hajfy. W marcu tego roku przeszła szkolenie z używania najprostszych materiałów wybuchowych i uczestniczyła w kursie strzeleckim SIS.


Reklama


Chociaż polowała wcześniej z gwintówką w rodzinnej posiadłości, stwierdziła, że Sten jest dla niej za głośny. Wolała „idealny” nóż szturmowy, opracowany przez instruktorów SOE Billa Fairburna i Erica Sykesa. Nosiła skórzaną pochwę, zaprojektowaną tak, by można ją było przypiąć do uda.

Do Francji!

Christine Granville desperacko chciała wrócić na wojnę, jednak kolejna jej misja – tym razem na Węgry – została odwołana. Wtedy zdała sobie sprawę, że miejscem, do którego powinna zostać wysłana, była Francja.

Granville została przyjęta do FANY [First Aid Nursing Yeomanry, czyli Korpus Pielęgniarskiej Pierwszej Pomocy], chociaż mundur założyła tylko raz, do zdjęcia do identyfikatora. Zdjęcie poglądowe (fot. domena publiczna).

Stanęła przed koordynatorem SOE [Kierownictwa Operacji Specjalnych] Douglasem Doddsem-Parkerem i powiedziała mu: „Chcę jechać do Francji. Jadę do Francji”. Odparł, że jest zbyt ekstrawagancka, zbyt odważna i że zostanie schwytana.  „Zabiję cię” – odpowiedziała mu.

Dodds-Parker wysłał ją na spotkanie z nowym szefem regionu SOE, generałem majorem Williamem Stawellem. Po kolacji para zniknęła za piaszczystą wydmą, a kiedy Stawell wrócił, stwierdził, że został „rzucony na kolana”. Poinstruował swoich oficerów, żeby natychmiast znaleźli dla Granville jakąś misję. Jechała do Francji.

Szalone, odważne, bezwzględnie lojalne. Poznaj losy kobiet wojowniczek z okresu II wojny światowej!

Polecamy

Źródło

Tekst stanowi fragment książki Gordona Thomasa i Grega Lewisa Walczyły w cieniu mężczyzn. Kobiety wojowniczki II wojny światowej, wydanej nakładem wydawnictwa Bellona (2019). Książkę znajdziesz w atrakcyjnej cenie na stronie Wydawcy.

Tytuł, lead, śródtytuły i teksty w nawiasach kwadratowych pochodzą od redakcji. W celu zachowania jednolitości tekstu usunięto przypisy, znajdujące się w wersji książkowej. Tekst został poddany obróbce redakcyjnej w celu wprowadzenia większej liczby akapitów.

Ilustracja tytułowa: Zdjęcie Krystyny Skarbek (fot. Niken14/CC BY-SA 4.0).

Współautor
Greg Lewis
Współautor
Gordon Thomas
2 komentarze

 

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.