Królowa Madagaskaru Ranavalona I Okrutna. Jedna z najokrutniejszych władczyń w historii

Strona główna » XIX wiek » Królowa Madagaskaru Ranavalona I Okrutna. Jedna z najokrutniejszych władczyń w historii

Ranavalona I rządziła Madagaskarem przez ponad 30 lat. Jej panowanie upłynęło pod znakiem wszechobecnego terroru, który mógł kosztować życie nawet połowy mieszkańców największej afrykańskiej wyspy. Nic dziwnego, że zyskała przydomek Okrutnej.

Na przełomie XVIII i XIX wieku Andrianampoinimerina, rządzący Królestwem Merina, podporządkował sobie niemal cały Madagaskar. Władca wyrażał przekonanie, że otwarcie się na europejskie wpływy przysłuży się jego poddanym.


Reklama


Adoptowana, aby zostać żoną następcy tronu

Kompletnie innego zdania byli tradycjonaliści, którzy postanowili obalić króla. Spiskowcom przewodził wuj monarchy. Zamach stanu się jednak nie powiódł, ponieważ jeden z plemiennych wodzów doniósł o wszystkim Andrianampoinimerinie.

Król Andrianampoinimerina podporządkował sobie niemal cały Madgaskar (Philippe-Auguste Ramanankirahina/domena publiczna).
Król Andrianampoinimerina podporządkował sobie niemal cały Madgaskar (Philippe-Auguste Ramanankirahina/domena publiczna).

Monarcha w podzięce postanowił adoptować jego córkę Ranavalonę. W przyszłości miała ona zostać również żoną monarszego syna Radamy, który zasiadł na tronie w 1810 roku.

Nowy król jeszcze bardziej otworzył się na Europę. W 1816 roku zawarł nawet sojusz z Wielką Brytanią, co zaowocowało napływem znacznej liczby misjonarzy oraz kupców ze Starego Kontynentu. Taki obrót spraw bardzo nie podobał się Ranavalonie. Kobieta była jednak wyłącznie jedną z aż 12 żon Radamy I. Nie miała wpływu na sprawy państwa. Przynajmniej do czasu.


Reklama


Sytuacja uległa zmianie w 1828 roku, gdy monarcha po długiej i ciężkiej chorobie wyzionął ducha. Król był znany z niezwykle hulaszczego trybu życia. Do dzisiaj nie wiadomo czy zabiła go marskość wątroby czy może jednak syfilis.

Po śmierci Radamy od razu rozpoczęła się walka o władzę. Król nie pozostawił bowiem męskiego potomka.

Krwawa rozprawa z przybraną rodziną

Do wyścigu o koronę przystąpiła również królowa-wdowa, którą popierali tradycjonaliści oraz miejscowi kapłani. Aby zwiększyć swoje szanse Ranavalona zaczęła twierdzić, że sami bogowie wyznaczyli ją na następnego władcę. Argument okazał się skuteczny.

Artykuł stanowi fragment książki  Jennifer Wright pt. I że ci (nie) odpuszczę. Najbardziej mordercze kobiety w historii (Wydawnictwo Poznańskie 2022).
Artykuł powstał m.in. w oparciu o książkę Jennifer Wright pt. I że ci (nie) odpuszczę. Najbardziej mordercze kobiety w historii (Wydawnictwo Poznańskie 2022).

Nowa władczyni od razu pokazała na co ją stać. Jak pisze Jennifer Wright w książce pt. I że ci (nie) odpuszczę. Najbardziej mordercze kobiety w historii monarchini:

(…) zabiła wszystkich rywali do tronu, co równało się mniej więcej wymordowaniu całej adoptowanej rodziny. Większość męskich konkurentów przeszyto włócznią, ale zwyczaj wymagał, by nie przelewano „królewskiej krwi kobiet”, więc Ranavalona zagłodziła krewniaczki na śmierć.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Egzekucje przeciwników były zjawiskiem brutalnym i wcale nie rzadkim, jednak biorąc pod uwagę to, że Ranavalona została adoptowana, ponieważ jej ojciec ostrzegł króla przed potencjalnym mordercą, w tym konkretnym przypadku tkwi solidna szczypta ironii.

Następnie królowa zabrała się za zwalczanie europejskich wpływów. Jedną z jej pierwszych decyzji było zakazanie chrześcijaństwa oraz wydalenie z Madagaskaru brytyjskiego konsula.


Reklama


To z kolej „oznaczało koniec subwencji od Anglików, zatem należało zarobić pieniądze, które przepadły”. Monarchini szybko znalazła lukratywny sposób. Przywróciła zdelegalizowany przez zmarłego męża handel niewolnikami.

Dumna i okrutna

Ranavalona rozpętała również na wyspie krwawy terror. Słynna XIX-wieczna podróżniczka Ida Pfeiffer twierdziła wręcz, że królowa Madagaskaru była „z pewnością jedną z najbardziej dumnych i okrutnych kobiet na ziemi, a cała jej historia jest zapisem rozlewu krwi i czynów pełnych grozy”.

Ranavalona I z ogromnym orszakiem objeżdżająca swoje królestwo na XIX-wiecznym rysunku (domena publiczna).
Ranavalona I z ogromnym orszakiem objeżdżająca swoje królestwo na XIX-wiecznym rysunku (domena publiczna).

Nie były to słowa rzucane na wiatr. Cytowana przez Jennifer Wright biografka Ranavalony podaje, że:

Rozbójnicy, zbiegli niewolnicy, rebelianci i wszyscy podejrzani o skłonności do zdrady byli obdzierani żywcem ze skóry, przecinani piłą na pół lub mieli jądra powoli miażdżone w przerażającej sakina.

Innych po związaniu i zaszyciu w byczą skórę tak, że wystawała tylko głowa, wieszano na palach, aby powolnie konali na słońcu z głodu i odwodnienia.


Reklama


O winie oskarżonych decydowały nie dowody, lecz kompletnie kuriozalny rytuał. Zgodnie z tym, co pisze autorka książki I że ci (nie) odpuszczę oskarżonych:

(…) karmiono ryżem, skórą kurczaka i trującymi ziarnami zerwanymi z krzewu tangueny (Cerbera manghas). Jeżeli osoby sądzone nie zwymiotowały wszystkich trzech kawałków skóry, orzekano, że są winne, i skazywano je na stracenie.

Populacja zmniejszyła się o połowę

Historycy szacują, że w każdym roku rządów Ranavalony w męczarniach ginęło od 20 do 30 tysięcy ludzi. Wielu było wyznawcami chrześcijaństwa. Do tego należy doliczyć jeszcze ofiary handlu niewolnikami oraz poległych w licznych wojnach. Łącznie w trakcie 33 letniego panowania monarchini populacja wyspy skurczyła się z około 5 milionów do zaledwie 2,5 miliona.

Krwawa królowa mogła obwieścić jeden sukces. Udało jej się obronić kraj przed kolonialnymi zapędami Francji oraz Wielkiej Brytanii. Dzięki pomocy zdolnego inżyniera znad Sekwany, którego statek rozbił się u wybrzeży Madagaskaru, na wyspie uruchomiono masową produkcję broni palnej oraz prochu.

Ponad 30-letnie rządy Ranavalony I kosztowały życie około połowy jej poddanych (Philippe-Auguste Ramanankirahina/domena publiczna).
Ponad 30-letnie rządy Ranavalony I kosztowały życie około połowy jej poddanych (Philippe-Auguste Ramanankirahina/domena publiczna).

Nie zmienia to jednak faktu, że rządy Ranavalony I Okrutnej zapisały się czarnymi zgłoskami w pamięci samych Malgaszów. Jak podaje Jennifer Wright do dzisiaj „jej imię często służy za przekleństwo”.

Już za życia była darzona wyjątkową nienawiścią. Mimo podejmowanych wielokrotnie prób nikomu nie udało się jednak obalić królowej. Zmarła we własnym łóżku 16 sierpnia 1861 roku, dożywając sędziwego wieku 83 lat.

Przeczytaj również o przeklętej siostrze Elżbiety Wielkiej. Stała się krwawym symbolem i jedną z najbardziej znienawidzonych władczyń

Najbardziej mordercze kobiety w historii

Bibliografia

Autor
Daniel Musiał

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Damy złotego wiekuDamy Władysława Jagiełły czy Epoka hipokryzji czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy srebrnego wieku (2022).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.