„Z impetem uderzył głową dziecka o ścianę”. Taki los Niemcy zgotowali najmłodszym

Ogrom okrucieństwa, jaki przyniosła Polakom wroga okupacja trudno opisać słowami, a jeszcze trudniej pojąć. Ze wszystkich nazistowskich bestialstw najbardziej nieludzkie wydawały się te, na które narażano dzieci. Świadkiem szczególnie brutalnej sceny, doskonale ilustrującej charakter niemieckiej władzy nad Wisłą, stała się nastoletnia Jadwiga. I do dzisiaj nie może zapomnieć tego, co zobaczyła.

Jadwiga Wolf, z domu Przybylska, w momencie wybuchu wojny miała dwanaście lat. W ciągu zaledwie miesiąca jej życie zmieniło się nie do poznania. Musiała – jak wszyscy Polacy – przyzwyczaić się do atmosfery ciągłego zagrożenia, biedy, strachu o siebie i najbliższych.

Przebywając w okupowanej Warszawie, Jadwiga widziała mnóstwo przejawów niemieckiego okrucieństwa. Zwłaszcza jedna scena utkwiła jej w pamięci. „Zobaczyłam obraz, który prześladuje mnie do dzisiaj. Coś tak straszliwego, że wydaje mi się to po prostu niewyobrażalne” – wspomina na łamach nowej książki Anny Herbich zatytułowanej „Dziewczyny sprawiedliwe”.

Jadwiga i jej koleżanka obserwowały, jak Niemcy szukają ukrywających się w kamienicach Żydów. Zdjęcie z okresu powstania w getcie warszawskim (fot. domena publiczna).

„Tylko nie odsłaniaj firanki…”

Działo się to jeszcze przed wybuchem powstania w getcie warszawskim, na przełomie 1942 i 1943 roku. Nastolatka odwiedzała właśnie koleżankę, która mieszkała na jednej z ulic przylegających do getta. Obydwie stanęły przy oknie. „Tylko nie odsłaniaj firanki” – ostrzegła Jadwigę znajoma. Widok, który im się ukazał, był przerażający:

Stałyśmy przy szybie i obserwowałyśmy, co dzieje się po drugiej stronie. Niemcy wchodzili do kamienic, z których właśnie wysiedlili Żydów. Zaglądali do mieszkań, piwnic, stryszków. Widziałyśmy ich przez okna tych mieszkań, krzątali się też po podwórkach. Szukali Żydów, którzy nie poszli na Umschlagplatz i ukryli się w budynkach.


Żadna z nich jednak nie spodziewała się tego, co nastąpiło później. Jeden z Niemców wszedł na balkon kamienicy, znajdującej się naprzeciwko mieszkania, w którym ukrywały się dziewczynki. Stał tam dziecięcy wózeczek. W rozmowie z Anną Herbich Jadwiga opowiada:

Niemiec lufą karabinu odrzucił leżący na wierzchu kocyk. Nachylił się i wyciągnął z niego niemowlę. Żywe… Malutkie dziecko… Nie wiem, czy płakało, czy nie. Było zbyt daleko, żeby je usłyszeć. Ta scena była niema, jak na starym filmie. Nagle… ku naszemu przerażeniu, Niemiec z impetem uderzył głową tego dziecka o ścianę! A potem wyrzucił zwłoki z balkonu na ulicę. Jak szmacianą lalkę.

Tekst powstał w oparciu o książkę Anny Herbich „Dziewczyny sprawiedliwe” (Znak Horyzont 2019). Książkę kupisz na stronie Empiku.

Wstrząśnięta dziewczynka nie wierzyła własnym oczom. „Patrzyłam na to ze zgrozą. Jak zahipnotyzowana” – relacjonuje w książce „Dziewczyny sprawiedliwe”. – „Czy to się naprawdę wydarzyło? Dlaczego ten człowiek to zrobił? Co mu zrobiło to dziecko? To było dla mnie po prostu niepojęte”.

Ta manifestacja bezwzględności ze strony okupanta była dla niej tym bardziej porażająca, że ona sama, wraz z rodzicami, angażowała się w pomoc eksterminowanej ludności getta. W domu Jadwigi od jesieni 1942 roku ukrywały się dwie Żydówki. Karą za udzielanie im schronienia była śmierć – a teraz Jadwiga miała dowód na to, że funkcjonariusz, który ich zdemaskuje, nie będzie się wzdragał przed zabijaniem dzieci.

Poznaj poruszające historie Polek, które w czasie II wojny światowej narażały życie własne i najbliższych, by ratować posyłanych masowo na śmierć Żydów.

Polecamy:

Bibliografia:

Ilustracja tytułowa: zdjęcie z powstania w getcie warszawskim (fot. domena publiczna).

Autor
Anna Winkler
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk i pisarz. Autor książek takich jak "Damy polskiego imperium", "Epoka hipokryzji", "Epoka milczenia" czy "Damy złotego wieku". A od niedawna także redaktor naczelny WielkiejHISTORII.

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Anna Winkler

Doktor nauk społecznych, filozofka i politolożka. Zajmuje się przede wszystkim losami radykalizmu społecznego. Interesuje się historią najnowszą, historią rewolucji i historią miast, a także kobiecymi nurtami historii. Chętnie poznaje dzieje kultur pozaeuropejskich.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.