Irokezi w walce. Ilustracja z XVII wieku

Irokezi w wojnie królowej Anny. Pierwszy atak biologiczny w historii Ameryki Północnej?

Kiedy Europejczycy przekazali rdzennym Amerykanom koce, którymi wcześniej przykrywano ludzi chorych na ospę, z pełną premedytacją doprowadzili do jednej z najbardziej niszczycielskich epidemii w dziejach. To wcale nie był jednak pierwszy atak biologiczny w historii kontynentu. podobną metodę już wcześniej sięgnęli… sami „Indianie”.

Pierwszy znany atak biologiczny w dziejach Ameryki Północnej nastąpił w roku 1710. Trwała wówczas tak zwana wojna królowej Anny: konflikt między Wielką Brytanią oraz sojuszem francusko-hiszpańskim o dominację na kontynencie. W walki zostali wmieszani także rdzenni mieszkańcy: zwłaszcza liga plemion irokeskich.


Irokezi formalnie sprzymierzyli się z Brytyjczykami. Nie zamierzali jednak dopuścić, by ci odnieśli pełen, bezapelacyjny sukces militarny. Aż nazbyt dobrze rozumieli, że w razie wyparcia Francuzów, słudzy Jego Królewskiej Mości przestaną się z nimi liczyć i złamią wszelkie złożone zawczasu obietnice.

Należało zrobić wszystko, byle utrzymać niepewną równowagę sił między mocarstwami. Nawet jeśli wymagało to najbardziej wyrachowanych podstępów.

„Tylko szukali dróg pognębienia tej potęgi”

W połowie września 1710 roku brytyjski kontyngent, liczący 2500 żołnierzy, ruszył na północ prowincji Nowy Jork, by ustanowić przyczółek nad jeziorem St. Sacrament (obecnie jezioro George). Siłom kolonialnym towarzyszyły licznie zastępy Irokezów.

Jezioro George w połowie XIX wieku. To w drodze nad ten zbiornik wodny doszło do pierwszego znanego ataku biologicznego w historii Ameryki Północnej.

O tym co nastąpiło, pisał kronikarz tych wydarzeń, francuski jezuita Pierre François Xavier de Charlevoix:

Irokezi dołączyli do Anglików dopiero, gdy mieli pełne przekonanie, że ci tak bardzo urośli w siłę, iż nawet bez ich pomocy zdołają zająć Montreal. Potajemnie tylko szukali dróg pognębienie tej potęgi, a wreszcie podjęli następujące kroki.


Armia stanęła nad niewielką rzeką. Irokezi, którzy niemal cały swój czas spędzali na łowach, zatrzymali się zaraz powyżej angielskiego obozu. Tam zaczęli wrzucać do wody skóry wszystkich zwierząt, które wzięli pod nóż i tym sposobem doprowadzili do zanieczyszczenia rzeki.

Anglicy, zupełnie nieświadomi ich zdrady, nadal pili wodę, i tak wielu wyzionęło ducha, że (…) [późniejsi francuscy obserwatorzy] naliczyli ponad tysiąc grobów.

Dowództwo nie miało innego wyjścia, jak tylko wstrzymać ofensywę. „Brytyjczycy spalili swoje łodzie i forty, a następnie zarządzili odwrót” – pisze Mark Wheelis w pracy Biological warfare before 1914. Irokezi, przynajmniej chwilowo, odnieśli zamierzony sukces.

Przeczytaj też o tym, jak rdzenni Amerykanie reagowali na pierwszych napotkanych Europejczyków.


Bibliografia:

  • Wheelis Mark, Biological warfare before 1914 [w:] Biological and Toxin Weapons: Research, Development, and Use from the Middle Ages to 1945, red. Erhard Geissler, John Ellis van Courtland Moon, Oxford University Press, 1999.

Ilustracja tytułowa: Irokezi w walce. Ilustracja z XVII wieku

Autor
Kamil Janicki
1 komentarz
  • Pierwsze zdanie podsumowania artykułu mija się z prawdą. Jest tylko jeden znany przypadek (oblężenie Fortu Pitt w 1763 r.) przekazania Indianom dwóch kocy i jednej chusteczki ze szpitala dla chorych na ospę. Skutek tego ataku biologicznego jest nieznany.

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Anna Winkler

Doktor nauk społecznych, filozofka i politolożka. Zajmuje się przede wszystkim losami radykalizmu społecznego. Interesuje się historią najnowszą, historią rewolucji i historią miast, a także kobiecymi nurtami historii. Chętnie poznaje dzieje kultur pozaeuropejskich.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.