12 sierpnia 1920 roku. Polska stolica w przededniu bitwy warszawskiej

Strona główna » Międzywojnie » 12 sierpnia 1920 roku. Polska stolica w przededniu bitwy warszawskiej

13 sierpnia 1920 roku pod Warszawą rozpoczęła się najważniejsza bitwa epoki i jedna z najważniejszych w całych dziejach Polski. Co działo się w stolicy w przededniu kluczowego starcia? O czym 12 sierpnia pisały polskie i żydowskie gazety? Poniżej dziewięć wiadomości z tego dnia, zebranych przez Joannę Rolińską.

1. Słowa do ochotników

Odezwa generała Józefa Hallera do ochotników:

Ochotnicy! Nie zawiodłem się na was. W znużone szeregi walczących od lat dwu żołnierzy wnieśliście wiarę w zwycięstwo wraz z nową energią. Siła waszego oręża i potęga waszego ducha wspiera walczące szeregi armii, broni dostępu do murów Warszawy i brzegów świętej rzeki naszej Wisły. […] Wytrwajcie. Bóg z nami!

Józef Haller na fotografii z archiwów „Ilustrowanego Kuryera Codziennego”.

2. Obowiązkowa rejestracja gołębi

Dowództwo miasta komunikuje: „Wszyscy posiadacze gołębi pocztowych i zwykłych mają o tem zameldować do d. 14 sierpnia roku bieżącego celem rejestracji w dowództwie miasta, pokój n. 2. Nie stosujący się do tego rozkazu będą karani grzywną 10.000 mk lub 3 miesięcznem więzieniem”.

3. Szpital pokropiony

Kapelan Wojska Polskiego ksiądz Mauersberger poświęcił dziś szpital Czerwonego Krzyża (250 łóżek) w szkole Wawelberga i Rotwanda (Mokotowska 6).


Reklama


Na liście ofiarodawców na rzecz szpitala znajduje się m.in. firma C. Ulrych i K. Machlejd, ofiary złożono również na łóżko imienia generała Haukego-Bosaka.

4. Pomoc Żydów i dla Żydów

Redakcja wydawanej w języku jidysz gazety codziennej „Der Moment” zwraca się do Żydowskiego Komitetu Obrony Państwa:

Żydowska młodzież na rogach ulic rozdaje żołnierzom jedzenie, herbatę, owoce i papierosy; delegacje jeżdżą po obozach i bez względu na religię rozdzielają internowanym paczki. Działalność ta ma podwójne znaczenie: z jednej strony podbudowuje morale obrońców ojczyzny, a z drugiej – dla Żydów jest to kidusz Haszem, czyli uświęcenie Imienia Bożego.

Tekst stanowi fragment książki Joanny Rolińskiej pt. Lato 1920 (Bellona 2020).

Chcemy jednak zwrócić uwagę Komitetu na pomoc, z którą nie można zwlekać – jest to pomoc potrzebna tysiącom Żydów, których zabrano do robót pomocniczych wokół Warszawy; potrzebują oni przede wszystkim jedzenia, a są wśród nich i tacy, którzy żyli z dnia na dzień i swoim rodzinom nie zostawili środków na przeżycie.

5. Bezpłatne leczenie dla ochotników (w szpitalu żydowskim)

W tym samym numerze gazety czytamy:


Reklama


Zarząd Bikur cholim haklalit [rodzaj charytatywnej organizacji żydowskiej] na jednym z ostatnich posiedzeń postanowił: niezamożnym rodzinom osób, które przebywają w armii lub jako ochotnicy na innych urzędach państwowych, przysługuje – bez względu na narodowość – bezpłatna pomoc medyczna w postaci porad lekarskich w ambulatorium stowarzyszenia przy ul. Grzybowskiej 11 i wydawania lekarstw.

Główne ambulatorium stowarzyszenia wraz z apteką znajdują się przy ul. Grzybowskiej 11 i są czynne codziennie (oprócz piątku) od 9 rano do 8 wieczorem.

Pochód promujący wstępowanie do wojska. Warszawa, lipiec 1920 roku.

6. Gotowi do oblężenia

Warszawa posiada obecnie nienaruszony trzytygodniowy zapas mąki, a znaczne zapasy ziarna są już w drodze z księstwa poznańskiego i będą ściągnięte z woj. łódzkiego. Wiceminister Zaborowski:

Urodzaj ziemniaków zapowiada się tak dobrze i będzie ich ponad potrzebę kontyngensową tak wielki nadmiar, że […] po raz pierwszy od wybuchu wojny będą uruchomione wszelkie zakłady przetwórcze bez żadnego ograniczenia. […] Oczekiwany jest znaczny spadek cen ziemniaków.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

7. Zioła pilnie potrzebne

Zarząd Stowarzyszenia Zjednoczonych Ziemianek zwraca się z prośbą do stowarzyszonych o przysyłanie do swojej siedziby (Świętokrzyska 13) ziół leczniczych: rumianku, mięty, kwiatu lipowego i bzowego, suszonych czarnych jagód, które „obecnie są nieodzowne wobec szerzących się epidemii oraz o śpieszne nadsyłanie tłuszczów”.

8. Dezerterzy rozstrzelani

Wykonano kolejne wyroki – kary śmierci za dezercję. 11 sierpnia o g. 6.35 na Cytadeli rozstrzelany został szeregowy Władysław Świerczyński, a 12 sierpnia o g. 5.22 szeregowi: Władysław Różański, Marjan Olszak i Jan Korlak.


Reklama


9. Godzina policyjna i (nie)przesunięte premiery

Od dziś władze miasta wprowadzają godzinę policyjną, od godziny 10 wieczorem do 4 rano i nakaz, aby przedstawienia teatralne i seanse kinowe nie zaczynały się później niż o 6.30.

W gazetach drukowanych ostatniej nocy premiera rewii Andrzeja Własta w Mirażu (Nowy Świat 63), w reżyserii Grodnickiego, zapowiadana jest jeszcze na godzinę 20.

Przeczytaj też o jednej z najodważniejszych kobiet wojny polsko-bolszewickiej. Po śmierci spotkało ją unikalne wyróżnienie.

Źródło

Powyższy tekst stanowi fragment książki Joanny Rolińskiej pt. Lato 1920. Ukazała się ona nakładem Bellony (2020). Dowiedz się więcej w księgarni wydawcy.

Autor
Joanna Rolińska
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.