Wizyta u okulisty w starożytnym Egipcie.

Medycyna w starożytnym Egipcie. Lekarstwa przyprawiające o mdłości i najbardziej nieskuteczne terapie

Strona główna » Starożytność » Medycyna w starożytnym Egipcie. Lekarstwa przyprawiające o mdłości i najbardziej nieskuteczne terapie

Jak wyglądała wizyta u lekarza w starożytnym Egipcie? Jakie terapie zalecali specjaliści, a jakie lekarstwa można było sporządzić we własnym zakresie? W sytuację pacjenta szukającego pomocy w czasach Nowego Państwa, około 3300 lat temu, wczuwa się Charlotte Booth, autorka książki Jak przeżyć w starożytnym Egipcie. Wszystkie opisane zalecenia i przepisy pochodzą z autentycznych papirusów medycznych z epoki.

Kiedy po raz pierwszy przyjdziesz do medyka, zostaniesz zbadany, a procedura badania wygląda dość podobnie u każdego z nich.


Reklama


Najpierw medyk zapyta cię o problem, a potem przeprowadzi badanie fizyczne, którego częścią jest badanie moczu, kału, plwocin i krwi. Następnie zbada puls. „Powinieneś położyć na nim palec, powinieneś zbadać brzuch”.

Puls jest bardzo ważny, a medyk może na jego podstawie wiele się dowiedzieć o dolegliwości pacjenta, ponieważ „To tam każdy medyk i każdy kapłan Sachmet kładzie palce… wyczuwa coś z jego serca”.

Ostatnią częścią badania jest sprawdzenie odruchów. „Zbadaj brzuch i stuknij w palec… Połóż dłoń na pacjencie i stuknij”.

Repliki narzędzi chirurgicznych używanych w starożytnym Egipcie.
Repliki narzędzi chirurgicznych używanych w starożytnym Egipcie.

Trzy możliwe decyzje

Kiedy badanie się zakończy, medyk może postawić diagnozę. Generalnie sprowadza się ona do trzech decyzji: „Dolegliwość, którą będę leczył”, „Dolegliwość, z którą będę walczył”, „Dolegliwość nieuleczalna”. Większość medyków będzie leczyć wszystkie choroby, ale jeśli usłyszysz, że dany medyk nie będzie leczyć jakiejś dolegliwości, wówczas poszukaj innego medyka.

Generalnie wiele lekarstw dobiera się w sposób dość logiczny: leki na choroby niewidzialne lub te, które prawdopodobnie mają przyczyny nadprzyrodzone, przyjmowane są doustnie; środki przeciwbólowe stosowane są zewnętrznie; maści stosuje się na choroby skórne, inhalacje na problemy z oddychaniem, płukanki na choroby ust, kąpiele i prysznice na problemy ginekologiczne, czopki na infekcje jelitowe. (…)


Reklama


Typowe lekarstwa

Niestrawność leczy się, dodając starty ząb wieprza do ciasta na cztery słodkie ciastka. Należy je zjadać kolejno przez cztery dni, a wówczas niestrawność powinna ustąpić. Inną typową dolegliwością jest biegunka.

Trzymanie pod ręką składników na lekarstwo pomoże tobie i twojej rodzinie. Sprawdzony miejscowy środek na biegunkę sporządza się z fig, winogron, ciasta na chleb, kukurydzy, ziemi, cebuli i bzu. Miksturę należy przyjmować doustnie, dopóki dolegliwość nie minie.

Tekst stanowi fragment książki Charlotte Booth pt. Jak przeżyć w starożytnym Egipcie (Wydawnictwo Poznańskie 2022).

Egipski sposób na poparzenia

Gotowanie na otwartym ogniu oznacza, jak można się spodziewać, stałe ryzyko poparzeń. Jeśli ty lub ktoś z twojej rodziny ulegniecie poparzeniu, należy przygotować okład z chleba jęczmiennego, tłuszczu zwierzęcego i soli. Całość trzeba zmieszać, przyłożyć na oparzenia i zabandażować. Powinno to zmniejszyć ból i złagodzić stan zapalny. Na poważniejsze oparzenia istnieje silniejsze lekarstwo z dłuższą listą składników.

Każdego dnia należy stosować odpowiednią miksturę, aby osiągnąć pożądany efekt.

Dzień 1: czarny muł

Dzień 2: odchody mniejszych zwierząt hodowlanych (np. owiec)

Dzień 3: żywica akacjowa, ciasto na chleb jęczmienny, karob, olej

Dzień 4: wosk, olej, niezapisany papirus, warzywo uah

Dzień 5: karob, czerwona ochra, część ches z drzewa ima, płatki miedzi.

Niestety nawet z zastosowaniem najlepszych składników i nakładaniem zgodnie z powyższą kolejnością należy liczyć się z dużym prawdopodobieństwem zainfekowania rany. Infekcję diagnozuje się, jeśli „powstanie z niej gorączka; (…) wargi są czerwone, a usta otwarte (…) widać duże opuchnięcie”.


Reklama


Niewiele da się na to poradzić, ale jeśli masz jakiś zielony barwnik, jak miedź czy malachit, to można go zastosować przeciwko infekcji.

Egipskie migreny i sposoby na nie

Powszechną dolegliwością są również bóle głowy. Istnieje kilka dostępnych środków zaradczych, więc metodą prób i błędów możesz dobrać ten, który jest dla ciebie najskuteczniejszy.

Jednym z najpowszechniejszych sposobów są okłady z owoców, kolendry lub miodu. Po zabandażowaniu głowy z takim okładem ból powinien ustąpić.

Egipska modlitwa o zdrowie w wyobrażeniu XIX-wiecznego malarza.
Egipska modlitwa o zdrowie w wyobrażeniu XIX-wiecznego malarza.

Przeziębienie nad Nilem

Większość ludzi, młodych i starych, od czasu do czasu zmaga się ze zwykłym przeziębieniem. Choć przeziębienie ma bardzo wyraźne objawy fizyczne, istnieje religijna inkantacja, którą należy w takich wypadkach stosować zamiast środków medycznych. Warto się jej nauczyć na pamięć:

Udrożnij się, zatkany nosie! Udrożnij się, synu zatkanego nosa. Udrożnij się, ty, który łamiesz kości, niszczysz czaszkę i wzbudzasz chorobę w siedmiu otworach.


Reklama


Oczywiście żadnej szkody nie przyniesie zastosowanie równocześnie z inkantacją środków przeciwbólowych i przeciwgorączkowych, aby pomogły pozbyć się objawów.

Surowe mięso na otwarte rany

Pierwszą rzeczą, jaką medyk lub znachorka zaleci w wypadku otwartej rany, będzie jej dokładne oczyszczenie winem, zanim zostanie ona zaszyta igłą i nicią. Zawsze lepiej jest znaleźć kogoś, kto to dla nas zrobi.

Następnie zaleca się przyłożenie surowego mięsa – jeśli jest dostępne – pierwszego dnia leczenia, co pozwoli znacznie je przyspieszyć. (…)

Anubis nadzorujący balsamowanie zwłok
Anubis nadzorujący balsamowanie zwłok. Malowidło z egipskiego sarkofagu, ok. 400 p.n.e.

Problemy płucne kilka tysiącleci temu

Niewidoczną, ale bardzo osłabiającą dolegliwością jest infekcja wywoływana przez piasek i kurz, których nie brakuje w Tebach o żadnej porze roku. Choroba ta nazywana jest pylicą piaskową. Częściej spotykana jest pośród kamieniarzy i rzemieślników grobowych, którzy spędzają całe dnie w zamkniętych i zakurzonych przestrzeniach.

Ta irytująca choroba powoduje płytki oddech i poważny kaszel. Jedynym lekarstwem jest łagodzenie kaszlu z pomocą mieszaniny miodu, śmietany, karobu i pestek daktylowych. Mieszaninę podgrzewa się, a następnie wdycha jej opary.

Wielkie historie co kilka dni w twojej skrzynce! Wpisz swój adres e-mail, by otrzymywać newsletter. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Okuliści z egipskiego horroru

Choroby oczu niełatwo leczyć samemu z kilku powodów, między innymi ze względu na niezwykłe składniki lekarstw, jak również na samą trudność w leczeniu własnych oczu. Potrzeba jednak silnego charakteru, by wybrać się do medyka od oczu, jako że jednym z elementów wyposażenia tych specjalistów jest podgrzewany kawałek stłuczonego szkła.

Warto jest zgromadzić wcześniej składniki na wypadek choroby oczu, aby potem móc od razu dostarczyć je medykowi z prośbą o wymieszanie ich w odpowiednich proporcjach. Wiele dolegliwości oczu leczy się odchodami różnych zwierząt: jaszczurek, krokodyli, pelikanów, a także ludzkich niemowląt.

Wizyta u okulisty w starożytnym Egipcie.
Wizyta u okulisty w starożytnym Egipcie.

Dodatkowo używa się krwi wołów, osłów, świń, psów i kóz, a niekiedy także ludzkiego moczu. Gdy korzysta się z takich składników, lepiej zasięgnąć porady w kwestii proporcji i sposobu stosowania.

Jeśli oczy słabną i coraz gorzej się widzi, wówczas należy posypać na oboje oczu trochę sproszkowanego granitu. Sprawi to, że moc granitu przeniknie do człowieka, zapewniając mu nie tylko siłę, lecz także wytrzymałość i piękno.


Reklama


Trzeba będzie się udać do medyka, jeśli cierpisz na katarakty, bo lekarstwem jest mieszanina mózgu żółwia i miodu wraz z towarzyszącą modlitwą do boga z prośbą o usunięcie ciemności z oczu.

Najlepszym adresatem modłów związanych z chorobami oczu lub ślepotą jest Ptah, chociaż w wypadku drobniejszych dolegliwości pomniejsi bogowie, jak Duau czy Mechenti-irti, bóg ślepoty, mogą okazać się pomocni.

Źródło

Powyższy tekst stanowi fragment książki Charlotte Booth pt. Jak przeżyć w starożytnym Egipcie. Ukazała się ona nakładem Wydawnictwa Poznańskiego w 2022 roku.

Tytuł, lead oraz śródtytuły pochodzą od redakcji. Tekst został poddany podstawowej obróbce korektorskiej.

Fascynujący przewodnik po państwie faraonów

Autor
Charlotte Booth

Reklama

Wielka historia, czyli…

Niesamowite opowieści, unikalne ilustracje, niewiarygodne fakty. Codzienna dawka historii.

Dowiedz się więcej

Dołącz do nas

Kamil Janicki

Historyk, pisarz i publicysta, redaktor naczelny WielkiejHISTORII. Autor książek takich, jak Pańszczyzna. Prawdziwa historia polskiego niewolnictwa, Damy złotego wiekuDamy Władysława Jagiełły czy Epoka hipokryzji czy Seryjni mordercy II RP. Jego najnowsza pozycja to Damy srebrnego wieku (2022).

Rafał Kuzak

Historyk, specjalista od dziejów przedwojennej Polski. Współzałożyciel portalu WielkaHISTORIA.pl. Autor kilkuset artykułów popularnonaukowych. Współautor książek Przedwojenna Polska w liczbach, Okupowana Polska w liczbach oraz Wielka Księga Armii Krajowej.

Wielkie historie w twojej skrzynce

Zapisz się, by dostawać najciekawsze informacje z przeszłości. Najlepsze artykuły, żadnego spamu.

Drodzy Czytelnicy! Nasza strona (jak niemal wszystkie inne) wykorzystuje pliki cookies i podobne technologie, między innymi po to, by dostosowywać treści reklamowe do zainteresowań i preferencji użytkowników. Aby to robić, potrzebujemy Waszej zgody.

Klikając przycisk "Przejdź do serwisu" lub zamykając to okno za pomocą przycisku "x" wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Ingens Media Sp. z o.o. oraz naszych zaufanych partnerów, twoich danych osobowych zapisanych w plikach cookies i innych podobnych technologiach w celu marketingowym, obejmującym w szczególności wyświetlanie spersonalizowanych reklam.

Zgoda nie jest obowiązkowa. Możesz też w dowolnym momencie ją cofnąć. Szczegóły dotyczące naszej polityki prywatności, zakresu zgód, a także wycofania i niewyrażenia zgody znajdziesz w naszej polityce prywatności. Tam też znajdziesz informacje na temat zasad przetwarzania danych oraz twoich uprawnień z tym związanych.

Poprzez korzystanie z serwisu bez zmieniania ustawień prywatności w twojej przeglądarce internetowej wyrażasz zgodę na przechowywanie w Twoim urządzeniu końcowym plików cookies i innych podobnych technologii służących do dopasowywania.