Kurierka Armii Krajowej zasnęła w pociągu i przez pomyłkę dojechała do Berlina. „Byłam rozczarowana”

Strona główna » II wojna światowa » Kurierka Armii Krajowej zasnęła w pociągu i przez pomyłkę dojechała do Berlina. „Byłam rozczarowana”

Władysława Rzepecka, niesłusznie zapomniana bohaterka Armii Krajowej, miała na koncie sukces jedyny w swoim rodzaju. Zaraz po tym jak go osiągnęła zdarzyła jej się też pomyłka, w którą równie trudno uwierzyć.

Władysława Rzepecka z domu Harat w roku 1943 miała zaledwie 17 lat. Mimo młodego wieku właśnie jej powierzono zadanie najwyższej wagi. 3 marca odebrała w Katowicach walizkę pełną dowodów na ludobójstwo trwające w obozie Auschwitz-Birkenau.


Reklama


Kurierka Armii Krajowej z narażaniem życia przeszmuglowała materiały przez granicę Generalnego Gubernatorstwa i dostarczyła je bezpośrednio do zwierzchników w Warszawie. Tylko dzięki jej sprytowi i sile woli mógł następnie powstać, oparty na dokumentach z walizy, sławny „raport Karskiego” – jedno z pierwszy źródeł wiadomości o horrorze Holocaustu, jakie dostarczono na Zachód.

Kluczowa misja wystawiła nerwy Władysławy na najtrudniejszą próbę. Do Warszawy jechała w wagonie „nur für Deutsche” i to w przedziale pierwszej klasy. Udawała Niemkę, wiedziała jednak, że dokładna kontrola może skończyć się dla niej śmiercią.

Władysława Rzepecka nie planowała wizyty w Berlinie. I wcale nie spodobało jej się to, co zobaczyła. Fotografia z zasobów Narodowego Archiwum Cyfrowego.

W drodze zaradna kurierka wdała się w pogawędkę z niemieckim oficerem – postawionym na tyle wysoko, że jako jego towarzyszka podróży nie została nawet wylegitymowana. Po dotarciu do celu z ulgą przekazała przesyłkę i już nazajutrz ruszyła w drogę powrotną do domu.

„Byłam widocznie bardzo zmęczona”

Władysława Rzepecka była wykończona nerwowo. Nie mogła wprost uwierzyć, że uniknęła najgorszego i że „widocznie Bóg przewidział dla niej jeszcze parę lat życia”. Wciąż podenerwowana i rozkojarzona, wsiadła do pociągu nocnego relacji Warszawa–Wiedeń, by jak najszybciej dotrzeć do Katowic.


Reklama


„Byłam widocznie bardzo zmęczona, gdyż nie zwróciłam uwagi, że z tego samego peronu odjeżdża również (z różnicą paru minut), pociąg pospieszny do Berlina” – opowiadała po wojnie na kartach niepublikowanych wspomnień.

Po zajęciu miejsca, znów w wagonie pierwszej klasy, kurierka Armii Krajowej momentalnie zasnęła. Obudził ją dopiero kontroler biletów przy okazji przekraczania granicy. Tyle, że nie tej granicy, do której zmierzała.

Artykuł powstał między innymi w oparciu o książkę Stanisława Zasady pt. Kurierka. Historia kobiety, która mogła zatrzymać Holocaust (Wydawnictwo Agora 2021).

„Do Katowic przez Berlin?”

Dialog, który się wówczas wywiązał między zaspaną i przerażoną Rzepecką a kontrolerem, przytacza Stanisław Zasada na kartach właśnie wydanej książki pt. Kurierka. Historia kobiety, która mogła zatrzymać Holocaust:

– Dokąd pani jedzie?

– Do Katowic.

– Do Katowic przez Berlin?


Reklama


Dopiero w tej chwili dziewczyna uświadomiła sobie, że jest w Kutnie i że musiała pomylić składy. Nie tracąc zimnej krwi odparła: „proszę bilet do Berlina”. Potem zaś, jak zwykle pewna siebie i niezrażona faktem, że zmierza do samego serca nienawistnego reżimu, pomyślała, że skorzysta z okazji i zwiedzi miasto, w którym nigdy wcześniej nie była.

Betonowy, szary, brzydki

„Pociąg przyjechał o siódmej rano. Kupiłam plan miasta, coś do jedzenia i wyruszyłam na zwiedzanie” – wspominała po latach.

Władysława Rzepecka i dworzec wschodni w Berlinie.

Stanisław Zasada, na kartach książki Kurierka. Historia kobiety, która mogła zatrzymać Holocaust komentuje, że „Berlin jej się nie podobał”, a najbardziej reprezentacyjnymi alejami była wyraźnie „rozczarowana”.

Sama Rzepecka pisała, że nazistowska stolica „nie była pięknym miastem”. Berlin wydał jej się „betonowy, szary, udekorowany flagami”. Po południu zakończyła wycieczkę i wsiadła do pociągu jadącego, tym razem już na pewno, w kierunku Katowic. Trzeci raz z rzędu udawała Niemkę. Znów jednak nie spotkała jej żadna krzywda.

Przeczytaj też o początkach obozu koncentracyjnego Auschwitz. Dlaczego założono go właśnie w Oświęcimiu?

Bibliografia

Historia kobiety, która mogła zatrzymać Holokaust

Autor
Kamil Janicki
Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.