Obrona Wybrzeża w 1939 roku. Jakie siły Niemcy rzucili przeciwko Polakom?

Strona główna » II wojna światowa » Obrona Wybrzeża w 1939 roku. Jakie siły Niemcy rzucili przeciwko Polakom?

Dowodzona przez pułkownika Stanisława Dąbka Lądowa Obrona Wybrzeża stawiała czoła Niemcom przez blisko trzy tygodnie. Działo się tak mimo olbrzymiej przewagi najeźdźcy. Te liczby jasno pokazują, jak wielka była dysproporcja walczących sił.

Rankiem 1 września pułkownik Dąbek dysponował wojskami liczącymi ok. 16 tysięcy żołnierzy i marynarzy floty wojennej, w tym ok. 600 oficerów. Liczebnie wyglądało to nieźle – siła dywizji. Jednostki te były rozbudowywane poprzez przydzielenie do nich tworzonych niemal w ostatniej chwili dodatkowych oddziałów, do których dołączyły tworzone już podczas walk oddziały ochotnicze.


Reklama


Bez broni pancernej i lotnictwa

Składały się one w dużej mierze z ludzi ideowych, ale o marnym bądź żadnym przygotowaniu wojskowym. Dla wielu z nich nie starczyło nie tylko broni, ale nawet wspomnianych już wojskowych drelichów. Niektórzy do walki poszli z kosami w cywilnych ubraniach… Lądowa Obrona Wybrzeża była więc zlepkiem oddziałów o różnej wartości.

Żołnierze I Batalionu Obrony Narodowej, 1939 rok. Zdjęcie i podpis z książki Gdynia i Kępa Oksywska 1939 (materiały prasowe).
Żołnierze I Batalionu Obrony Narodowej, 1939 rok. Zdjęcie i podpis z książki Gdynia i Kępa Oksywska 1939 (materiały prasowe).

Oddziały te miały ogromne problemy kwatermistrzowskie (na szczęście były one po mistrzowsku rozwiązywane przez kapitana marynarki, Szolca, który pod bezpośrednie rozkazy dowódcy Lądowej Obrony Wybrzeża przeszedł z Komendy Portu Wojennego). Wojska Lądowej Obrony Wybrzeża nie miały broni pancernej (o próbach jej utworzenia piszemy niżej), nie mogły też one liczyć na wsparcie lotnictwa.

Brakowało również sprzętu służącego do utrzymywania łączności, która w znacznej mierze opierała się na gońcach rowerowych (nie było nawet kabla do telefonów polowych ani drutu kolczastego). Strona polska dysponowała też słabą artylerią i małymi zapasami amunicji (160 pocisków na działo kal. 105 mm i 240 na działo kal. 75 mm).


Reklama


Tego wszystkiego mimo olbrzymich wysiłków nie dało się uzupełnić w ciągu kilku poprzedzających wybuch wojny tygodni. Obrońców cechowała jednak ogromna wola walki.

Wykorzystano nawet armaty salutacyjne

W chwili wybuchu wojny siły Lądowej Obrony Wybrzeża dysponowały pięcioma armatami kal. 105 mm. Były to stare armaty, które sprowadzone zostały z magazynów flotylli rzecznej (bez przodków i trakcji konnej). Podobnie było z częścią z trzynastu armat polowych kal. 75 mm (także niemal identycznych kal. 76,2 mm).

Artykuł stanowi fragment książki Tomasza Miegonia i Aleksandra Goska pt. Gdynia i Kępa Oksywska 1939 (Fundacja Historia i Kultura 2021).
Artykuł stanowi fragment książki Tomasza Miegonia i Aleksandra Goska pt. Gdynia i Kępa Oksywska 1939 (Fundacja Historia i Kultura 2021).

Te nie miały nawet przyrządów celowniczych. Na szczęście do 1 września braki te udało się uzupełnić. Dwie stare francuskiej produkcji armaty kal. 100 mm tworzyły nadbrzeżną baterię Canet, której rola w trakcie walk była trudna do przecenienia. Pewna część artylerii to kilkanaście sprowadzonych z magazynów flotylli rzecznej w Pińsku i Modlinie armat kal. 47 i 37 mm na podstawach morskich.

Kilka armat salutacyjnych kal. 47 mm zdjęto z bezużytecznego już starego hulku ORP „Bałtyk”. Akurat do nich amunicji nie brakowało, lecz znaczenie tego uzbrojenia na polu walki było niewielkie. Niemniej jednak w sytuacji wojsk Lądowej Obrony Wybrzeża liczyła się każda lufa. Siły Lądowej Obrony Wybrzeża dysponowały także ośmioma nowoczesnymi działkami przeciwpancernymi kal. 37 mm oraz kilkunastoma granatnikami kal. 46 mm i 16 moździerzami kal. 81 mm.

Grenzschutz-Abschnitts-Komando

Niemcy do działań w rejonie Wybrzeża, przede wszystkim na dalekim przedpolu Gdyni, przeznaczyli dwa ugrupowania. Od strony granicy zachodniej, a więc z okolic Lęborka i Bytowa, miał zaatakować dowodzony przez generała Leonharda Kaupischa „improwizowany korpus nazwany Grenzschutz-Abschnitts-Komando”, podporządkowany dowódcy 4. Armii generałowi, Gunttherowi von Klugemu.

Najsilniejszym związkiem taktycznym korpusu była 207. Dywizja Piechoty pod dowództwem generała majora Karla von Tiedemanna. Liczyła ona 18 tysięcy ludzi i składała się z: trzech pułków piechoty, pułku artylerii lekkiej, batalionu rozpoznawczego, batalionu saperów i batalionu artylerii.

Niemcy podczas zajmowaia Gdyni. Zdjęcie i podpis z książki Gdynia i Kępa Oksywska 1939 (materiały prasowe).
Niemcy podczas zajmowania Gdyni. Zdjęcie i podpis z książki Gdynia i Kępa Oksywska 1939 (materiały prasowe).

W skład korpusu wchodziły także dwa pułki straży granicznej i pułk kawalerii. Łącznie siły podległe generałowi Kaupischowi liczyły ok. 27,5 tysiąca żołnierzy. Korpus na wyposażeniu miał: „868 lekkich i 314 ciężkich karabinów maszynowych, 18 granatników kal. 50 mm i 54 moździerze kal. 81 mm, 96 dział przeciwpancernych kal. 37 mm, 30 dział piechoty kal. 75 mm, 48 haubic kal. 105 mm i 12 haubic kal. 150 mm”.

Zgrupowanie generała Eberhardta

Kolejne niemieckie zgrupowanie zostało wbrew prawu zorganizowane na terenie Wolnego Miasta Gdańska. Składało się ono z gdańskich policjantów narodowości niemieckiej i żołnierzy, którzy w skryty sposób przerzuceni zostali z terenu Rzeszy w ciągu kilku miesięcy przed wybuchem wojny. Z Niemiec przybył tu także dowódca tego związku, generał major Georg-Friedrich Eberhardt.


Reklama


Zgrupowanie generała Eberhardta liczyło ok. 12 tysięcy żołnierzy. Miało ono zaatakować Gdynię od strony Sopotu. „Całe zgrupowanie gdańskie miało co najmniej 500 lekkich i 160 ciężkich karabinów maszynowych, 48 dział przeciwpancernych kal. 37 mm, 20 dział piechoty kal. 75 mm, 12 dział kal. 105 mm i 4 działa artylerii ciężkiej kal. 150 mm oraz 8 dział artylerii nadbrzeżnej kal. 88 mm i 12 dział przeciwlotniczych kal. 75 mm”. Wojska generała Eberhardta miały w swoim składzie także samochody pancerne. Przewaga wroga była wręcz miażdżąca.

Przeczytaj również o pierwszej bitwie powietrzno-morskiej II wojny światowej. Polskie okręty w starciu z niemieckimi stukasami

Źródło

Artykuł stanowi fragment książki Tomasza Miegonia i Aleksandra Goska pt. Gdynia i Kępa Oksywska 1939 (Fundacja Historia i Kultura 2021).

Hołd złożony bohaterskim obrońcom Wybrzeża

Tytuł, lead oraz śródtytuły pochodzą od redakcji. W celu zachowania jednolitości tekstu usunięto przypisy, znajdujące się w wersji książkowej. Tekst został poddany obróbce redakcyjnej w celu wprowadzenia większej liczby akapitów.

Ilustracja tytułowa: Żołnierze gdańskiej Landespolizei w centrum Gdyni, 14 września 1939 roku (materiały prasowe).

Współautor
Tomasz Miegoń
Współautor
Aleksander Gosk
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.