Jak więźniowie Auschwitz-Birkenau zdobywali żywność, odzież i lekarstwa? Relacja polskiej więźniarki

Racje żywnościowe, jakie otrzymywali więźniowie Auschwitz-Birkenau były głodowe. Gdyby osadzeni na własną rękę nie „organizowali” jedzenia oraz innych niezbędnych produktów nie mieliby żadnych szans na przetrwanie. O tym, jak to wyglądało opowiedziała w swojej relacji Helena Włodarska, więźniarka nr 37625.

W języku obozowym słowo „organizacja” miało bardzo szeroki zasięg działania, jak: wymiana żywności, inaczej handel wymienny, przemyt i inne formy. Wielkim przestępstwem była kradzież chleba lub czegokolwiek współwięźniowi.


Reklama


„Organizowanie” żywności w Auschwitz?

Pozwolę sobie przytoczyć kilka charakterystycznych sposobów „organizowania”, które najczęściej stosowano. Jak wiadomo, lagrowe racje żywnościowe były tak skąpe, że powodowały choroby głodowe i całkowite wyniszczenie organizmu.

Więźniarki i więźniowie pracujący w kuchni umieszczali w pojemnikach na spodzie gotowane ziemniaki w skórkach, nakrywając je z wierzchu śmieciami, skąd wywożący mogli je wydobyć i zaspokoić głód. Ukradkiem wydawano też większą ilość zup, niż było wyznaczone.

Aby przetrwać więźniowie Auschwitz-Birkenau musieli cały czas "organizować" dodatkową żywność (domena publiczna).
Aby przetrwać więźniowie Auschwitz-Birkenau musieli cały czas „organizować” dodatkową żywność (domena publiczna).

Ci, którzy dochodzili do pracy na polach uprawnych (Budy, Hermenże, Rajsk), mogli sami się dożywić i jeszcze przynieść innym trochę marchwi, pietruszki, brukwi, listki kapusty zjadane na surowo, gdyż o gotowaniu nie można było marzyć. Schowane pod pasiakami i niewidoczne przy przejściu przez bramę do obozu.

Istniało „komando” mierników, elektrykarzy, którzy mieli możliwość kontaktów z ludnością cywilną. Mieszkańcy okolicznych wiosek wykładali żywność w umówionych miejscach, skąd więźniowie ją zabierali, dzieląc między sobą.

Przeczytaj też: Spalili strażników żywcem w piecu krematoryjnym. Największy bunt więźniów w Auschwitz

Było również tzw. „Scheissekomando” przyjeżdżające z Oświęcimia I do wywożenia nieczystości w Brzezince. Beczkowóz miał podwójne dno, gdzie przewożono leki, materiał opatrunkowy, drobne narzędzia lekarskie przesyłane również z organizacji tamtego terenu.

Paczki żywnościowe

Fabryka chemiczna IG Farben z Oświęcimia zatrudniała więźniów i ludność cywilną. Ci ostatni oddawali swoje posiłki współtowarzyszom, przynosząc jeszcze dla nich z domu paczki żywnościowe.


Reklama


W 1943 roku, to jest początek mojego pobytu w obozie, było dozwolone przesyłanie paczek od rodzin. Mnie zezwolono napisać pierwszy list do Rodziców dopiero po 5 miesiącach.

W tym czasie ciężko chorowałam i wtedy otrzymałam skromną paczkę, którą podzieliłam się z koleżankami. (…)

Powyższa relacja znalazła się w aneksie książki Niny Majewskiej Brown pod tytułem Anioł życia z Auschwitz, zainspirowanej losami Stanisławy Leszczyńskiej, słynnej położnej z Auschwitz.

„Organizowanie” odzieży w Auschwitz

Sama pracowałam w takim „komandzie” w ciągu kilku miesięcy w 1944 roku i przykładowo opiszę, jak się odbywała „organizacja”.

Po rannym apelu, idąc do pracy, wkładałam podarte „łachy” i drewniaki, na co nie zwracały uwagi dozorczynie Niemki, w czym kto przychodzi. Przy sortowaniu były piękne suknie, futra, wytworna bielizna, co nęciło wzrok, lecz rozsądek dyktował ostrożność.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Ubierałyśmy po jednej sztuce zwykłej bielizny, ciepłą suknię, sweter, pończochy, dobre buty, ciepłą chustkę, wszystkie w ciemnych kolorach. Po pracy zawsze była rewizja przy wyjściu, a my, skurczone, podszyte strachem, czekałyśmy, czy co nie rzuci się w oczy naszym oprawczyniom.

Zawsze udawał się przemyt, a po przyjściu do bloku oddawałam potrzebującym koleżankom. W następnym dniu znowu ubierałam, co najgorsze, i tak historia powtarzała się codziennie.

Więźniowie Auschwitz-Birkenau pracujący przy sortowaniu ubrań (domena publiczna).
Więźniowie Auschwitz-Birkenau pracujący przy sortowaniu ubrań (domena publiczna).

Nosiłyśmy również do „sauny” obuwie dla wyjeżdżających transportem. Odbywało się to w ten sposób, że do koca nałożono sporo par butów nieprzeliczonych, trzymając za rogi koc, szłyśmy powoli, obserwując, czy jest obecny esesman. Jeżeli teren był bezpieczny, wyrzucałyśmy kilka par butów na ziemię, które w momencie znikały zabrane przez więźniarki.

Jak organizowano leki w Auschwitz?

Rewir kobiecy w Brzezince w 1943 roku był obsadzony przez polskie i radzieckie lekarki więźniarki oraz pielęgniarki nieujawniające oficjalnie swego zawodu. Personel lekarski organizował leki z aptek esesmańskich, oddawał własne środki przysyłane od rodzin do ratowania życia więźniarek. (…)


Reklama


Wszystkie transakcje na terenie rewiru, jak handel wymienny, przemyt i inne formy, były przeprowadzane z wielką czujnością i w ścisłej konspiracji, obawiając się donosicieli, co groziło „bunkrem”, a nawet karą śmierci.

Miejscem wymiany po wieczornym apelu były małe pola między blokami lub zakątki między pryczami. (…)

Muszę przyznać, że w obozie było wiele jednostek żerujących na krzywdzie współwięźniarek. Utkwił mi w pamięci pewien fakt, jeden z wielu świadczących o pasożytnictwie.

Stefania za czyny swojego męża trafiła do Auschwitz (Creatief/CC-BY-S.A.-3.0).
W Auschwitz trafiali się rzecz jasna również tacy, którzy żerowali na krzywdzie współwięźniów (Creatief/CC-BY-S.A.-3.0).

W pierwszych dniach marca 1943 roku z bloku śledczego w Oświęcimiu I przyprowadzono do Brzezinki dużą grupę więźniarek. Byłyśmy jeszcze we własnych ubraniach i czekałyśmy 2 dni między blokami na miejsce przeznaczenia, bez dachu nad głową. Każda z nas była zmaltretowana, zziębnięta, głodna i były wypadki omdlenia.

W tym czasie podeszła do naszej grupy więźniarka w starszym wieku, mówiąc szeptem: „Jeśli macie pierścionki, zegarki i inną biżuterię, to dajcie, a ja wam przyniosę chleba”. Prawie wszystkie oddały, co miały wartościowego. Niestety nie widziałyśmy jej więcej.

Przeczytaj również o jednej z najokrutniejszych kar jakie stosowali Niemcy w Auschwitz-Birkenau. „Była to męczarnia nie do opisania”


Reklama


Źródło:

Powyższa relacja znalazła się w aneksie książki Niny Majewskiej Brown pod tytułem Anioł życia z Auschwitz, zainspirowanej losami Stanisławy Leszczyńskiej, słynnej położnej z Auschwitz.

Niezwykła opowieść na kanwie losów położnej z Auschwitz

Tytuł, lead i śródtytuły pochodzą od redakcji. W celu zachowania jednolitości tekstu usunięto przypisy, znajdujące się w wersji książkowej. Tekst został poddany obróbce redakcyjnej w celu wprowadzenia większej liczby akapitów.

Autor
Helena Włodarska
1 komentarz
  • Historii nigdy dość i trzeba pielęgnować wszystko to co powtórzyć nigdy się nie może. Niestety należy pamiętać by historia naszych bohaterów nigdy nie była wykożystywana do celów tworzenia i umacniania nowoczesnych celów politycznych. Przypisywanie oraz włączanie jej do propagandowych wystąpień politycznych jest wielkim nadużycie. Niekiedy powoływanie się na historie z okupacji przez ludzi czyniących i głoszących np. tezę Polska tylko dla Polaków lub rasistowskie zmiany czynią zło. Jestem wnukiem jednego z bohaterów słynnej akcji i od lat obserwuję jak głoszą historię Ci którzy tego nie powinni.

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.