Młoda Helena Modrzejewska w spektaklu Faust. Rok 1869

Najdroższa polska twarz XIX stulecia. Dzisiejsi youtuberzy i celebryci mogliby się od niej uczyć 

Strona główna » XIX wiek » Najdroższa polska twarz XIX stulecia. Dzisiejsi youtuberzy i celebryci mogliby się od niej uczyć 

„Każdy koncern kosmetyczny chciał złowić piękną i sławną Helenę” – pisze Małgorzata Czyńska na kartach książki Kobiety z obrazów. Polki. Helena Modrzejewska była nie tylko najsławniejszą polską aktorką i celebrytką XIX stulecia, ale też prawdziwą mistrzynią (auto)promocji. Podczas długiego pobytu w Stanach Zjednoczonych zbijała krocie na współpracy z… każdą marką, gotową zapłacić jej wystarczająco dużo.

Aktorka latami reklamowała mydła, talki, pudry, wody kolońskie oraz perfumy, choćby dla amerykańskiej marki Larkin.


Reklama


Kobiety chciały być jak Modrzejewska, a zastawienie toaletki kosmetykami z jej podobizną na etykietach pozwalało zyskać przyjemne złudzenie bycia bliżej gwiazdy, możliwość uszczknięcia odrobiny jej blasku i urody dla siebie. A ona, dobiegająca czterdziestki, z powodzeniem grała Szekspirowską Julię.

„Sprzedawała dosłownie wszystko”

Twarz Modrzejewskiej (w Ameryce uprościła nazwisko do Modjeska) sprzedawała dosłownie wszystko, od wiecznych piór po papierosy.

Mydło Larkin z podobizną Heleny Modrzejewskiej
Mydło Larkin z podobizną Heleny Modrzejewskiej.

Przy tych akurat produktach również była wiarygodną reklamą, bo nawet listy pisała pięknym i starannym językiem („Udatnego więcej, nie pomnę, żebym co po polsku czytał” – oznajmił Norwid po przeczytaniu jednego z nich), a dla wnuków stworzy nawet obszerną bajkę pod tytułem Titi, Nunu i Klembolo, czyli przygody dwóch liliowych chłopczyków i psa o sześciu nogach, papierosy paliła zaś wręcz namiętnie.

Wprawdzie dama z papierosem to był wówczas dość rzadki widok, ale wierzono jeszcze, że palenie nie szkodzi, a w przypadku niektórych chorób, jak astma, wręcz pomaga.


Reklama


Młodziutką Amerykankę Maud Durbin, która starała się o angaż do zespołu aktorskiego Modrzejewskiej, podczas przesłuchania wręcz zamurowało, kiedy zobaczyła gwiazdę z papierosem w dłoni.

Rozbawiona Helena zapytała dziewczynę, czy nigdy nie widziała damy z papierosem, na co Durbin odparła skromnie, że nigdy nie widziała nawet papierosa. Naiwność i młody wiek sprawiły, że aktorka zyskała sobie w zespole Modrzejewskiej miano „niemowlątka”.

Tekst stanowi fragment książki Małgorzaty Czyńskiej pt. Kobiety z obrazów. Polki (Wydawnictwo Marginesy 2022).

Pies rasy Modjeska

Ale nie tylko papierosy (zawsze drogie i eleganckie) mogły wzbudzać zdziwienie czy kontrowersje, bo wizerunek i nazwisko aktorki wykorzystywano czasami zupełnie nieodpowiednio.

Dość wspomnieć, że w 1894 roku „Tygodnik Ilustrowany” donosił o psach rasy Modjeska:

Na jedenastej z rzędu wystawie psów, urządzonej w Nowym Jorku przez westminsterski klub hodowców psiej rasy, znajdował się pomiędzy szczególniejszymi okazami wyżłów, dogów, szpiców, jamników itp. przepyszny egzemplarz psa, sprowadzonego z Rosji, a nazwanego Modjeska.


Reklama


Znawcy oddawali mu wielkie pochwały; rodzaj tych psów używanych do polowania na wilki rozpowszechnił się w ostatnich czasach bardzo w Ameryce; przed trzema laty niejaki p. Huntington przywiózł pierwszy okaz tej rasy z wystawy w Moskwie, nagrodzony srebrnym medalem, obecnie wystawił drugi taki sam, nadawszy mu miano wielkiej artystki, zachwycającej Jankesów.

Zawsze miała przy sobie

Z kolei „The New York Times” opisał zabawną reakcję Modrzejewskiej na reklamę w prasie z jej udziałem.

Ogłoszenie prasowe wiecznego pióra z rekomendacją Heleny Modrzejewskiej
Ogłoszenie prasowe wiecznego pióra z rekomendacją Heleny Modrzejewskiej.
Młoda Helena Modrzejewska w spektaklu Faust. Rok 1869
Młoda Helena Modrzejewska w spektaklu Faust. Rok 1869. Koloryzacja automatyczna.

Jedna z bliskich jej przyjaciółek pewnego ranka przyniosła duży wycinek z gazety będący ogłoszeniem o pewnym medykamencie. W jego centrum było zdjęcie aktorki, a poniżej dużymi literami słowa: „Madame Modjeska zawsze ma przy sobie Boanerges’ Chicory Extract”.

Madame Modjeska już nie spała, kiedy jej to przyniesiono. Patrzyła z rosnącym rozbawieniem wkradającym się na jej twarz, położyła się na poduszkach, wpatrując w swoje zdjęcie na papierze i dobitne słowa poniżej.


Reklama


„Mają rację”, powiedziała w końcu, „Madame Modjeska zawsze ma to przy sobie. Raz wysłali mi butelkę i według mojej wiedzy nigdy nie została otwarta, więc ciągle ją muszę mieć”.

Tradycyjnie ekstrakt cykorii stosowany był w dolegliwościach trawiennych. Do atutów aktorki należy zatem dodać poczucie humoru, a tego Modrzejewskiej nie brakowało.

Źródło

Powyższy tekst stanowi fragment książki Małgorzaty Czyńskiej pt. Kobiety z obrazów. Polki. Ukazała się ona nakładem Wydawnictwa Marginesy w 2022 roku.

Tytuł, lead oraz śródtytuły pochodzą od redakcji. Tekst został poddany podstawowej obróbce korektorskiej.

Autor
Małgorzata Czyńska

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Damy srebrnego wieku, Damy złotego wiekuDamy Władysława Jagiełły, Epoka hipokryzji czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Wawel. Biografia (2022).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.