Wikingowie schodzący na ląd i bój o miasto.

Najbardziej spektakularny podstęp wikingów. Od stuleci budzi fascynację i niedowierzanie

Strona główna » Średniowiecze » Najbardziej spektakularny podstęp wikingów. Od stuleci budzi fascynację i niedowierzanie

W 859 roku na Morze Śródziemne wpłynęła potężna flota wikińskich okrętów. Miała liczyć aż 62 jednostki, zapełnione setkami wojowników. Łupieżcy z północy zostali odparci przez wojska muzułmańskie w Iberii i zmuszeni do odwrotu przez Franków nad Rodanem. Postanowili więc ruszyć dalej na wschód, ku sławnemu Wiecznemu Miastu – Rzymowi.

Szczegółowe wiadomości o ekspedycji wikingów na Italię przekazał normański duchowny i kronikarz Dudon z Saint-Quentin. Jego dzieło, Historia Normannorum, powstało na przełomie X i XI stulecia, półtora wieku po opisywanych wydarzeniach.


Reklama


Wielka pomyłka

Dudon twierdził, że ludzie północy uderzyli na Luni (Lunę) – miasto portowe w Ligurii, na północno-zachodnim krańcu Półwyspu Apenińskiego, blisko Pizy.

Wprawdzie w Luni nikt nie spodziewał się inwazji łupieżców z odległej i nieznanej Skandynawii, ale jednak miasto było ufortyfikowane, a jego straże czujne. Najeźdźcy wysłali na ląd zwiadowców i nie zdołali znaleźć słabego punktu w liniach obrony. Nie zamierzali też jednak dawać za wygraną.

Relikty czasów rzymskich w Luni w Ligurii.
Relikty czasów rzymskich w Luni w Ligurii. W IX wieku zabudowa miasta wciąż miała po części charakter antyczny, ale na pewno nie przypominała monumentalnych gmachów Rzymu (fot. Mediatus, lic. CC-BY-SA 3,0).

Według Dudona wikingowie byli pełni determinacji, bo popełnili ogromną pomyłkę: wydawało im się, że są nie pod jakimś prowincjonalnym Luni, ale przed murami sławnego i pełnego bogactw Rzymu. W rzeczywistości od Wiecznego Miasta dzieliło ich niemal 400 kilometrów.

Koń trojański po wikińsku

Najeźdźcy, niezdolni zdobyć miasta bez długiego oblężenia i strat w ludziach, postanowili uciec się do podstępu. I to chyba najbardziej niezwykłego oraz spektakularnego w całej historii wikińskich wypraw.


Reklama


Po pierwsze przekazali mieszkańcom Luni, że nie przybyli, aby ich gnębić, ale tylko dla uzupełnienia zapasów. Przebieg dalszych zdarzeń przedstawionych przez Dudona referuje Robert F. Barkowski na kartach książki Crotone 982:

Przywódca wikingów, jarl o imieniu Hastein, wpadł na chytry pomysł. Jego wojownicy oznajmili obrońcom Luni, że ich przywódca zmarł nagle i ostatnią jego wolą było zostać pochowanym po chrześcijańsku.

O burzliwych losach Italii w IX i zwłaszcza X stuleciu przeczytacie na kartach książki Roberta F. Barkowskiego pt. Crotone 982. Jej nowa edycja ukazała się w ramach serii Historyczne Bitwy w 2023 roku.

Orszak pogrzebowy wojowników wikińskich ze „zwłokami” ich wodza na barkach został wpuszczony do kościoła w centrum miasta. Raptem umarły jarl poderwał się na nogi i wraz ze swymi ludźmi wybił większość mieszkańców, z biskupem na czele.

Fortel okazał się morderczo skuteczny. Według Dudona wikingowie doszczętnie splądrowali Luni i zagrabili wiele skarbów. Mimo to Hastein nie był zadowolony.


Reklama


Wódz poniewczasie zrozumiał, że zdobył mało znaczące miasto na prowincji, a nie wymarzony Rzym. Pękając ze wściekłości ruszył po kolejne zdobycze, między innymi do Pizy. Dopiero, gdy jego łodzie były pełne srebra i złota, zarządził powrót na północ. A przynajmniej tak twierdził kronikarz.

Mity i fakty. Czy do ataku na Luni rzeczywiście doszło?

Wiadomość, że u schyłku lat 50. IX wieku wikingowie minęli Gibraltar i ruszyli na Morze Śródziemne nie jest podważana. Również o tym, że następnie plądrowali oni Maroko, Iberię oraz południowe peryferia ziem frankijskich pisze się jako o faktach historycznych. Kolejne etapy opowieści budzą już jednak multum pytań i wątpliwości.

Wikingowie schodzący na ląd i bój o miasto.
Wikingowie schodzący na ląd i bój o miasto. Ilustracja z okładki innej książki Roberta F. Barkowskiego – Paryż 885-886.

Simon Coupland z Uniwersytetu Cambridge twierdzi, że relacja Dudona jest wprawdzie „porywająca”, ale jednak dalece niewiarygodna.

Niemal na pewno opisaną wyprawą nie dowodził sławny Hasting, którego potwierdzoną działalność datuje się dopiero na późniejsze dekady. Poza tym niezwykłe szczegóły ataku na Luni nie są znane z żadnego źródła powstałego wkrótce po wydarzeniach. Przekazał je dopiero Dudon, w czasach, gdy dawno nie żył jakikolwiek świadek.

Coupland dopuszcza, że do ataku na Luni doszło, ale detale zostały zmyślone. Inni badacze nie są jednak nawet pewni, czy powinniśmy wierzyć w wikiński najazd na Italię z około 860 roku.


Reklama


Na przykład zdaniem Thomasa S. Kendricka Dudon mógł pomylić ludzi północy z… arabskimi piratami, o których wiadomo na pewno, że splądrowali Luni w połowie stulecia. I jedni i drudzy byli w końcu „niewiernymi”, postrzegano ich w zbliżony sposób.

Jedno nie ulega wątpliwości. Historia, gdy już przelano ją na pergamin, zaczęła żyć własnym życiem i szybko zdobyła sobie wielką popularność także wśród Skandynawów. Była powtarzana, przerabiana i rozwijana przez wielu kolejnych autorów, piszących prozą oraz wierszem. Zainspirowała również łudząco podobne relacje na temat najazdów między innymi na Londyn czy Połock.

Bibliografia

  • A.H. Krappe, The Norsemen at Luna, „Scandinavian Studies”, t. 18 (1944).
  • Coupland S., The Vikings on the Continent in Myth and History, „History”, t. 88 (2003).
  • Kendrick T.D., A History of the Vikings, Routledge 2018.

Największa europejska bitwa X stulecia

Autor
Kamil Janicki

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Damy srebrnego wieku, Damy złotego wiekuDamy Władysława Jagiełły, Epoka hipokryzji czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Wawel. Biografia (2022).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.