Kara słupka w Auschwitz-Birkenau. „Była to męczarnia nie do opisania”

Więźniowie w Auschwitz-Birkenau byli narażeni na wiele okrutnych kar. Jedna z nich cieszyła się szczególnie złą sławą. Dla wielu osadzonych kara słupka była równoznaczna z wyrokiem śmierci.

Niemcy skazywali osadzonych w Auschwitz-Birkenau na karę słupka niemal od pierwszych dni funkcjonowania obozu. Jak podkreślała Irena Strzelecka, jedna z najbardziej zasłużonych badaczek historii hitlerowskiej fabryki śmierci, często przesądzała ona o losie więźnia.


Reklama


Wyrwane stawy, zerwane ścięgna

Sadystyczna tortura polegała na tym, że nieszczęśnikowi wiązano łańcuchem ręce za plecami, a następnie „wieszano na haku na wysokości uniemożliwiającej oparcie się stopami o ziemię”. Często karę stosowano w kilkugodzinnym wymiarze. Dzielono ją przy tym na „raty” trwające zwykle po 60 minut.

Okrucieństwo kary było tym większe, że esesmani lub więźniowie funkcyjni nierzadko bujali ciałem skazańca, zwiększając jego katusze. Gdy zaś więzień tracił przytomność, polewano go wodą i kontynuowano dręczenie.

Stefania za czyny swojego męża trafiła do Auschwitz (Creatief/CC-BY-S.A.-3.0).
Niemcy stosowali karę słupka w Auschwitz niemal od samego początku funkcjonowania obozu (Creatief/CC-BY-S.A.-3.0).

Po takim bestialskim znęcaniu się więźniowie mieli powykręcane stawy oraz zerwane ścięgna ramion, co sprawiało, że nie mogli wykonywać żadnej pracy fizycznej. Niezdolność do harówki ponad siły w obozie koncentracyjnym oznaczała zaś niemal pewną śmierć.

W trakcie przeprowadzanych regularnie selekcji „bezproduktywni” osadzeni trafiali „do gazu”. Tylko pomoc towarzyszy niedoli mogła uratować ich od tego losu.

Przeczytaj też: Załoga Auschwitz-Birkenau. Ilu ludzi pracowało w fabryce śmierci i co dokładnie o nich wiadomo?

Za co karano?

Na karę słupka skazywano między innymi za takie „przestępstwa”, jak próba ogrzania zmarzniętych stóp przy koksowniku, przejście z jednej części baraku do drugiej bez pozwolenia czy wreszcie wstawienie się za bitym kolegą.

W przypadku Mieczysława Albina, który był jednym z pierwszych polskich więźniów skierowanych do Auschwitz (więcej o Polakach w Auschwitz przeczytasz w tym artykule) przewina polegała na tym, że w czasie pracy podniósł niedopałek cygara, który wyrzucił esesman.


Reklama


Miał ogromnego pecha. Gdy już chował swą zdobycz zauważył go Gerhard Palitzsch – jeden z najbardziej sadystycznych strażników w Auschwitz.

Zbrodniarz z zakonu Himmlera polecił Albinowi, aby ten pokazał, co trzyma w ręku. Zdenerwowany Polak nie miał wyjścia. Na domiar złego, zapomniał zdjąć czapkę, co było obowiązkiem w takich sytuacjach. Rozwścieczony esesman uderzył go w twarz i zanotował jego numer. W trakcie wieczornego apelu Albina skazano na godzinę słupka.

Powyższa, autentyczna relacja z II wojny światowej została zamieszczona w książce Niny Majewskiej-Brown Dwie twarze. Życie prywatne morderców z Auschwitz (Bellona 2020).
Inspiracją do opublikowania tego tekstu była książka Niny Majewskiej-Brown pt. Dwie twarze. Życie prywatne morderców z Auschwitz (Bellona 2020).

Wyłamane obojczyki

W spisanej po wojnie relacji były już więzień opowiadał, co stało się później:

Po apelu zabrał mnie Blockführer na blok nr 2, wezwał blokowego i wyprowadził mnie na strych, i tam powieszono mnie. Związano mi ręce z tyłu łańcuchem, musiałem wejść na taboret, następnie drugi koniec łańcucha uwiązano w stragaże i poderwano mi taboret.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Była to męczarnia nie do opisania, wiszącego huśtano mnie; gdy straciłem przytomność, polewano mnie wodą. Po tej strasznej godzinie odwiązano mnie, dostałem kopniaka i spadłem po schodach w dół. Czułem, że w obojczykach mam wyłamane ręce, miałem bezwład, a na przegubach rąk rany od łańcucha.

Albin przetrwał następne tygodnie tylko dzięki kolegom z bloku, którzy się nim opiekowali. Jak jednak sam stwierdził przez ponad rok odczuwał ból w obojczykach.


Reklama


„Esesman kopnął go i zabujał na haku”

Kolejny więzień, Ryszard Dacko, został skazany na słupek po tym, jak kapo przyłapał go na chwili odpoczynku. Dodatkowo w trakcie rewizji odnaleziono u niego kawałek blachy, którą obierał nielegalnie zdobytą brukiew. Za wszystkie te „zbrodnie” miał wisieć przez dwie godziny. Kara była tym dotkliwsza, że już wcześniej poważnie odmroził sobie ręce i stopy. Po latach tak opisywał wykonanie wyroku:

Na słupku wieszał nas SS-Scharführer Engelscha. W trakcie odbywania kary więźniowie zachowywali się różnie. Naprzeciw mnie wisiał np. więzień, który błagał jednego z esesmanów, aby go zdjął. W odpowiedzi wspomniany esesman kopnął go i zabujał na haku.

Kara słupka na pozowanym zdjęciu wykonanym przez amerykańskich żołnierzy niedługo po wyzwoleniu obozu w Dachau (domena publiczna).
Kara słupka na pozowanym zdjęciu wykonanym przez amerykańskich żołnierzy niedługo po wyzwoleniu obozu w Dachau (domena publiczna).

Jeżeli chodzi o mnie, to pamiętam, iż myślałem m.in. o tym, aby utrzymać na nogach drewniaki. Bezpośrednio po odbyciu kary zgłosiłem się do ambulatorium. Chciałem dostać się do szpitala, aby odpocząć kilka dni i podleczyć odmrożone dłonie i stopy. Nie spodobałem się jednak pielęgniarzowi, który kazał mi uciekać z bloku.

Alojzy Borgiel, który również przetrwał straszliwą karę, wspominał, że po jej zakończeniu nie był „już do niczego zdolny”. Nie udało mu się nawet samodzielnie zjeść zupy. Z pomocą przyszli koledzy, którzy go nakarmili, a potem kryli przed strażnikami, gdy dochodził do siebie.


Reklama


Setki, a być może tysiące innych więźniów nie miało tyle „szczęścia” i kara słupka była dla nich równoznaczna z wyrokiem śmierci.

Przeczytaj również wstrząsającą relację o tym, jak esesmani z Auschwitz znęcali się nad radzieckimi jeńcami wojennymi

Inspiracja

Tekst został zainspirowany książką Dwie twarze. Życie prywatne morderców z Auschwitz, która w zbeletryzowany sposób opisuje życie codzienne strażników z Auschwitz-Birkenau. Publikacja autorstwa Niny Majewskiej-Brown ukazała się nakładem wydawnictwa Bellona.

Sprawdź

Bibliografia

Irena Strzelecka, Głosy Pamięci 4. Kary w KL Auschwitz, Wydawnictwo Państwowego Muzeum w Oświęcimiu 2010.

Autor
Rafał Kuzak
3 komentarze
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współautor książki „Wielka Księga Armii Krajowej”. Zastępca redaktora naczelnego WielkiejHISTORII. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.