Druga żona Bolesława Chrobrego. Kim była i skąd pochodziła tajemnicza księżniczka?

 „Pojął za żonę Węgierkę, z którą miał syna Bezpryma, lecz i ją również przepędził”. To wszystko, co źródła mówią na temat drugiej małżonki Bolesława Chrobrego. Czyżby właśnie udało się odkryć tożsamość tajemniczej księżniczki?

Cytowana relacja pochodzi z kroniki biskupa Thietmara – jednego z podstawowych źródeł wiedzy o panowaniu pierwszego polskiego króla. Autor wspomniał w swoim obszernym tekście o wszystkich czterech żonach Chrobrego. Dwóm pierwszym poświęcił jednak zaledwie pojedyncze zdania. Były to małżeństwa krótkie i zakończone bezceremonialnym pozbyciem się partnerek.


Reklama


Szczególnie wiele pytań przynosi drugi z tych związków, zawarty prawdopodobnie w 986 roku. Urodził się z niego pierworodny syn władcy, przez co przepędzenie matki wydaje się wyjątkowo szokujące. Co więcej źródło nie pozwala w jasny sposób wskazać czyją córką była i jak nazywała się nieszczęsna władczyni.

Wadliwa teoria

Formułowano różne koncepcje na ten temat. Najczęściej, w oparciu o sporo późniejsze źródła, wskazywano, że na Bolesława Chrobrego wydano córkę węgierskiego księcia Gejzy – a tym samym siostrę świętego Stefana. Wyjaśnienie to było jednak wielokrotnie kwestionowane. Wątpił w nie autor Rodowodu pierwszych Piastów Kazimierz Jasiński, a także znany węgierski mediewista, György Györffy.

Bolesław Chrobry według Stanisława Heykowskiego.
Bolesław Chrobry według Stanisława Heykowskiego.

Ten ostatni zwrócił uwagę, że Thietmar kojarzył postać księcia Gejzy i podał sporo szczegółów na jego temat w innej partii swojej kroniki. Jeśli w tym konkretnym przypadku nie potrafił wskazać pochodzenia żony Chrobrego (a zrobił to przy wszystkich pozostałych małżonkach władcy!), to najwidoczniej była ona „latoroślą jednego z Arpadów, którego imienia Thietmar po prostu nie znał”.

Rozrośnięte struktury władzy w kraju Węgrów są słabo rozpoznane, podobnie jak genealogia pierwszych Arpadów. W efekcie połowica Chrobrego zadomowiła się w literaturze jako tajemnicza „N.N”.


Reklama


Inne spojrzenie

Nowe rozwiązanie zagadki zaproponował gdański mediewista profesor Błażej Śliwiński. Połączył on szereg przesłanek, które już wcześniej omawiano w literaturze.

Wskazał na interesy Mieszka I około 986 roku (małżeństwo zawarto w okresie wielkiej ekspansji Piastów na południe, kosztem Czechów) oraz sytuację polityczną na Węgrzech w tym czasie.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Gejza nie rządził bezpośrednio całym krajem, a tylko jego północno-zachodnią częścią. Na północnym wschodzie panowali cieszący się sporą niezależnością książęta siedmiogrodzcy.

„Logicznym jest domysł o większym zysku w celach realizacji politycznego planu [Mieszka] ze związków z rodem władców Siedmiogrodu, [niż z Gejzą]” – stwierdził Śliwiński.

Książę Gejza i jego żona Sarolta na XVI-wiecznej miniaturze.

Przypomniał też o istnieniu w tym czasie na Węgrzech grodu określanego mianem Bezprem (obecny Veszprem). Właściwie identyczne imię otrzymał syn Chrobrego, możliwe więc, że gród został założony lub był zarządzany przez jego przodka, bądź też krewnego.

Tej teorii nie sposób potwierdzić, wiadomo natomiast, że bliskie związki z ośrodkiem miała żona Gejzy, Sarolta, pochodząca… właśnie z dynastii książąt siedmiogrodzkich.


Reklama


Czy to tak miała na imię?

W oparciu o obszerną argumentację, zamieszczoną w książce Bezprym. Pierworodny syn pierwszego króla Polski Śliwiński doszedł do następujących wniosków:

Węgierska żona Bolesława Chrobrego najpewniej pochodziła z książąt siedmiogrodzkich, była córką Gyuli Starszego, syna Horka, a więc i także siostrą Sarolty. (…) Z przekazu „Gesta Hungarorum” znana jest jej siostra, imieniem Karolda. Nic o niej więcej ze źródeł nie wiadomo, jest to jedyna w ogóle o niej wzmianka. 

Bolesław Chrobry na ilustracji z XIX-wiecznego pocztu władców polskich.

Zdaniem autora najprawdopodobniej to właśnie wspomniana Karolda była drugą żoną Chrobrego i matką jego syna.

Historycy węgierscy twierdzą wprawdzie, że Karolda zawarła małżeństwo na Węgrzech i że była matką jednego z głównych wodzów armii świętego Stefana – wpływowego możnego Doboki. To jednak w żaden sposób nie podważa ustaleń profesora Śliwińskiego. 


Reklama


Nie można wykluczyć, że wcześniej młoda księżniczka wdała się w krótkotrwały i brutalnie zakończony związek z wielkopolskim następcą tronu. Czy jednak tak rzeczywiście było?

Przeczytaj też o pierwszej polskiej królowej. Czy naprawdę zdradziła Polskę i dla własnej korzyści ukradła koronę Piastów?

Bibliografia

  1. Śliwiński B., Bezprym. Pierworodny syn pierwszego króla Polski, Avalon 2014.
  2. Györffy G., Święty Stefan. Król Węgier, Rytm, 2003.
  3. Jasiński K., Rodowód pierwszych Piastów, Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, 2004.
Autor
Kamil Janicki
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.