Joachim Knychała. Jak udało się schwytać jednego z najbardziej poszukiwanych seryjnych morderców Polski Ludowej?

Strona główna » Historia najnowsza » Joachim Knychała. Jak udało się schwytać jednego z najbardziej poszukiwanych seryjnych morderców Polski Ludowej?

Opinia publiczna okrzyknęła Joachima Knychałę „wampirem” oraz „Frankensteinem”. Podobnie mówili o nim śledczy. Brutalność zbrodni degenerata ze Śląska sprawiła, że stał się jednym z najbardziej poszukiwanych przestępców Polski Ludowej. Po latach przyznał, że nienawidził kobiet i chciał to zademonstrować całemu światu.

Więcej o sprawie Joachima Knychały dowiecie się z kryminalnego serialu dokumentalnego „Kryminalne śledztwa PRL” produkcji CBS Reality, ukazującego trudną pracę milicjantów tropiących nieprzewidywalnych morderców. Jego 3. odcinek opowiada o zbrodniach wampira z Bytomia. Emisja we wtorki o 22:00 na CBS Reality.

Po aresztowaniu w styczniu 1972 roku Zdzisława Marchwickiego, któremu przypisano szereg napaści na kobiety, mieszkanki Zagłębia odetchnęły z ulgą. Wreszcie przestały bać się wieczornych powrotów z pracy i samotnych spacerów. Spokój nie trwał jednak długo.


Reklama


Okrutny naśladowca

Już w 1974 roku na śląskie kobiety znów padł blady strach. Oto pojawił się naśladowca. Pierwszej napadniętej, zaledwie 21-letniej Marii Boruckiej, udało się przeżyć atak. Silny cios w głowę zamortyzowała czapka. Drugą ofiarę oprawca zaatakował na klatce schodowej przy drzwiach do jej własnego mieszkania. Morderca nie mógłby być bardziej zuchwały: budynek znajdował się bowiem naprzeciwko komisariatu milicji.

Zarówno już ujęty wampir, jak i jego naśladowca, zawsze napadali na kobiety, a ich ataki miały tło seksualne. Między zbrodniami degeneratów było jednak nawet więcej związków. Przestępca numer dwa zabił Mirosławę Sarnowską, która była głównym świadkiem w sprawie Marchwickiego.

Knychała na drugą swoją ofiarę wybrał kobietę, która była głównym świadkiem w procesie Marchwickiego . Zdjęcie poglądowe (domena publiczna).
Knychała na drugą swoją ofiarę wybrał kobietę, która była głównym świadkiem w procesie Marchwickiego . Zdjęcie poglądowe (domena publiczna).

Czyny „Frankensteina” wyróżniało niespotykane okrucieństwo. Pisarz i badacz tematu Przemysław Semczuk wyjaśnia w serii dokumentalnej CBS Reality Kryminalne śledztwa PRL, że wampir:

(…) cechował się (…) ogromnym sadyzmem. Fachowcy określają to tak zwanym nadzabijaniem. Już jeden, dwa ciosy wystarczyły do tego, żeby stwierdzić, że ofiara nie przeżyje, tymczasem tych ciosów było kilkanaście. Ataki były wyjątkowo brutalne.


Reklama


Wyjątkowo trudne śledztwo

Ze względu na narastające zagrożenie i wszechobecną panikę, odnalezienie winnego stało się priorytetem.

Śledztwo, prowadzone pod czujnym okiem podporucznika Romana Huli, okazało się trudne z kilku względów. Przede wszystkim Zagłębie było już w latach 70. wielką aglomeracją. Do ówczesnego Województwa Katowickiego w poszukiwaniu zajęcia przyjeżdżało wielu ludzi z zewnątrz. Kopalnie zapewniały przecież bardzo dobrze płatną pracę. W tak licznym zbiorowisku, w połączonych ze sobą miastach, działania policji przypominały szukanie igły w stogu siana.

Więcej o sprawie wampira z Bytomia dowiecie się z kryminalnego serialu dokumentalnego „Kryminalne śledztwa PRL” produkcji CBS Reality, ukazującego trudną pracę milicjantów tropiących nieprzewidywalnych morderców. Jego 3. odcinek opowiada o zbrodniach Joachima Knychały. Emisja we wtorki o 22:00 na CBS Reality.

Śledczy skupili się przede wszystkim na przesłuchiwaniu potencjalnych świadków oraz wytypowaniu mężczyzn, którzy pasowali do profilu nowego „wampira”. Grupa operacyjna odpowiedzialna za poszukiwanie groźnego przestępcy została nazwana „szóstką”. Wszystko dlatego, że zbrodni dokonywano w pobliżu linii tramwajowej o tym numerze.

Badania na niespotykaną skalę

Poza standardowymi przesłuchaniami i analizą śladów, zdecydowano się na nowatorskie rozwiązanie. Jan Widacki, kryminalistyk badający sprawę „wampira z Bytomia”. opowiada w serii CBS Reality:


Reklama


Zaproponowano, czy może by w tym śledztwie nie pomóc badaniami poligraficznymi. Takie badanie nie wykrywa kłamstw, tylko wykrywa emocje i pewien wysiłek intelektualny, który towarzyszy kłamstwu.

Typowano różnych potencjalnych podejrzanych, a moim zadaniem było badanie ich na poligrafie. (…) Byli tam ludzie karani za przestępstwa seksualne i agresywne, którzy odbyli karę i wyszli, albo tacy, których podejrzewano o takie przestępstwa, ale nie potrafiono im ich udowodnić.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Ekspert zbadał w celach eliminacyjnych ponad 800 osób. Było to jedyne w Polsce badanie tak licznej grupy podejrzanych przy użyciu „wykrywacza kłamstw”. Wciąż jednak nie natrafiono na sprawcę.

Nadzieję na sukces dawał dość szczegółowy portret pamięciowy – część kobiet przeżyła brutalne ataki i była w stanie podać takie detale jak to, że napastnik chodził w charakterystycznej kraciastej kurtce. Oprócz rysunków stworzono naturalnej wielkości manekina, który miał każdego dnia przypominać milicjantom, kogo szukają.

Podejrzany i jego alibi

W końcu zauważono, że do mężczyzny z portretu pamięciowego bardzo podobny jest niejaki Joachim Knychała – przykładny mąż, ojciec dwójki dzieci i pracownik kopalni „Andaluzja”. Nie dość, że przez swą szczupłą twarz i lekko kręcone włosy wyglądał jak poszukiwany, to jeszcze został rozpoznany przez jedną z ofiar.

Milicja poprosiła profesora Jana Widackiego, aby dzięki badaniom poligraficznym pomógł złapać mordercę (CBS Reality/materiały prasowe).
Milicja poprosiła profesora Jana Widackiego, aby dzięki badaniom poligraficznym pomógł złapać mordercę (CBS Reality/materiały prasowe).

Niestety, Knychała miał niezbite alibi. Z dokumentacji prowadzonej w kopalni „Andaluzja” wynikało, że w dniach, gdy doszło do przestępstw, miał akurat szychtę. Nie mógł zatem atakować niewinnych kobiet. Dopiero później okazało się, że tłumaczenie było pozbawione wartości.

W tamtych czasach sztygar wpisywał pracownikom nadgodziny, jako dzień spędzony w pracy. To, że z dokumentów wynikało, że ktoś przebywał na terenie kopalni, nie musiało mieć zatem żadnego pokrycia w rzeczywistości.


Reklama


Morderstwo szwagierki

Być może polski Frankenstein mordowałby jeszcze przez wiele lat, jednak w końcu poczuł się zbyt pewnie. Śledczy zaś wciąż nie tracili czujności. Wiosną 1982 roku Joachim Knychała sam udał się na posterunek milicji, by zgłosić tragiczny wypadek, w którym zginęła jego szwagierka, zaledwie 17-letnia Bogusława Ludyga.

Mężczyzna utrzymywał, że kobieta straciła równowagę, upadła i uderzyła głową o kamień. Szybko okazało się, że niewinny spacer po hałdach musiał mieć całkiem inny przebieg, niż wynikało z tej opowieści. Sekcja wykazała znacznie poważniejsze obrażenia. Szwagierka Knychały została uderzona w głowę tępym narzędziem (co było modus operandi wampira), a na jej bieliźnie znaleziono ślady nasienia.

Okazało się, że młodziutka Bogusława chciała ujawnić relację seksualną, która łączyła ją z mężem siostry. Knychała, zaprawiony w mordach, postanowił więc, że uciszy ją raz na zawsze. Jednocześnie przypieczętował swój los – prosto z pogrzebu szwagierki został zawieziony do aresztu. Wiosną 1984 roku skazano go na karę śmierci za pięć morderstw i siedem usiłowań zabójstw. Wyrok wykonano w kolejnym roku, na jesieni.

Dlaczego?

Koncepcja behawiorystyczna mówi o tym, że traumatyczne przeżycia, takie jak przemoc i molestowanie, sprawiają, że niegdyś skrzywdzone dziecko staje się dorosłym psychopatą. Oczywiście nie jest to regułą, ale w przypadku Joachima Knychały młodzieńcze doświadczenia miały chyba niemały wpływ na późniejsze zbrodnie.

Zdjęcie wykonane przez milicję po zatrzymaniu Joachima Knychały (Kane87/CC BY-SA 4.0).
Zdjęcie wykonane przez milicję po zatrzymaniu Joachima Knychały (Kane87/CC BY-SA 4.0).

Przyszły morderca urodził się w 1952 roku w Bytomiu. Jego matka była Niemką, zaś ojciec Polakiem. Od zakończenia wojny minęło zaledwie 7 lat, co sprawiło, że chłopiec nie był szanowany przez nikogo, nawet przez najbliższą rodzinę.

Koledzy z polskiej szkoły nazywali Knychałę „szwabem”, ale szczególny udział w poniżaniu chłopca miały matka i babka. Mówiły na chłopca „polski bękart”, zachowywały się tak, jakby Joachim był winny swojego pochodzenia.

Z dużym prawdopodobieństwem właśnie dlatego Knychała skupiał swoją agresję tylko na kobietach,. Choć odczuwał wyrzuty sumienia, poza wyrokiem nic nie było w stanie go powstrzymać.

Kryminalne śledztwa PRL

Bibliografia

  1. Kryminalne śledztwa PRL, serial dokumentalny CBS Reality, 2021.
  2. Przemysław Semczuk, Kryptonim „Frankenstein„, W.A.B. 2017.
  3. Przemysław Semczuk, Wampir z Zagłębia, Świat Książki 2021.
Autor
Zuzanna Pęksa
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.