Liczba ofiar rzezi wołyńskiej. Ilu Polaków zginęło z rąk ukraińskich nacjonalistów?

Ogrom śmierci wciąż wymykają się szacunkom. To nie były jednostkowe zdarzenia, ale masowa zbrodnia na porażającą skalę. Ilu Polaków zostało zamordowanych w 1943 roku?

Ukraińscy autorzy unikają jak ognia mówienia o liczbach. Wielu nie jest nawet gotowych przyznać, że na Wołyniu doszło do zbrodni (pisałam o tym dokładnie w innym tekście). Ustalenia polskich historyków wyglądają zgoła inaczej. W ich pracach rzeź wołyńska nigdy nie jest spychana na margines, ani uznawana za temat nie wart rozważań.

Jeden z najbardziej krwawych epizodów

Badań i publikacji nie brakuje. Jak podkreśla Grzegorz Motyka w książce Wołyń ‘43, w historii Polski czasów drugiej wojny światowej ta zbrodnia stanowi jeden z najkrwawszych epizodów. Specjaliści wiele miejsca poświęcają także próbom oszacowania liczby ofiar.

Ewa Siemaszko w artykule Straty ludności polskiej w wyniku zbrodni ludobójstwa dokonanych w latach czterdziestych XX wieku przez nacjonalistów ukraińskich przytacza ustalenia, jakie pojawiły się w jednej z najbardziej cenionych książek poświęconych OUN-UPA – Drodze do nikąd.

Ciała zamordowanych Polaków w koloni Lipniki (domena publiczna).
Ciała zamordowanych Polaków w koloni Lipniki (domena publiczna).

Autorzy tej pracy, Antoni B. Szcześniak i Wiesław Z. Szota, stwierdzają, że nie da się podać dokładnej liczby ofiar, jednak – jak pisze Siemaszko:

(…) formułują przypuszczenie, że na Wołyniu, Polesiu, Chełmszczyźnie i Zasaniu zamordowano 60–80 tys. Polaków, wynikające z podsumowania fragmentarycznych doniesień różnych ogniw AK.

Przeczytaj też: „Wroga propaganda” i „wyolbrzymienia”. Co ukraińscy historycy piszą o rzezi wołyńskiej?

Sto tysięcy? Dwieście?

Sama Ewa Siemaszko podaje znacznie większe liczby. Nie określa jednoznacznie i definitywnie, ilu Polaków zginęło z rąk ukraińskich nacjonalistów, jednak nakreśla pewne szacunki.

Prawdopodobne straty ludności polskiej w wyniku ludobójczych działań OUN-UPA i innych ukraińskich organizacji nacjonalistycznych, będące sumą liczb ofiar udokumentowanych i szacowanych dla pięciu województw, wynoszą co najmniej 133 800 Polaków.

Warszawski pomnik upamiętniający ofiary rzezi wołyńskiej (Apilek/CC BY-SA 3.0).
Warszawski pomnik upamiętniający ofiary rzezi wołyńskiej (Apilek/CC BY-SA 3.0).

W różnych miejscach pojawiają się także większe liczby, sięgające od 150 000 do nawet 200 000 ofiar (np. w propozycji uchwały sejmowej, jaką zgłosił w czerwcu 2011 roku poseł Franciszek Jerzy Stefaniuk).

Tylko jeden wniosek

Dyskusja nie jest zamknięta. Stan zachowania źródeł i upływ czasu utrudniają jednak dalsze badania i jakiekolwiek próby weryfikacji stanowik.

Ilu w takim razie Polaków zginęło w rzezi wołyńskiej? Jakichkolwiek wyliczeń nie przyjęlibyśmy za obowiązujące, wobec tego ogromu zbrodni możemy wyciągnąć tylko jeden wniosek – w każdym przypadku zbyt wielu.

Przeczytaj również o tym dlaczego Ukraińcy mordowali swoje polskie żony.

Bibliografia

  1. Motyka Grzegorz, Od rzezi wołyńskiej do akcji „Wisła”. Konflikt polsko-ukraiński 1943-1947, Kraków 2011.
  2. Motyka Grzegorz, Wołyń ’43, Kraków 2016.
  3. Siemaszko Ewa, Straty ludności polskiej w wyniku zbrodni ludobójstwa dokonanych w latach czterdziestych XX wieku przez nacjonalistów ukraińskich. Aktualny stan badań [w:] Wołyń 1943 – rozliczenie, Materiały przeglądowej konferencji naukowej „W 65. rocznicę eksterminacji ludności polskiej na Kresach Wschodnich dokonanej przez nacjonalistów ukraińskich”, Warszawa 2008.
  4. Szcześniak Antoni B., Szota Wiesław Z., Droga do nikąd, Warszawa 1973.
Autor
Aleksandra Zaprutko-Janicka
1 komentarz
  • Na Wołyniu ,poddajecie śmiesznie niska liczbę pomordowanych Olakiw !! A o moim dzidzuadxiudiu nie ma nigdzie wzmianki . Żył w Jagodzinie kupił ziemię ,lasy ,miał piękne konie które woził na wystawy ,posiadał zabudowania gospodarcze ,dom ,służbę ,zamordowali go siekiera ,tylko za to że był Polakiem niegdy nie wybaczę tym ludobojcom ,a rządzący w RZ. Polsce ,to nie Polacy ,to gorsi nuż banderowcy ,gdyż nie upominają się o zapłatę za te ziemie i za to ludobójstwo ,które popełnili banderowcy ukraińscy na Narodzie Polskim zginęli blisko 500 tys. Polaków . Taka jest prawda. Połowa Jagodziński ,praktycznie była mojego Dziadziusia.

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Nasz Instagram

Instagram has returned empty data. Please authorize your Instagram account in the plugin settings .

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Anna Winkler

Doktor nauk społecznych, filozofka i politolożka. Zajmuje się przede wszystkim losami radykalizmu społecznego. Interesuje się historią najnowszą, historią rewolucji i historią miast, a także kobiecymi nurtami historii. Chętnie poznaje dzieje kultur pozaeuropejskich.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.