Likwidacja Ochotniczej Legii Kobiet. Oto jak potraktowano polskie patriotki, które przelewały krew w obronie ojczyzny

Strona główna » Międzywojnie » Likwidacja Ochotniczej Legii Kobiet. Oto jak potraktowano polskie patriotki, które przelewały krew w obronie ojczyzny

W latach 1918-1920 do walki w szeregach Ochotniczej Legii Kobiet zgłosiły się tysiące polskich patriotek. Przelewały krew we Lwowie, Wilnie oraz stawiając czoła bolszewikom. Kiedy opadł bitewny kurz szybko zapomniano o ich bohaterstwie. A mężczyźni nie zamierzali dłużej tolerować „bab” w wojsku.

W czasach pokoju legionistki stały się (…) prawdziwą kulą u nogi polskiego wojska, przynajmniej zdaniem większości dowódców, niezadowolonych zaistnienia „damskiego wojska”, jak je pogardliwie nazywano, formacji kosztownej i zbędnej.


Reklama


I znowu tak samo jak na początku [kiedy jesienią 1918 roku we Lwowie formowano OLK] spłynęła na nie fala niechęci ze strony społeczeństwa: wyśmiewano się z nich i co gorsza, powątpiewano w ich moralność, sugerując, że ich służba w wojsku była zakamuflowaną formą prostytucji.

Wprowadzają rozstrój między mężczyzn

Starano się rozpowszechnić pogląd, że cechy osobowe kobiet uniemożliwiają im służbę wojskową i nigdy nie sprawdzą się one na froncie, wręcz przeciwnie – są tylko zawadą w okopach. „Kobieta bądź co bądź wprowadza rozstrój między mężczyzn. Nawet w okopach tworzy się nastrój miękki, ludzie interesują się za wiele koleżankami, często wytwarza się zawiść.

Żołnierki Ochotniczej Legi Kobiet na zdjęciu z 1920 roku (domena publiczna).
Żołnierki Ochotniczej Legii Kobiet na zdjęciu z 1920 roku (domena publiczna).

Zależy zresztą, za czym idzie, z jakimi zasadami taka dziewczyna-żołnierka. Pewnie, że wiele jest ideowych, o bohaterskiej duszy, takie nie tylko nie rozluźniają rygoru, ale przeciwnie świecą przykładem męstwa i obowiązkowości.

Ale są inne, albo histeryczki, które nawet bić się nie potrafią dzielnie, ale chimeryczne, wygodne i nie zawsze gotowe wykonywać twardą służbę, albo też próżniaczki – i to jest najszkodliwszy element” – można było przeczytać w jednym z artykułów zamieszczonych na łamach „Dziennika Ludowego”. Co ciekawe, jego autor doszedł do takich „odkrywczych” wniosków po przeprowadzeniu wywiadu z kobietą służącą w wojsku.


Reklama


Koniec „osobliwego eksperymentu”

Takie podejście wprawdzie bolało, ale nie miało wpływu na dalsze losy samej formacji. Ostatecznie została zlikwidowana z powodu bardzo okrojonego budżetu, wymuszającego po zakończeniu działań wojennych poważne oszczędności, w tym – zdemobilizowanie zbędnych oddziałów wojskowych.

Zdaniem wielu mężczyzn oficerów był już najwyższy czas zakończyć ten „osobliwy eksperyment” ze służbą wojskową kobiet i odesłać panie do cywila, dlatego z radością przyjęli decyzję Ministerstwa Spraw Wojskowych z 9 grudnia 1921 roku o likwidacji Ochotniczej Legii Kobiet.

Tekst stanowi fragment książki Iwony Kienzler pod tytułem Waleczne kobiety 1920 (Bellona 2020).
Tekst stanowi fragment książki Iwony Kienzler pod tytułem Waleczne kobiety roku 1920 (Bellona 2020).

„Konieczne oszczędności budżetowe zmusiły mię do zlikwidowania organizacji, która w okresie ciężkich bojów o Lwów złożyła dowody męstwa, a potem w walkach o Wilno okryła się chwałą bojową, zaświadczając swoją krwią o polskości obu tych miast” – pisał generał Sosnkowski w rozkazie pożegnalnym dla OLK z 14 lutego 1922 roku.

Wraz za decyzją o likwidacji wszystkie legionistki zostały zwolnione z rocznej służby wojskowej, do której zobowiązały się, wstępując do wojska, a Ministerstwo Spraw Wojskowych utworzyło przy Oddziale III Sztabu Generalnego Komisję Likwidacyjną Ochotniczej Legii Kobiet. Ostateczny termin zakończenia likwidacji wszystkich oddziałów OLK wyznaczono na 1 czerwca 1922 roku.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

„Niektóre za nich zostały bez środków”

Trzeba przyznać, że władze Drugiej Rzeczypospolitej niezbyt dobrze obeszły się z kobietami, które walczyły w szeregach formacji założonej przez [Aleksandrę] Zagórską, skoro nie otrzymały one za swoją służbę żadnej gratyfikacji.

„Zwalnianie za wojska legionistek było najcięższym dla nich zawodem życiowym. Niektóre za nich zostały bez środków do życia i w miesiącach zimowych bez dachu nad głową. Odchodziły w poczuciu wielkiej krzywdy, którą, jak uważały, uczyniło im wojsko, któremu oddane były bez reszty…” – wspominała nie bez rozżalenia jedna z ochotniczek lwowskiej OLK, Maria Wittek, późniejsza generał Wojska Polskiego. (…)

Legionistki z OLK na zdjęciu z okresu wojny polsko-bolszewickiej (domena publiczna).
Legionistki z OLK na zdjęciu z okresu wojny polsko-bolszewickiej (domena publiczna).

Nawet historia po macoszemu potraktowała legionistki: przed wojną rzadko wspominano o roli formacji w obronie Lwowa czy Wilna, a Aleksandra Zagórska była pamiętana raczej jako matka Lwowskiego Orlęcia niż jako założycielka i komendantka Ochotniczej Legii Kobiet, tak jakby fakt służby kobiet w formacjach wojskowych nie był powodem do dumy.

Po drugiej wojnie, kiedy władzę w Polsce przejęli komuniści, nie było w ogóle mowy o gloryfikowaniu bohaterów z czasów Drugiej Rzeczypospolitej, zwłaszcza walczących o polskość Lwowa i Wilna, a szczególnie uczestników wojny polsko-bolszewickiej.


Reklama


A i potem, kiedy wraz z upadkiem PRL sytuacja się zmieniła, częściej się mówiło o roli kobiet biorących udział w akcjach partyzanckich w czasach drugiej wojny światowej czy powstaniu warszawskim. Na szczęście przy okazji obchodów stulecia niepodległości Polski przypomniano sobie o dzielnych legionistkach idących do boju w przyciasnych lub za dużych butach, by bronić granic odrodzonej ojczyzny.

Przeczytaj również o jednej z najodważniejszych kobiet wojny polsko-bolszewickiej. Nic dziwnego, że po po tym jak zamordowali ją bolszewicy tak ją wyróżniono

Kup w księgarni Wydawcy

Tytuł, lead oraz tekst w nawiasie kwadratowym i śródtytuły pochodzą od redakcji. W celu zachowania jednolitości tekstu usunięto przypisy, znajdujące się w wersji książkowej. Tekst został poddany obróbce redakcyjnej w celu wprowadzenia większej liczby akapitów.

Autor
Iwona Kienzler
1 komentarz

 

Dołącz do dyskusji

Jeśli nie chcesz, nie musisz podawać swojego adresu email, nazwy ani adresu strony www. Możesz komentować całkowicie anonimowo.


Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Damy polskiego imperium, Pierwsze damy II Rzeczpospolitej, Epoka milczenia czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy Władysława Jagiełły (2021).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Aleksandra Zaprutko-Janicka

Historyczka i pisarka. Autorka książek poświęconych zaradności polskich kobiet w najtrudniejszych okresach naszych dziejów. W 2015 roku wydała „Okupację od kuchni”, a w 2017 – „Dwudziestolecie od kuchni”. Napisała też „Piękno bez konserwantów” (2016). Obecnie jest dziennikarką Interii.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.