Najważniejsze znalezisko w dziejach paleontologii. To miał być dowód na „znamię Kaina” ciążące na ludzkości

Strona główna » Prehistoria » Najważniejsze znalezisko w dziejach paleontologii. To miał być dowód na „znamię Kaina” ciążące na ludzkości

Chyba żadne inne kości istot człowiekowatych, odnajdywane przez paleontologów, nie wzbudziły tylu kontrowersji i emocji, co czaszka tak zwanego dziecka z Taung. Jest ona wprawdzie tylko wielkości pomarańczy, ale na jej podstawie formowano wizje dotyczące całych losów gatunku ludzkiego.

Najgłośniejsza była być może historia odrzucenia i późniejszego zaakceptowania dziecka z Taung. Ta mała czaszka z RPA została zaprezentowana w „Nature” 7 lutego 1925 roku, a następnie na kolejne dwie dekady uznano ją za nieistotną i odsunięto na bok.


Reklama


Brak uznania sprawił, że jej odkrywca Raymond Dart popadł w 1942 roku w depresję: przestał przychodzić do pracy na Uniwersytecie Witwatersrand w Johannesburgu i niemal nie wychodził z łóżka. Jednak w 1945 roku dziecko z Taung nieoczekiwanie spotyka rehabilitacja: ze względu na jego płaską (człekokształtną) twarz i małpi tył głowy po dokładnym przemyśleniu uznano, że jednak jest ono brakującym ogniwem [w ewolucji człowieka].

Znamię Kaina

Raymond Dart otrząsa się z letargu i ogłasza w 1947 roku nową odważną teorię: epokę kamienia poprzedziła inna, kluczowa: epoka kości (bone age).

Raymond Dart
Australijski antropolog Raymond Dart na fotografii z 1968 roku.

Jak twierdzi, ponad dwa miliony lat temu członkowie klanu dziecka z Taung nauczyli się używać kości upolowanych zwierząt jako pałek i dzid. Zdaniem Darta obrobiona kość łokciowa gazeli jest bez wątpienia „bronią”. Chwilą zyskania człowieczeństwa nie jest więc przejście od chodzenia na czworakach do chodu wyprostowanego, ale narodziny żądzy krwi.

Dart dostrzega w czaszce z Taung zapowiedź ludzkiego okrucieństwa, któremu nie dorównuje żadne zwierzę. Dziecko z Taung było „łamiącą kości małpą”, która „siejącymi spustoszenie sposobami zdobywała i przygotowywała swe godne drapieżnika pożywienie”.


Reklama


Jeszcze świeże wspomnienia okropności drugiej wojny światowej przydawały skrzydeł ideom Darta, który w nienaukowej prozie ostrzega ludzkość przed naszą prawdziwą naturą, odziedziczoną po dziecku z Taung. Homo sapiens ma na czole „znamię Kaina”; w królestwie zwierząt jesteśmy nie zwykłymi mordercami, lecz bratobójcami. (…)

Interes życia

Kariera niejednego paleoantropologa opierała się na pojedynczym znalezisku. Raymond Dart nawet z niego żył: otrzymywał tantiemy od londyńskiej firmy Damon & Co., która produkowała i sprzedawała odlewy czaszki z Taung nawet w Moskwie.

Tekst stanowi fragment książki Franka Westermana pt. My, człowiekowate (Wydawnictwo Agora 2022).

Dart wydawał się ponury, ale o swojej skamieniałości mówił z czułością. „Wątpię, czy jakikolwiek rodzic czuł kiedykolwiek większą dumę ze swojej latorośli niż ja z mojego dziecka z Taung w czasie Bożego Narodzenia 1924 roku”.

W epoce wojny w Wietnamie i antywojennych protestów Dart coraz mocniej podkreślał jej okrucieństwo. Jego dziecko z Taung należało do plemienia naczelnych, „którzy przemocą chwytali żyjącą zwierzynę, tłukli ją na śmierć, rozrywali na części, oddzierali im kończyny, gasząc pragnienie gorącą krwią swych ofiar”. Ale czy naprawdę dało się to wszystko wyczytać z liczącej dwa miliony lat skamieniałości? (…)


Reklama


Zupełnie inne spojrzenie

W 1984 roku goście wystawy Ancestors w Nowym Jorku okrzykują dziecko z Taung „najważniejszą skamieniałością świata”. (…)

Po śmierci Raymonda Darta w 1988 roku jego opowieść o dziecku z Taung jako o morderczej małpie (killer-ape) popadła w zapomnienie.

W 2006 roku wypłynęła nowa interpretacja znaleziska, promowana przez CNN, która stawiała na głowie dawne pomysły Darta. Zgodnie z nią biedne, błąkające się po równinie dziecko z Taung miało zostać porwane i rozszarpane przez orła.

Czaszka dziecka z Taung (fot. Didier Descouens, lic. CC-BY-SA 4,0).

Blizny przy oczodołach odpowiadały obrażeniom odnoszonym przez pawiany, które padły ofiarą drapieżnych ptaków. Oczy trzyletniego człekokształtnego berbecia zostałyby więc wydziobane. W tym ujęciu okrutne dziecko z Taung, przedstawiane przez Darta jako prototyp wyjątkowo niebezpiecznego Homo sapiens, samo byłoby ofiarą.

Komentarz redakcji

Obecnie czaszka dziecka z Taung jest zaliczana do gatunku australopiteka Australopithecus africanus, który miał żyć w Afryce od 3,67 do 2 milionów lat temu. Jego związek z hominidami, z których wykształcił się gatunek ludzki pozostaje sprawą kontrowersji. Teza o istnieniu „epoki kości” nie przyjęła się w nauce.

Przeczytaj też o neolitycznej rewolucji agrarnej. Czy to największe oszustwo w historii?


Reklama


Źródło

Powyższy tekst stanowi fragment książki Franka Westermana pt. My, człowiekowate. Ukazała się ona nakładem # w 2021 roku.

Tytuł, lead oraz śródtytuły pochodzą od redakcji. Tekst został poddany podstawowej obróbce korektorskiej.

Fascynująca podróż do prapoczątków ludzkości

Autor
Frank Westerman

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Damy złotego wiekuDamy Władysława Jagiełły czy Epoka hipokryzji czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy srebrnego wieku (2022).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.