„A chcę dożyć tej chwili, kiedy będę mogła…”. O tym marzyła żydowska nastolatka pod niemiecką okupacją

„A chcę dożyć tej chwili, kiedy będę mogła podnieść głowę w górę, kiedy będę równym, wolnym człowiekiem w wolnym, demokratycznym kraju” – zapisała w swoim dzienniku pod koniec lipca 1941 roku żydowska nastolatka. O czym jeszcze marzyła?

Reni Spiegel zaczęła prowadzić swój dziennik w styczniu 1939 roku, jako niespełna piętnastolatka. Starała się dodawać kolejne wpisy na bieżąco. Nawet po wybuchu II wojny światowej nie porzuciła codziennej rutyny.


Reklama


Mieszkając z dziadkami w prawobrzeżnej części Przemyśla, w wyniku podziału podbitej Polski między III Rzeszę i Związek Radziecki znalazła się po stronie, która przypadła Stalinowi.

Do czasu niemieckiej inwazji na ZSRR prowadziła tam względnie normalne życie. Wszystko uległo dramatycznej zmianie po 22 czerwca 1941 roku, kiedy Wehrmacht ruszył na Kraj Rad.

Renia (po prawej) i jej przyjaciółka Nora na zdjęciu z 1940 roku
Renia (po prawej) i jej przyjaciółka Nora na zdjęciu z 1940 roku. Zdjęcie z książki Dziennik Reni Spiegel. (materiały prasowe)

„My musieliśmy to wszystko przyjmować w milczeniu.”

Teraz jako Żydówka stała się ofiarą nazistowskiej polityki rasowej. Wrażliwa dziewczyna była przerażona nową rzeczywistością. 28 lipca sporządziła szczególnie poruszającą notkę, w której pisała:

Wczoraj byłam świadkiem bicia Żydów. Jakiś potworny Ukrainiec w niemieckim mundurze bił każdego napotkanego. Bił i kopał, a my byliśmy bezsilni, tak słabi, tak niezdolni… My musieliśmy to wszystko przyjmować w milczeniu.


Reklama


Jednocześnie dodawała, że „w tej chwili jedyną pociechą dla mnie była myśl o zemście, o tak, zemsta jest słodka. Lecz nie powinna być krwawa”. Siedemnastolatka przelewała także na papier swoje najskrytsze marzenia, notując:

A chcę dożyć tej chwili, kiedy będę mogła podnieść głowę w górę, kiedy będę równym, wolnym człowiekiem w wolnym, demokratycznym kraju! Ja chcę być wtedy szczęśliwa z Zygiem, z wszystkimi, którzy przeszli przez to piekło hańby, rzezi i poniżenia.

Artykuł stanowi fragment książki Dziennik Reni Spiegel. Życie młodej dziewczyny w cieniu Holokaustu (Prószyński i Sk-a 2020).
Artykuł powstał w oparciu o Dziennik Reni Spiegel. Życie młodej dziewczyny w cieniu Holokaustu (Prószyński i Sk-a 2020).

Chcę być szczęśliwa, chcę, by się spełniły marzenia, i Ty mi w tym pomożesz, Boże, bo wierzę w Ciebie, bo mnie jeszcze nigdy nie zawiodłeś!

„Żal mi tych młodych, zmęczonych chłopców”

Co szczególnie uderzające, w tym samym wpisie Renia wspominała również o rannych niemieckich żołnierzach wracających z frontu. Wbrew temu, czego można by się spodziewać wcale nie pałała do nich nienawiścią:


Reklama


Żal mi ich. Żal mi tych młodych, zmęczonych chłopców, którzy mają daleko do ojczyzny, matki, żony, może do dzieci. I za nich ktoś się gorąco modli i za nich ktoś w bezsenne noce łzy roni. I taki już ironiczny jest los…

Marzenia Reni nigdy się nie spełniły. Nie przeżyła wojny. Została zamordowana przez Niemców 30 lipca 1942 roku. Okupację przetrwał za to jej ukochany Zyga, czyli Zygmunt Schwarzer. To właśnie on ocalił zapiski dziewczyny, które są niezwykłym świadectwem dorastania w cieniu koszmaru II wojny światowej.

Pamiętnik „polskiej Anny Frank”

Bibliografia

Renia Spiegel, Dziennik Reni Spiegel. Życie młodej dziewczyny w cieniu Holokaustu, Prószyński i Sk-a 2020.

Autor
Rafał Kuzak
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Seryjni mordercy II RP (2020).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.