Józef Odi na zdjęciu obozowym.

Życie po Auschwitz. Jak byli więźniowie radzili sobie z traumą obozu?

Strona główna » II wojna światowa » Życie po Auschwitz. Jak byli więźniowie radzili sobie z traumą obozu?

Najpierw wydawało im się, że nigdy nie opuszczą piekła niemieckich obozów koncentracyjnych. Później okazało się, że to piekło nie chce wyjść z nich. Więźniowie, którzy przetrwali Auschwitz i inne kacety, już do końca życia musieli walczyć z traumą. Jak radzili sobie na co dzień?

Poniższe słowa to fragment rozmowy Niny Majewskiej-Brown z Anną Odi, córką więźnia KL Auschwitz Józefa Odiego (nr obozowy 61 615) oraz jego żony Miry, która przeszła Pawiak, Majdanek, Ravensbrück i Buchenwald. Wywiad znalazł się w książce pt. Ostatnia „więźniarka” z Auschwitz.


Reklama


***

Tylko ekstremalne warunki mogą określić, kim jesteśmy, jak się zachowamy, co zrobimy, a obóz był codziennym poligonem najbardziej skrajnych emocji i sytuacji. Dlatego sądzę, że nie o moje zadziwienia tu chodzi, ale o to, jak więźniów zaskakiwały ich własne postawy i zachowania. Jak ich sprawdzało życie, okoliczności, nieludzkie warunki egzystencji.

Nie wolno nam ich oceniać, bo nie wiemy, jak sami zachowalibyśmy się na ich miejscu, ale poza kilkoma mało szlachetnymi wyjątkami wszyscy zasługują na szacunek. A ci, którzy przeżyli, na podziw, że przetrwali takie piekło.

Rodzice Anny Odi: Józef i Mira (Mimi).
Rodzice Anny Odi: Józef i Mira (Mimi). Fotografie zamieszczone w książce Ostatnia „więźniarka” z Auschwitz.

Nieustanny lęk

Ojciec, po doświadczeniu obozu koncentracyjnego i nieustannego lęku, poznawszy nienawiść, nietolerancję i ich owoce, przestał wierzyć w Boga. Został ateistą, ale nigdy nie narzucał nam swoich poglądów. Nieraz powtarzał:

Gdzie był Bóg, gdy hitlerowcy masowo, na skalę przemysłową mordowali, gazowali, palili ludzi w piecach krematoryjnych? Gdzie był Bóg, gdy Niemcy unicestwiali co najmniej po trzy pokolenia rodzin… Jak mam w niego wierzyć?!


Reklama


Obóz zmienił go diametralnie, jak wszystkich więźniów. Czasami miesiącami w domu nie słyszeliśmy z jego ust żadnej historii dotyczącej jego tragicznych losów obozowych. Ale były też chwile, gdy powracał do tego tematu ze zdwojoną siłą, opowiadając nie o sobie, lecz o innych więźniach.

Miał okresy załamania, sięgał wówczas po alkohol, zamykał się w sobie, zasklepiał i na nowo przeżywał ból, żeby po jakimś czasie wrócić do „normalnego” zachowania, do życia. Musimy jednak zdawać sobie sprawę, że dla ludzi, którzy przeszli przez piekło obozu, nic już nie było „normalne”.

Fragment wywiadu, który czytasz został dołączony do książki Niny Majewskiej-Brown pt. Ostatnia „więźniarka” z Auschwitz.

Jestem przekonana, że wielu byłych więźniów, głównie mężczyzn, w podobny sposób odreagowywało pobyt w obozie. Rozważali, wspominali, nie umieli przezwyciężyć traumy. Zostali stłamszeni jako mężczyźni. Odebrano im męskość, upodlono, a w moim odczuciu o tym mężczyzna nie jest w stanie zapomnieć. Przeboleć.

„W domu zawsze musiało być coś do jedzenia”

Kobiety skupiały się na rodzinie, codzienności. Małych rzeczach. Na tym, żeby codziennie było co włożyć do garnka, w co się ubrać, na wychowywaniu dzieci, lekcjach, praniu, prasowaniu. Myślę, że instynkt macierzyński trochę je ratował.


Reklama


One nie mogły rozpaczać, wspominać, musiały działać dla własnych założonych po wojnie rodzin. I choć mama nie była wylewna w opisywaniu tych tragicznych kart jej życia, to czasem się otwierała. Kobiety mają chyba większą łatwość opowiadania, a ja najchętniej ze wszystkich jej słuchałam.

Obozowe doświadczenia rodziców sprawiły, że w domu zawsze musiało być coś do jedzenia i tego jedzenia nie wolno było marnować.

Józef Odi na zdjęciu obozowym.
Józef Odi na zdjęciu obozowym  (Archiwum Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu).

Tata świetnie gotował i chętnie karmił wszystkie okoliczne „auschwitzowe” dzieciaki. Jedna z sąsiadek nawet prosiła, żeby nie zachęcał jej syna niejadka do wspólnego dziecięcego biesiadowania, bo mały zaczął popadać w panikę, że znowu będzie musiał jeść.

Ale moi rodzice, w przeciwieństwie do wielu ludzi, którzy przeszli przez obozy, nigdy nie mówili: zrób to czy tamto, bo w obozie było tak a tak. Jestem im za to bardzo wdzięczna, bo dzięki temu nie przelali na mnie swojej obozowej traumy.

Przeczytaj też relację Józefa Odiego o tym, co esesmani kazali robić więźniom Auschwitz z Cyklonem B.


Reklama


Źródło

Powyższy tekst to fragment rozmowy Niny Majewskiej-Brown z Anną Odi, która została dołączona do książki pt. Ostatnia więźniarka z Auschwitz. Pozycja ukazała się nakładem wydawnictwa Bellona w 2021 roku.

Tytuł, lead, tekst w nawiasie kwadratowym i śródtytuły pochodzą od redakcji. Tekst został poddany obróbce redakcyjnej w celu wprowadzenia większej liczby akapitów.

Ostatnia „więźniarka” najgorszego miejsca na ziemi

ostatnia wiezniarka - baner

Współautor
Nina Majewska-Brown
Współautor
Anna Odi
3 komentarze

 

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Seryjni mordercy II RP (2020).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.