Kto miał gorzej: pracownik współczesnej korporacji czy niewolnik w starożytnym Rzymie?

Zaczynałeś swoją karierę od bezpłatnego stażu? Czułeś, że jesteś traktowany jak pies? A może przeciwnie – spotkałeś się z sympatią i zrozumieniem ze strony nowego szefa? Uważaj. Jeśli odpowiedziałeś twierdząco, to wiele łączy Cię z niewolnikami sprzed 2000 lat.

Modna jest dziś teza, że praca w korporacji to tak naprawdę współczesna forma niewolnictwa. Ludzie tkwią w tym kieracie od rana do wieczora i podporządkowują mu całe swoje życie.


Reklama


Oczywiście, codzienność pracowników poszczególnych szczebli różni się tak, jak różnił się żywot niewolnika podającego do stołu w rezydencji swojego pana i niewolnika tyrającego całymi dniami w kopalni. Mimo to z perspektywy szefa mechanizmy zarządzania od tysiącleci pozostają… niepokojąco zbliżone.

Pokazuje to brytyjski historyk z Uniwersytetu Cambrigde, dr Jerry Toner. Bazując na autentycznych źródłach z epoki autor przygotował… stylizowany poradnik, w którym wcielił się w rolę rzymskiego patrycjusza, a przede wszystkim właściciela całej armii niewolników: Marka Sydoniusza Sempa.

Niewolnicy usługujący rozpasanemu patrycjuszowi na XIX-wiecznym obrazie Roberta Bompianiego.

Targ niewolników… albo portal ogłoszeniowy

Spójrzmy na sprawę z tej samej perspektywy, co wykreowany przez Tonera Marek Sydoniusz. Czyli ze strony pracodawcy.

Kiedy nawał zobowiązań zaczyna przewyższać możliwości wyrobników, którzy dla ciebie pracują, czas zatrudnić jakieś wsparcie. Dziś najlepiej otworzyć przeglądarkę, potem wejść na stronę serwisu z ogłoszeniami, wklepać kilka zdań wymagań i czekać na zalew aplikacji. Można też zadzwonić do działu kadr i to jemu zlecić rekrutację.


Reklama


Człowiek żyjący w czasach Marka Sydoniusza Sempa kierował swoje kroki na targ niewolników. Tam mógł przebierać do woli w ofercie poszczególnych handlarzy. „Towar” był oczywiście odpowiednio wystawiony. W swoim dziele autor stylizowanego poradnika Wytresuj swoich niewolników opisuje dokładnie tę antyczną giełdę pracy:

Niewolnicy stoją zwykle na wzniesionej platformie, by potencjalni kupcy mogli im się dobrze przyjrzeć. Ci, których świeżo sprowadzono, mają stopy wybielone kredą. Inne informacje dotyczące ich miejsca urodzenia oraz cech osobowych znaleźć można na tabliczce zawieszonej u szyi.

Niezadowolony z życia niewolnik zawsze mógł się pocieszać: przynajmniej nie wysłali mnie na arenę… Powyżej: scena z Quo Vadis Henryka Sienkiewicza na pocztówce z początku XX wieku.

Niewolnik wychowany, albo… staż bezpłatny

Niewolnika nie trzeba jednak kupować. Czasem można też sobie takiego… wyhodować. Już wychowawca cesarza Nerona, Seneka Młodszy, uważał, że najlepsi są niewolnicy wychowani w domu.

Także jeden z przyjaciół Cycerona twierdził, że niewolnik wychowany w domu jest o wiele bardziej lojalny wobec swego pana i nie żywi do niego urazy za swoje zniewolenie. Jaki z tego morał?

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drogi pracodawco! Chcesz sobie wychować niewolnika – przyjmij stażystę. Starożytni dopowiedzieliby, żebyś nie karmił go zbyt hojnie. Czyli tłumacząc na dzisiejsze – najlepiej angażuj na bezpłatny staż.

„Młody niewolnik jest jak mokra glina”

Głośno mówi się o wykluczaniu z rynku pracy i z rekrutacji osób, które nie są już pierwszej młodości. Nie jest to wcale nowa praktyka. Także starożytni Rzymianie preferowali młodych i silnych. Marek Sydoniusz Semp zauważał:


Reklama


Młody niewolnik jest jak mokra glina – można ją dowolnie ukształtować, zgodnie z życzeniem pana. 

Niewolnicy tak jak szczenięta mogą być prędko wytresowani by pełnić swoje posługi w określony sposób, zamiast wychowywać ich przez długie lata, by osiągnąć ten sam skutek.

Rzymscy niewolnicy na mozaice z Tunezji. II wiek n.e

Narzędzia z uczuciami?

Nasz starożytny doradca nie poprzestaje na tym. Poleca unikać niewolników przygnębionych. Nie kryje przy tym, że elementy składowe jego majątku miewają uczucia:

Zaiste to jeden z problemów wiążących się z posiadaniem niewolnika, że musimy polegać na istotach, które często wybuchają płaczem lub nawet usiłują popełnić samobójstwo.

Okazuj pobłażliwość… do czasu

Na początku warto okazać nowemu pracownikowi trochę pobłażliwości, wprowadzając okres próbno-ochronny. Zanim, drogi szefie, zaczniesz wyrywać swoich podwładnych ze snu w środku nocy, albo wzywać do pracy w niedzielne poranki, daj im przywyknąć do nowych warunków.

Dokładnie taką samą filozofię postępowania z niewolnikami polecał nasz niezawodny Rzymianin wobec nowo zakupionych podopiecznych.


Reklama


Powinniśmy w tym początkowym okresie okazać mu pobłażliwość, a nawet sympatię. Jakże bowiem możemy nie współczuć komuś, kto próbuje trzymać się resztek swojego poprzedniego statusu i nie jest entuzjastycznie nastawiony do wykonywania podłych prac, które mu zlecamy?

Nie karz go zbyt surowo […] jeśli nie nawykł do bycia w pełnej gotowości przez cały dzień, czekając na zawołanie pana, i zapada w sen.

Przepych patrycjuszowskiego domu w wyobrażeniu XIX-wiecznego artysty Alberta Racineta.

Na koniec dobra rada. Choć starożytne metody zarządzania wydają się dziś dziwnie znajome, lepiej uważaj drogi szefie. Marek Sydoniusz Semp przewidywał drobny problem. 

Zbyt mocno przyciśnięty niewolnik może zabić swojego pana we śnie. Tak więc we wszystkim trzeba zachowywać umiar…

Przeczytaj też o tym, ile płacono za polskich niewolników w XVI-wiecznej Turcji.


Reklama


Bibliografia

  • Marek Sydoniusz Semp [Jerry Toner], Wytresuj swoich niewolników… czyli starożytna sztuka zarządzania, Kraków 2015.
Autor
Aleksandra Zaprutko-Janicka
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Damy złotego wieku. Jego najnowsza pozycja to Damy przeklęte. Kobiety, które pogrzebały Polskę (2019).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.