Przybycie do Palestyny. Miniatura z XIV wieku

Wyprawy krzyżowe według muzułmanów. Jak Arabowie wspominają krucjaty?

Bez wypraw krzyżowych trudno sobie wyobrazić historię średniowiecza. Ale tak jest tylko w Europie. Ci, którzy odparli religijną inwazję, niemal natychmiast o niej zapomnieli. Przez pół tysiąclecia w języku arabskim nie było nawet słowa na określenie krucjat.

Wojna z niewiernymi, którzy zaatakowali Bliski Wschód, by „uwolnić” (bądź raczej podbić) Jerozolimę przez stulecia nie budziła żadnego zainteresowania wśród muzułmanów. Wyprawy krzyżowe z lat 1096-1270 uważano za nieistotny epizod w burzliwych dziejach islamu. Drobny fragment historii militarnej, łatwo ginący w gąszczu innych konfliktów i kampanii.


Bernard Lewis, autor książki Muzułmański Bliski Wschód tłumaczy, że dla muzułmanów to nie najazdy krzyżowców, ale mongolskich hord stanowiły zawsze temat numer jeden. Sytuacja zmieniła się dopiero w XIX wieku, przy okazji… nowych krucjat.

Nie mieli nawet takiego słowa

W 1830 roku Francuzi zaczęli kolonizować Algierię. Zarówno francuscy historycy, jak i politycy z dumą rozgłaszali, że prowadzą kolejne wojny krzyżowe. Już nie w celu krzewienia chrześcijaństwa, lecz nowoczesnej cywilizacji.

XII-wieczna mapa Królestwa Jerozolimskiego.

Wcześniej w języku arabskim nie istniało nawet słowo na określenie krucjat. Teraz propaganda zachodnich mocarstw zaczęła skłaniać Arabów i Turków do spojrzenia w odległą, średniowieczną przeszłość.

Pomiędzy 1865 i 1870 rokiem na Bliskim Wschodzie wydano pierwsze przekłady francuskich książek poświęconych krucjatom. Przetłumaczyli je syryjscy chrześcijanie, ale publikacje szybko trafiły także w ręce wyznawców islamu.

Przeczytaj też: Wszyscy żyjemy według stylu obrzezania. Ale dawniej obowiązywały też zupełnie inne systemy

Jak pisze Piotr Solecki w książce Saladyn i Krucjaty, to wtedy pojawiły się arabskie określenia: al-hurub as-salibijja (wojny krzyżowe) oraz as-salib (wojny krzyża).

Pierwsze muzułmańskie spojrzenie na „wojnę krzyża”

Dopiero w 1899 roku (czyli zaledwie 120 lat temu!) ukazała się pierwsza muzułmańska książka poświęcona krucjatom: Al-Achbar as-sanijja fi al-hurub as-salibijja autorstwa egipskiego historyka Sajjida Alego al-Haririego. Czyli: „Wspaniałe relacje z wojen krzyżowych”.

Jak przypomina profesor Edward Peters z Uniwersytetu Pensylwanii, w tym samym roku wydano jeszcze jedną turecką książkę, a właściwie pamflet krytykujący krzyżowców za ich chciwość i barbarzyństwo.

Walki krzyżowców z muzułmanami na niemieckiej grafice z ok. 1800 roku.

Wprawdzie z kilkusetletnim opóźnieniem, ale lawina ruszyła. Muzułmanie przypomnieli sobie o krucjatach i zaczęli używać ich jako potężnego argumentu przeciwko cywilizacji europejskiej, a przede wszystkim zaborczym imperiom, wtykającym nos w sprawy Bliskiego Wschodu.

Co Izrael „przypomina kształtem”?

Ta tendencja przybrała jeszcze na sile po drugiej wojnie światowej, gdy nad Jordanem powstało nowe państwo – Izrael. Piotr Solecki komentuje: „nie da się ukryć, że obecny kształt terytorium Izraela przypomina Królestwo Jerozolimskie”Tym samym zaś – może też przypominać komentatorom i historykom o czasach wypraw krzyżowych.


Wniosek ten potwierdza Abd al-Latif Hamza, cytowany w książce Carole Hillenbrand pt. The Crusades. Islamic Perspective: „Walka z Syjonistami na nowo obudziła w naszych sercach pamięć krucjat”. Czy jednak aby na pewno obudziła? Raczej stworzyła. Bo nie tak dawno nikt w świecie muzułmańskim nie wiedział co to krucjaty. I nikogo to nie obchodziło.

Przeczytaj też o tym, jak wyglądał podbój Jerozolimy przez Saladyna. Dlaczego muzułmański wódz oszczędził chrześcijan i Żydów?

Bibliografia

  1. Carole Hillenbrand pt. The Crusades. Islamic Perspective, Routledge 2000.
  2. Bernard Lewis, Muzułmański Bliski Wschód, Marabut 2003.
  3. Edward Peters, Have Muslims in the Middle East Really Remembered the Pain of the Crusades for a Thousand Years?, „HNN”, 2003.
  4. Piotr Solecki, Saladyn i krucjaty, Replika, 2011.

Ilustracja tytułowa: Przybycie do Palestyny. Miniatura z XIV wieku.

Autor
Kamil Janicki
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk i pisarz. Autor książek takich jak "Damy polskiego imperium", "Epoka hipokryzji", "Epoka milczenia" czy "Damy złotego wieku". A od niedawna także redaktor naczelny WielkiejHISTORII.

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Anna Winkler

Doktor nauk społecznych, filozofka i politolożka. Zajmuje się przede wszystkim losami radykalizmu społecznego. Interesuje się historią najnowszą, historią rewolucji i historią miast, a także kobiecymi nurtami historii. Chętnie poznaje dzieje kultur pozaeuropejskich.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie związana z telewizją.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.