Edukacja Elżbiety II. Po tym, czego jej uczono bała się usiąść do stołu z obcymi ludźmi

Strona główna » Międzywojnie » Edukacja Elżbiety II. Po tym, czego jej uczono bała się usiąść do stołu z obcymi ludźmi

„Przy stole nie rozumiem, o czym rozmawiają ludzie wokół mnie. Ogarnia mnie przerażenie na myśl o zasiadaniu wśród cudzoziemców dyskutujących na tematy, które są mi kompletnie nieznane” – przyznawała w jednej z prywatnych rozmów przyszła królowa Elżbieta II. O tym jak wyglądała edukacja córek króla Jerzego VI pisze Iwona Kienzler w książce pt. Elżbieta II. Niezwykła królowa.

Kiedy panna [Marion] Crawford obejmowała posadę guwernantki księżniczek [Elżbiety i Małgorzaty], usłyszała od ich dziadka, króla Jerzego V: „Niech pani nauczy dziewczynki podstawowych umiejętności: czytania, pisania i rachowania”.


Reklama


Królewskie wykształcenie

Na szczęście Crawfie była nowoczesną i wyemancypowaną kobietą, która doceniała wagę edukacji, dlatego rozszerzyła program nauki swoich podopiecznych o historię, geografię, matematykę, literaturę i poezję. Inne guwernantki uczyły je muzyki, tańca oraz języka francuskiego, które obie księżniczki doskonale opanowały.

Niestety, na edukację następczyni tronu negatywny wpływ miała ugruntowana przez pokolenia obawa przed zasiadającym na tronie intelektualistą, dlatego program nauczania przyszłej monarchini nie obejmował historii ogólnej ani nauk ścisłych, poza matematyką.

Król Jerzy VI i 11-letnia księżniczka Elżbieta (domena publiczna).
Król Jerzy VI i 11-letnia księżniczka Elżbieta (domena publiczna).

Zastępca dyrektora Eton College, Henry Marten, uczył ją za to historii prawa państwowego, brytyjskiej historii oraz heraldyki, a ona pod jego czujnym okiem czytała pisma Waltera Bagehota poświęcone dziejom brytyjskiej monarchii.

W efekcie miała olbrzymie luki w wykształceniu ogólnym i kiedy jako dorosła osoba usłyszała o Dantem, myślała, że mowa o koniu wyścigowym o takim imieniu, a tytuł Boska komedia nic jej nie mówił. „Przy stole nie rozumiem, o czym rozmawiają ludzie wokół mnie. Ogarnia mnie przerażenie na myśl o zasiadaniu wśród cudzoziemców dyskutujących na tematy, które są mi kompletnie nieznane” – zwierzyła się kiedyś Crawfie.


Reklama


Zapewne to sprawiło, że dołożyła wszelkich starań, aby jej syn i następca tronu otrzymał uniwersyteckie wykształcenie, co jej się w pełni udało. Paradoksalnie jednak królewskie wykształcenie spędza sen z oczu poddanych Karola III, który jeszcze jako następca tronu zapowiadał, że gdy zostanie monarchą, będzie głośno wypowiadał swoje opinie.

Jak tłumaczył, gdyby jego rodzice oraz ich polityczni doradcy chcieli uczynić z niego marionetkowego władcę, pozbawionego prawa do własnych poglądów, nie powinni byli posyłać go do szkoły, „gdzie faworyzowano podejmowanie inicjatyw”, ani tym bardziej na uniwersytet, gdzie „nieuchronnie zaczyna się zgłębiać problemy”.

Tekst stanowi fragment książki Iwony Kienzler pt. Elżbieta II. Niezwykła królowa (Bellona 2022).
Tekst stanowi fragment książki Iwony Kienzler pt. Elżbieta II. Niezwykła królowa (Bellona 2022).

Wpływ babki

Wielki wpływ na ukształtowanie charakteru i poglądów przyszłej królowej miała jej ukochana babcia, królowa Maria, która starała się nie tylko wpoić wnuczce królewskie maniery i zasady etykiety, ale także nauczyć ją właściwego, oczywiście w jej rozumieniu, podejścia do obowiązków państwowych i królewskich.

Zdaniem (…) lady Campbell, biografki królowej matki, żona Jerzego VI po śmierci teścia reglamentowała teściowej kontakty z Lilibet i Małgorzatą. Jeżeli rzeczywiście tak było, to Elżbietę czekała niemiła niespodzianka, bo jej starsza córka wdała się w królową Marię.


Reklama


Nie wiadomo, czy sprawiły to odziedziczone po niej geny, czy też jest to efekt wpływu, jaki stara królowa wywarła na wnuczkę, bo Lilibet od zawsze sumiennie wywiązywała się ze swoich monarszych obowiązków, dokładnie tak, jak czyniła to jej babcia, podobnie podchodziła też do instytucji monarchii.

Nawet jadąc w karecie, przyjmowała pozę swojej królewskiej babki, gdyż podobnie jak czyniła to niegdyś królowa Maria, nie opierała się o siedzenie, ale siedziała wyprostowana jak struna, trzymając plecy kilka centymetrów od oparcia siedziska w pojeździe. W niczym nie przypominała natomiast swojej matki, lubującej się w dobrej zabawie i wręcz hedonistycznych przyjemnościach.

Królowa Maria oraz księżniczki Elżbieta i Małgorzata. Zdjęcie z maja 1939 roku (domena publiczna).
Królowa Maria oraz księżniczki Elżbieta i Małgorzata. Zdjęcie z maja 1939 roku (domena publiczna).

Wydaje się jednak, że teza o niechęci, jaką żona Bertiego darzyła swoją teściową, jest mocno przesadzona, z innych źródeł wynika bowiem, że wysoko ceniła starą królową i znajdowała się pod jej przemożnym wpływem. „Panowanie Jerzego VI to w rzeczywistości wielopoziomowy matriarchat w przebraniu – twierdziła żona księcia Windsoru, Wallis. – Królowa Maria rządzi żoną króla, a żona rządzi królem” .

Kto jak kto, ale małżonka Davida z pewnością nie zatrzymywałaby dla siebie informacji o niechęci Elżbiety do jej teściowej.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Jeszcze gorzej w przypadku Małgorzaty

Żona Bertiego, która, jak wiadomo, nie otrzymała stosownego wykształcenia, nie widziała potrzeby przeciążania nauką swoich córek. Z bólem zgodziła się ostatecznie na poszerzony program nauki Lilibet ze względu na funkcję, którą będzie pełnić w przyszłości, ale młodszą starała się przed tym uchronić.

Wciąż była wierna zaszczepionemu jej w dzieciństwie przekonaniu, że dla panien z dobrego domu ważniejsza niż książkowa wiedza i erudycja jest ogłada towarzyska.


Reklama


Jak twierdzi przyjaciółka młodszej siostry Elżbiety lady Anne Glenconner, Małgorzata nie miała dostępu do edukacji na takim poziomie, jaki zapewniono przyszłej królowej:

Jej miała wystarczyć francuska guwernantka, która kazała ćwiczyć gamy i pasaże na pianinie. Margot do końca życia miała żal do matki, że odmówiono jej nauki.

Księżniczki Elżbieta i Małgorzata na zdjęciu wykonanym w 1943 roku (domena publiczna).
Księżniczki Elżbieta i Małgorzata na zdjęciu wykonanym w 1943 roku (domena publiczna).

Co gorsza, w przeciwieństwie do Elżbiety, w tej kwestii księżniczka nie mogła liczyć na pomoc babci May, zresztą stara królowa nigdy nie pokochała swojej młodszej wnuczki równie mocno jak Lilibet.

Starsza pani nie mogła pojąć niedojrzałego jej zdaniem zachowania Małgorzaty, a zamiłowanie księżniczki do tańca uznawała wręcz za godne potępienia. Na szczęście Lilibet nie sprawiała takich problemów.

Źródło

Tekst stanowi fragment książki Iwony Kienzler pt. Elżbieta II. Niezwykła królowa. Ukazała się ona w 2022 roku nakładem wydawnictwa Bellona.

Historia życia i panowania Elżbiety II

Autor
Iwona Kienzler

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Damy srebrnego wieku, Damy złotego wiekuDamy Władysława Jagiełły, Epoka hipokryzji czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Wawel. Biografia (2022).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.