Krematorium w Auschwitz-Birkenau.

Straszny zapach Auschwitz-Birkenau. Wspomnienia więźniów zmuszonych wdychać prochy pomordowanych

Strona główna » II wojna światowa » Straszny zapach Auschwitz-Birkenau. Wspomnienia więźniów zmuszonych wdychać prochy pomordowanych

Sześć kominów krematoryjnych Birkenau i dym, to dziś taki sam symbol jak słynna rampa kolejowa z murowanym wjazdem do fabryki śmierci. Albo brama z napisem: Arbeit macht frei. To są wręcz logotypy Auschwitz.

Dziś kominów już nie ma. Wtedy, gdy wjeżdżały tu transporty, a przyjezdnych uderzał intensywny smród — kominy intrygowały najbardziej. Unosiła się nad nimi wielka, czerwona łuna, a w niebo biły kłęby czarnej sadzy. Skąd ten płomień, dlaczego tyle dymu?


Reklama


„Wdychając te ludzkie prochy musiałyśmy się infekować chorobą”

Kominów nie dało się przyporządkować żadnemu ze znanych motywów, nie należały do żadnego z kojarzonych porządków. Dopiero po jakimś czasie, ci, którzy w wyniku selekcji nie poszli w ich kierunku, dowiadywali się strasznej prawdy. A potem musieli żyć, choć trudno kondycję psychiczną więźniów w ogóle nazwać życiem.

„Wdychając te ludzkie prochy” — twierdzi Zofia Posmysz — „musiałyśmy się infekować chorobą. Szaleństwem”.

Zdjęcie lotnicze z 25 sierpnia 1944 r. Widoczna zachodnia część rampy wyładowczej w obozie Birkenau, krematoria II i III oraz fragment obozu kobiecego
Zdjęcie lotnicze z 25 sierpnia 1944 roku. Widoczna zachodnia część rampy wyładowczej w obozie Birkenau, krematoria II i III oraz fragment obozu kobiecego. Fotografia ze zbiorów archiwalnych Muzeum Auschwitz-Birkenau.

Na to nie było i chyba nie ma lekarstwa. Mam na myśli to, co działo się z nami po wojnie. Z tymi, które przeżyły. Bo od tyfusu się umierało, od durchfallu też. Fizycznie. A od tego fetoru w każdej z nas umierała jakaś część. Większa lub mniejsza. Umierał człowiek.

Relacja Zofii Kossak: „Uchylone wrota piekła”

 „Nad polem leżała mleczna, nieprzenikliwa mgła. Gęsto umieszczone lampy rzucały we mgle trójkątny snop światła, niby stożek, lub jasno oświetlony namiot. Niezliczone szeregi takich stożków widniały na prawo i na lewo, w przód i za torem”. (…)


Reklama


„W przeciwnej stronie czerniał komin, czy też wieża. Nad szczytem jej unosił się czerwony odblask, niby łuna nad wielkim piecem hutniczym. Kobiety nie wiedziały jeszcze, że to krematorium, lecz uczyniło im się czegoś straszno. Jak gdyby zobaczyły uchylone wrota piekła.

Było też coś niepokojącego w samym powietrzu, mglistym, ciężkim, dławiącym. W porównaniu z dusznotą wagonu, zdawało się ono rzeźwiące, był w nim jednak nieuchwytny jad, zaduch nieokreślony. — Czujesz? Pytały jedna drugą. — Czuję. — Co to może być? Nie wiem”.

Nowa książka Michała Wójcika pt. Zemsta. Zapomniane powstania w obozach Zagłady: Treblinka, Sobibór, Auschwitz-Birkenau już w sprzedaży.
Tekst stanowi fragment nowej książki Michała Wójcika pt. Zemsta. Zapomniane powstania w obozach Zagłady: Treblinka, Sobibór, Auschwitz-Birkenau (Wydawnictwo Poznańskie 2021).

Relacja Zofii Posmysz: „Pociągali nosami, szukali przyczyny”

„Fetor. Fetor niewyobrażalny. Czasami dochodziło do jeszcze innego, dziwnego zjawiska fizycznego. Meteorologicznego. Była taka wilgoć, że dym z komina nie leciał w górę, ale opadał nad ziemię. I tak wisiał — jak mgła — między barakami”

„Wtedy to nie był tylko fetor. Po prstu jakby brakowało tlenu. To jest nie do opisania. I co jest koszmarne, często ten smród był nie do zidentyfikowania przez tych, co dopiero przyjechali. Oni pociągali nosami, rozglądali się na boki, szukali przyczyny. Może myśleli, że w tej fabryce produkuje się jakieś dziwne chemikalia. Tymczasem…”.

Krematorium w Auschwitz-Birkenau.
Krematorium w Auschwitz-Birkenau.

Relacja Miklósa Nyiszliego: „Próbuję odgadnąć, co to za piekielna kuchnia”

„Dziwny komin fabryczny. Zaskakuje mnie, że bucha z niego słup ognia na parę metrów w górę. W czterech narożnikach komina, umieszczone są piorunochrony”.

„Próbuję odgadnąć, co to za piekielna kuchnia, w której potrzeba tak potężnego ognia. Szybko znajduję odpowiedź (…). Palące się mięso wydziela akroleinę podobną w zapachu do kościelnych świec z podłego łoju”.

Przeczytaj też wspomnienia Żydów, którzy budowali komorę gazową w Treblince. Dostali na to 10 tygodni.


Reklama


Źródło

Powyższy tekst stanowi fragment książki Michała Wójcika pt. Zemsta. Zapomniane powstania w obozach Zagłady: Treblinka, Sobibór, Auschwitz-Birkenau. Ukazała się ona nakładem Wydawnictwa Poznańskiego w 2021 roku.

Tytuł, lead oraz śródtytuły pochodzą od redakcji. Tekst został poddany podstawowej obróbce korektorskiej. Kolejność akapitów została zmieniona.

Niepowiedziana historia żydowskiego oporu

Autor
Michał Wójcik
2 komentarze

 

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.