Masakra w Malmedy. Niemcy zamordowali dziesiątki bezbronnych amerykańskich jeńców

Strona główna » II wojna światowa » Masakra w Malmedy. Niemcy zamordowali dziesiątki bezbronnych amerykańskich jeńców

Waffen-SS dopuściło się na froncie zachodnim szeregu zbrodni wojennych na alianckich jeńcach. Najgłośniejszą z nich była masakra dokonana 17 grudnia 1944 roku przez żołnierzy grupy bojowej Peiper. Niedaleko belgijskiego Malmedy zamordowali oni z zimną krwią kilkudziesięciu amerykańskich artylerzystów.

Formacja dowodzona przez SS-Obersturmbannführera Joachima Peipera była najsilniejszą jednostką pancerną wystawioną przez Niemców w czasie rozpoczętej 16 grudnia 1944 roku ofensywy w Ardenach.


Reklama


W jej skład wchodziło ponad 100 czołgów PzKpfw IV, Panther oraz Tiger II, czyli niemal wszystkie maszyny posiadane przez 1. Dywizję Pancerną SS „Leibstandarte SS Adolf Hitler”.

Pierwsi zabici jeńcy

W założeniu grupa bojowa Peipera miała ruszyć do walki po tym, jak niemiecka piechota przełamie amerykańskie pozycje. Gdy po kilku godzinach tak się nie stało, były adiutant Himmlera zdecydował się mimo wszystko rzucić swoich ludzi do ataku.

SS-Obersturmbannführer Joachim Peiper (Bundesarchiv, Bild 183-R65485 / CC-BY-SA 3.0).
SS-Obersturmbannführer Joachim Peiper (Bundesarchiv, Bild 183-R65485 / CC-BY-SA 3.0).

Wysadzenie mostów przez obrońców uniemożliwiło jednak szybkie postępy na zachód. Niemcy musieli zmienić kierunek natarcia. Jak czytamy w książce Norberta Bączyka pt. Ardeny 1944-1945 nocą z 16 na 17 grudnia:

Czołgi przejechały przez zdobyte już Lanzerath, a następnie skierowały się na północny zachód, osiągając rankiem miejscowość Honsfeld i rozbijając tam kolumnę z 14. Grupy Kawalerii.


Reklama


W Honsfeld doszło do pierwszego mordu na jeńcach amerykańskich, 19 do 25 żołnierzy rozstrzelali najprawdopodobniej spadochroniarze towarzyszący SS-manom.

Po dokonaniu zbrodni formacja nacierała dalej drogą na Ligneuville i Stavelot. Około południa dotarła do położonego między Malmedy a St. Vith skrzyżowania w Baugnez.

Artykuł stanowi fragment książki Norberta Bączyka pt. Ardeny 1944-1945 (Bellona 2022).
Artykuł powstał między innymi w oparciu o książkę Norberta Bączyka pt. Ardeny 1944-1945 (Bellona 2022).

Rankiem tego samego dnia przejechały nim czołgi amerykańskiej 7. Dywizji Pancernej, dlatego około 140 żołnierzy z baterii „B” 285. dywizjonu obserwacyjnego artylerii polowej kompletnie nie spodziewało się tam Niemców.

Zgodnie z tym, co podaje Norbert Bączyk, gdy nieświadomi zagrożenia żołnierza US Army dojechali do skrzyżowania:


Reklama


Ludzie Peipera otworzyli gwałtowny ogień, wywołując panikę wśród zaskoczonych Amerykanów. Wkrótce zaatakowani zaprzestali oporu na rozkaz najstarszego z pozostałych przy życiu stopniem oficera, por. Virgila Lary’ego. Tymczasem główne siły Grupy Bojowej Peipera opuściły już miejsce walki, podążając dalej na zachód.

Pilnowanie pozostałych przy życiu artylerzystów powierzono jednej kompanii. Esesmani zapędzili jeńców na pobliskie pole i obrabowali ich z wartościowych przedmiotów. Następnie rozpoczęła się masakra. Początkowo do bezbronnych jeńców strzelano z broni automatycznej, później również z czołgowych kaemów.

Masakra w Malmedy na rysunku Howarda Brodiego (domena publiczna).
Masakra w Malmedy na rysunku Howarda Brodiego (domena publiczna).

Antony Beevor w książce Ardeny 1944. Ostatnia szansa Hitlera pisze, że „niektórym Amerykanom udało się schronić wśród drzew, inni udawali zabitych, jednak wielu i tak zostało dobitych strzałem w głowę z pistoletu”.

Łącznie zginęło od 61 do 84 jeńców. Niemcy zamordowali również kilku cywili próbujących ukryć artylerzystów. Co najmniej 17 Amerykanów –  z porucznikiem Larym na czele – udało się jednak dotrzeć do Malmedy i opowiedzieć o całym zdarzeniu.

Żądza odwetu

Relacja o masakrze szybko rozeszła się wśród alianckich żołnierzy, sprawiając że stawiali oni jeszcze bardziej zacięty opór. Pojawiła się również chęć odwetu. W książce Norberta Bączyka Ardeny 1944-1945 czytamy, że:

21 grudnia dowództwo amerykańskiego 328. pułku piechoty wydało pisemny rozkaz rozstrzeliwania pojmanych żołnierzy Waffen-SS i spadochroniarzy. To okrutne polecenie nie było powszechnie realizowane, ale np. 31 grudnia pod Chenonge rozstrzelano jeńców niemieckich.

Trasport ciał ofiar Masakry do Malmedy na autopsję. 14 stycznia 1945 roku (domena publiczna).
Transport ciał ofiar masakry do Malmedy na autopsję. 14 stycznia 1945 roku (domena publiczna).

Zbrodnie w Honsfeld i Baugnez (powszechnie nazywane masakrą w Malmedy) nie były jedynymi krwawymi „dokonaniami” żołnierzy Peipera podczas ofensywy Ardenach. Łącznie przypisuje im się wymordowanie około 300 alianckich żołnierzy i ponad 100 cywilów (w tym kobiet i dzieci).

Po wojnie SS-Obersturmbannführera oraz 42 jego podkomendnych skazano na śmierć. Wyroki nie zostały jednak wykonane – zamieniono je na karę dożywotniego więzienia. Sam Peiper wyszedł przedwcześnie na wolność już w 1956 roku.

Przeczytaj również o tym dlaczego niemiecka ofensywa w Ardenach zakończyła się klęską. Te czynniki były decydujące


Reklama


Edycja limitowana

Bibliografia

  • Ian M. Baxter, Ostatnie lata Waffen-SS, Bellona 2010.
  • Norbert Bączyk, Ardeny 1944-1945, Bellona 2022.
  • Antony Beevor, Druga wojna światowa, SIW Znak 2013.
Autor
Rafał Kuzak

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Damy złotego wiekuDamy Władysława Jagiełły czy Epoka hipokryzji czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy srebrnego wieku (2022).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski, mitów i przekłamań. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej. Zajmuje się również fotoedycją książek historycznych, przygotowywaniem indeksów i weryfikacją merytoryczną publikacji.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.