Napoleon Bonaparte na angielskiej karykaturze z 1815 roku.

Największa obietnica Napoleona dla Polaków. Zakazał ją drukować i oficjalnie nigdy się do niej nie przyznał

Strona główna » XIX wiek » Największa obietnica Napoleona dla Polaków. Zakazał ją drukować i oficjalnie nigdy się do niej nie przyznał

Nie brakuje autorów przekonanych o tym, że Napoleon prowadził wobec Polaków politykę nie zdradziecką albo wręcz zbrodniczą. Wykorzystywał ich do własnych celów, w zamian zaś nie składał żadnych wiążących obietnic. Ale czy na pewno?

Szymon Jagodziński, autor nowej książki z serii Historyczne Bitwy pt. Pomorze 1807, nie zgadza się z prostą, jednoznaczną krytyką postawy Napoleona wobec Polski.


Reklama


Poznański historyk przyznaje, że można wyliczać przeróżne oszustwa cesarza, przypominać rabunki dokonywane przez Francuzów nad Wisłą, czy wreszcie – podawać szokującą liczbę żołnierzy, jacy zginęli dla zaspokojenia ambicji Korsykanina. Zarazem podkreśla jednak, że politykę Napoleona należy rozumieć we właściwym kontekście. Ten był przywódcą Francuzów i „liczyła się dla niego przede wszystkim racja stanu Paryża”.

W jakichkolwiek kontaktach z Polakami Bonaparte zawsze myślał o tym, co sam na nich uzyska, albo co uzyska kraj, którym rządził. Nie traktował polskich żołnierzy czy elit jako partnerów, ale co najwyżej wygodne narzędzia.

Napoleon Bonaparte.
Napoleon Bonaparte.

Dowody cynizmu

Za najbardziej widomy dowód cynizmu Napoleona uchodzi jego wyjątkowa niechęć do składania Polakom jakichkolwiek obietnic.

Przyjęło się pisać, że władca Francji nigdy nie poparł odbudowy niepodległej Rzeczpospolitej, a naciskany w tej sprawie konsekwentnie udzielał wymijających odpowiedzi. Ciągle żądał od Polaków, by ci dowiedli, że są „godni” nazywać się narodem, a w zamian nie oferował nic poza swoją zmienną łaską.


Reklama


Z lektury książki Pomorze 1807 można jednak wyciągnąć wniosek, że rzeczywistość była bardziej skomplikowana. W decydującym momencie Bonaparte złożył polskim elitom jasną deklarację. Tyle, że potem się do niej nie przyznał.

Największa obietnica…

„Napoleon chyba najwięcej obiecał Polakom w Berlinie 19 listopada 1806 roku” – pisze Szymon Jagodziński.

Było to w okresie, gdy Francuzi wciąż nie byli pewni wyniku konfrontacji z Prusami Hohenzollernów. Paryż bardzo potrzebował przychylności polskiego społeczeństwa. Chodziło o sformowanie dodatkowych sił zbrojnych, ale też o zapewnienie Wielkiej Armii zaopatrzenia i wyżywienia podczas działań na ziemiach dawnej Rzeczpospolitej.

Artykuł powstał w oparciu o książkę Szymona Jagodzińskiego pt. Pomorze 1807 (Bellona 2022).

Napoleon, świadomy pilnych potrzeb, przyjął na audiencji przedstawicieli szlachty wielkopolskiej. „Spotkaniu nakazał nadać specjalną oprawę. Delegacja została przeprowadzona przez tzw. Salę Marszałków na zamku królewskim, gdzie zaprezentowano jej 340 zdobycznych chorągwi i sztandarów pruskich” – wyjaśnia autor książki Pomorze 1807.

Wtedy to w gabinecie cesarza padła stanowcza deklaracja: że niepodległość Rzeczpospolitej zostanie ogłoszona o ile Polacy zdołają zmobilizować 40 000 żołnierzy.


Reklama


…Albo największe kłamstwo

„Przyrzeczenie to zostało wtedy dane bardzo wyraźnie. Dlatego chyba Bonaparte poprzestał na oświadczeniu ustnym i zabronił drukować i upubliczniać swej mowy” – pisze Szymon Jagodziński.

W oficjalnym „Biuletynie Wielkiej Armii” z 1 grudnia 1806 roku zapisano tylko mgliście, że „Bóg jeden rozstrzygnie trudny problem polityczny” polskiej niepodległości. W rzeczywistości jednak zdecydowała nie opatrzność, lecz wola Napoleona.

Napoleon Bonaparte na angielskiej karykaturze z 1815 roku.
Napoleon Bonaparte na angielskiej karykaturze z 1815 roku.

Armia kadłubowego Księstwa Warszawskiego, które Francuzi utworzyli na ziemiach polskich, osiągnęła ostatecznie liczebność przekraczającą 60 000 osób. Łącznie pod komendą Napoleona było ponad 100 000 polskich żołnierzy.

Mimo to cesarz Francuzów nie wywiązał się ze złożonej obietnicy, a pełnoprawna, niezależna i silna terytorialnie Rzeczpospolita nie powstała z martwych.

Bibliografia

Artykuł powstał w oparciu o książkę Szymona Jagodzińskiego pt. Pomorze 1807 (Bellona 2022).

Dogłębna analiza walk napoleońskich na Pomorzu

Autor
Grzegorz Kantecki

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.