Najstarszy przedmiot wykonany ze złota w historii ludzkości. Odnaleziono go zaskakująco blisko Polski

Strona główna » Prehistoria » Najstarszy przedmiot wykonany ze złota w historii ludzkości. Odnaleziono go zaskakująco blisko Polski


Gdzie odnaleziono najstarsze przedmioty wykonane przez człowieka ze złota? Na myśl nasuwają się sławne kolebki cywilizacji: Mezopotamia, Egipt, Azja Mniejsza. Według obecnego stanu wiedzy pierwsze takie obiekty powstały jednak dużo bliżej Polski, na terenach rzekomo „barbarzyńskich”.

Niezwykłego odkrycia dokonano wprawdzie nie nad samą Wisłą, ale w miejscu dla Polaków bardzo ważnym: niedaleko usytuowanej nad Morzem Czarnym bułgarskiej Warny.


Reklama


Nam Warna kojarzy się głównie z bitwą stoczoną z Turkami 10 listopada 1444 roku, w trakcie której życie stracił król Polski i Węgier Władysław III, nazwany później Warneńczykiem.

Mało kto zdaje sobie nad Wisłą sprawę, że cztery tysiące lat przed naszą erą w rejonie obecnej Warny kwitła cywilizacja, która pozostawiła po sobie przepiękne ozdoby ze złota.

Odkrycie dokonane przez koparkę

Jak podaje Magdalena Genow w książce pt. Bułgaria. Złoto i rakija, w 1972 roku podczas prac budowlanych operator koparki przypadkiem trafił na grobowiec nieznanej wcześniej kultury.

Prehistoryczne złoto na wystawie w Muzeum Archeologicznym w Warnie (ChernorizetsHrabar/CC BY-SA 4.0).
Prehistoryczne złoto na wystawie w Muzeum Archeologicznym w Warnie (ChernorizetsHrabar/CC BY-SA 4.0).

W jego wnętrzu – jak się później okazało – znalazł najstarsze odkryte do tej pory przedmioty wykonane ze złota. Nie od razu zorientował się jednak, co wpadło w jego ręce:

(…) z początku myślał, że to miedź. Odcień znalezionego złota był bowiem żółtoblady, a potocznie wyobrażamy sobie złoto jako błyszczące, bursztynowe. Pracownik budowy nie wiedział, co począć ze znaleziskiem. Nosił je codziennie przy sobie, wypytując, ile może być warte.


Reklama


Jako że robotnikowi nie udało się znaleźć nikogo, kto byłby w stanie odpowiedzieć na pytanie, postanowił w końcu zadzwonić do miejscowego muzeum. Pracownicy placówki skontaktowali się z kolei z Muzeum Archeologicznym w Warnie oraz komisariatem milicji.

Po tym, jak funkcjonariusze skonfiskowali przedmiot, ustalono, że został on wykonany z czystego złota. W zaistniałej sytuacji zapadła decyzja o podjęciu zakrojonych na szeroką skalę wykopalisk archeologicznych.

Początkowo operator koparki myślał, że odnalazł odzdoby z miedzi (Yelkrokoyade/CC BY-SA 3.0).
Początkowo operator koparki myślał, że odnalazł odzdoby z miedzi (Yelkrokoyade/CC BY-SA 3.0).

Ponad 1000 złotych artefaktów

W ich trakcie przebadano blisko 300 grobów, z których większość zawierała jedynie skromne wyposażenie, składające się głównie z ceramiki. Jednak w części znajdowały się prawdziwe skarby. Co ciekawe, jak możemy przeczytać w książce Magdaleny Genow Bułgaria. Złoto i rakija:

(…) do przeszukiwania tajemniczego cmentarza najęto… więźniów z warneńskiego więzienia! Dla wielu osadzonych musiała to być prawdziwa przygoda w stylu Indiany Jonesa – w ramach odsiadki szukać najstarszego złota na świecie.


Reklama


A jest co badać. Najstarszy znaleziony artefakt – przepiękna bransoleta – jest starszy od ozdób z Egiptu czy Sumeru.

Końcowy efekt prowadzonych do 1976 roku prac archeologicznych był oszałamiający. Najbogatszy pochówek, w którym spoczywało ciało około 50-letniego mężczyzny, zawierał ponad 1000 złotych artefaktów o wadze aż półtora kilograma!

Łączna waga złotych przedmiotów odkopanych w pobliżu Warny wynosi aż 6 kilogramów (Yelkrokoyade/CC BY-SA 3.0).
Łączna waga złotych przedmiotów odkopanych w pobliżu Warny wynosi aż 6 kilogramów (Yelkrokoyade/CC BY-SA 3.0).

Łącznie badacze wydobyli z wszystkich grobów blisko 3000 przedmiotów z żółtego kruszcu. Ich całkowita waga wynosi ponad sześć kilogramów.

Archeolodzy przyjmują, że kosztowności zostały wykonane około 4600-4200 lat przed naszą erą. Dla porównania – jak podkreśla Magdalena Genow – „wtedy w Egipcie nie rządzili jeszcze faraonowie, tzw. dynastia 0, która miała zjednoczyć Egipt, według historyków rozpoczęła się około 3100 p.n.e.”

Bibliografia

  1. A Dictionary of Archaeology, red. Ian Shaw, Robert Jameson, Wiley-Blackwell 2002.
  2. Magdalena Genow, Bułgaria. Złoto i rakija, Wydawnictwo Poznańskie 2019.
  3. Jim Grant, The Archaeology Coursebook: An Introduction to Themes, Sites, Methods and Skills, Routledge 2015.

Ilustracja tytułowa: Zde/CC BY-SA 4.0

Autor
Rafał Kuzak

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Damy złotego wiekuDamy Władysława Jagiełły czy Epoka hipokryzji czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy srebrnego wieku (2022).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.