Uzbrojenie obronne wikingow

Uzbrojenie obronne wikingów. Niedoceniany aspekt sztuki wojennej ludzi Północy

Strona główna » Średniowiecze » Uzbrojenie obronne wikingów. Niedoceniany aspekt sztuki wojennej ludzi Północy

O uzbrojeniu ofensywnym wikingów pisze się dużo częściej niż o tym obronnym. Dzisiaj nikt już oczywiście nie twierdzi, że ludzie północy nosili hełmy z rogami. Ale jak wyglądały te prawdziwe? Czy wikingowie używali kolczug? Jakie były ich tarcze? Cezary Namirski, autor książki Fulford-Stamford Bridge 1066, objaśnia aspekty wikińskiej sztuki obronnej z połowy XI stulecia.

Podstawowym elementem uzbrojenia obronnego wikingów w XI wieku była tarcza – wykonana z drewna, okrągła, płaska, mająca około metra średnicy. Drewno najczęściej było pokryte warstwą skóry, a krawędź wzmacniała żelazna obręcz.


Reklama


1. Tarcze

Niewykluczone, że norwescy wojownicy Haralda Srogiego w 1066 roku korzystali również z rzadkich w Norwegii tarcz migdałowatych, przypominających kształtem latawiec, które były popularne wśród Normanów i Anglosasów.

Tarcze były najprawdopodobniej malowane, o czym może świadczyć inskrypcja runiczna z duńskiego Rønninge on Fyn, w której wymieniony jest „Elev, […] syn Asgota Czerwonej Tarczy”.

Zrekonstruowana tarcza z pochówku łodziowego w norweskim Gokstad
Zrekonstruowana tarcza z pochówku łodziowego w norweskim Gokstad (ok. 900 roku). Złożono ją z zachowanych elementów pod koniec XIX wieku. Trzy drewniane paliki i metalowa obręcz po stronie wewnętrznej nie są oryginalnej – dodano je dla zapewnienia eksponatowi stabilności (fot. Kulturhistorisk museum Oslo).

Niewiele fragmentów tego uzbrojenia przetrwało do naszych czasów – do szczególnie cennych należą pozostałości 64 tarcz z pochówku łodziowego w norweskim Gokstad, które ujawniły istotne szczegóły ich konstrukcji (zachowały się m.in. zlokalizowane na środku tarczy otwory na uchwyt, z zewnątrz zakryte metalowym umbem).

2. Hełmy

Do typowego uzbrojenia defensywnego używanego przez wojowników norweskich w 1066 roku należał także hełm.


Reklama


Niektórzy Norwegowie mogli nosić hełmy typu normandzkiego, wykonywane z jednego kawałka blachy i wyposażone w prostokątny nosal. Inne hełmy, datowane na XI wiek i wcześniej, odnalezione w Anglii oraz w Skandynawii, były wykonane z czterech części – dzwonu, dwóch przymocowanych do niego metalowych elementów osłaniających policzki oraz chroniącego kark kolczego czepca.

Na terenie Norwegii używane były także hełmy okularowe z osłoną oczu przymocowaną do obręczy i nosala – kompletny egzemplarz odnaleziono w datowanym na X wiek pochówku z Gjermundbu (Ringerike, południowa Norwegia). Niewykluczone, że ubożsi zbrojni posiadali hełmy wiklinowe obciągnięte skórą.

Hełm z Gjermundbu datowany na X wiek. Jedyny tak dobrze zachowany hełm wikiński (fot. NTNU Vitenskapsmuseet, lic. CC-BY-SA 2,0).

3. Zbroje

Norwescy wikingowie nosili kolczugi, które w XI wieku były już standardowym elementem uzbrojenia w armiach europejskich.

Przykładem dobrze zachowanej kolczugi jest egzemplarz ze wspomnianego Gjermundbu. W Skandynawii na kolczugę mogli sobie pozwolić przede wszystkim zamożniejsi żołnierze, głównie tworzący trzon armii huskarlowie.


Reklama


Mniej kosztownym rodzajem zbroi, jaki nosili Norwegowie w XI wieku, była zbroja płytowa znana z pochówków i popularna w Skandynawii jeszcze w XIV wieku.

4. Sztandary

Podobnie jak inne średniowieczne armie europejskie, także wojska skandynawskie miały sztandary.

Norweskie sagi królewskie mówią o sztandarze Haralda Srogiego noszącym nazwę Landøyðan, z kolei spisana na przełomie XII i XIII wieku Orkneyinga saga (Saga o Orkadach) wspomina kilkakrotnie o sztandarze z krukiem, jaki otrzymał od swojej matki z obietnicą zwycięstwa nad Szkotami Sigurd Hlodvirsson, skandynawski jarl Orkadów, który poległ w 1014 roku pod irlandzkim Clontarf (ta bitwa złamała podupadającą już wtedy potęgę skandynawskiego królestwa Dublina).

Rekonstrukcja wikińskiej kolczugi z Gjermundbu
Rekonstrukcja wikińskiej kolczugi z Gjermundbu (fot. V. Vike, lic. CC-BY-SA 4,0).

Kronika anglosaska wzmiankuje także sztandar z krukiem zdobyty przez Anglosasów na wikingach w bitwie pod Cynwit w 878 roku.

Kruk w mitologii skandynawskiej mitologii był związany z bogiem wojny Odynem (posiadał on dwa kruki o imionach Huginn i Muninn, informujące go o wydarzeniach w poszczególnych światach), toteż w oddziałach skandynawskich sztandary z motywem tego ptaka były dość popularne.

Źródło

Powyższy tekst stanowi fragment książki Cezarego Namirskiego pt. Fulford-Stamford Bridge 1066 Ukazała się ona nakładem wydawnictwa Bellona w 2021 roku.

Kulisy skandynawskiej inwazji na Anglię

Tekst stanowi fragment książki Cezarego Namirskiego pt. Fulford-Stamford Bridge 1066.

Tytuł, lead oraz śródtytuły pochodzą od redakcji. Tekst został poddany podstawowej obróbce korektorskiej.

Autor
Cezary Namirski

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Damy złotego wiekuDamy Władysława Jagiełły czy Epoka hipokryzji czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy srebrnego wieku (2022).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.